Emine Erdoğan’ın Başlattığı Sıfır Atık Hareketi, Uluslararası Şehir Ağı ile Güçleniyor

Sıfır Atık Vakfı, 20 Nisan 2026 tarihinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından düzenlenen Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağı Tanıtım ve İş Birliği Toplantısı’na ev sahipliği yaptı. 

İstanbul’daki Vakıf binasında gerçekleştirilen toplantıya Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Sayın Samed Ağırbaş, Basel Sözleşmesi Asya ve Pasifik Bölge Merkezi Müdür Yardımcısı Sayın Nana Zhao, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürü Sayın Fatih Turan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Sıfır Atık Uygulamaları Daire Başkanı Sayın Ekrem Yıldırım başta olmak üzere Bakanlık üst düzey temsilcileri ve Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağı’na katılan belediyelerin başkanları ve başkan yardımcıları katılım gösterdi. 

Toplantıda Türkiye’nin eş yürütücülüğünü üstlendiği Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağı kapsamında küresel iş birlikleri ve belediyelerin rolü ele alındı. 

Toplantının açılışında konuşan Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, organizasyonun; sıfır atık bilincinin, sıfır atık kültürünün şehirlerde, toplumda yaygınlaşması için önemli olduğunu belirterek, “Belediyeler vatandaşımızla doğrudan temas halinde olan kurumlarımız. Vatandaşımız bir problemi olduğu zaman, herhangi bir sıkıntısı olduğu zaman ilk sizlerin kapısını çalıyorlar” dedi.

“Emine Erdoğan Hanımefendi’nin Başlattığı Hareket Dünyanın Her Yerinde”

Sıfır Atık Hareketi’nin 2017 yılında Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin liderliğinde başladığını söyleyen Ağırbaş, hareketin kıtalarını aştığını belirterek, “Sıfır Atık, Dünyanın 193 ülkesinde karşılık bulan bir harekete dönüştü. Artık dünyanın hangi coğrafyasına giderseniz gidin, hangi ülkesine giderseniz gidin Türkiye'nin ve Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin imzasını görebilirsiniz” diye konuştu.

Sıfır Atık konusunda Türkiye başta olmak üzerinde dünya ölçeğinde çok önemli sonuçlar elde edildiğini kaydeden Ağırbaş, şöyle devam etti:

“Sıfır Atık, Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin liderliğiyle beraber Birleşmiş Milletler gündemine taşındı. Geçtiğimiz günlerde Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri ile bir toplantıdaydık ve o toplantıda Genel Sekreter 30 dakika içerisinde 5’ten fazla kez Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’ye teşekkür etti.

Sıfır Atık Vakfı olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımızla beraber farklı farklı programlar yapıyoruz. Bu bağlamda biz kendimizi şanslı hissediyoruz. Hem genç, dinamik, muhteşem bir Bakanımız var. Her zaman süreçlere dahil olan ve bizlere destek olan Murat Kurum Bakanımıza da teşekkürlerimi buradan iletmek istiyorum.”

“Sıfır Atık Forumu’na Dünyadan 200’den Fazla Belediye Başkanı Gelecek”

İstanbul’da 5-7 Haziran’da düzenlenecek Sıfır Atık Forumu’na değinen Ağırbaş, “Geçen seneki ilk Forum’a 108 ülke katılmıştı. Bu sene 150’den fazla ülkeden katılım teyidi aldık. Sıfır Atık Forumu’nda yerel yönetimlerle alakalı ayrı bir oturum yapacağız, Türkiye'deki belediye başkanlarımız hariç, dünyadan 200'den fazla belediye başkanı aramızda olacak” dedi. Forum’a Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağı’na katılan belediye başkanlarının özellikle davet edileceğini söyleyen Ağırbaş, “Bakanlığımızla beraber bu belediyelerimizdeki iyi uygulamaları dünyaya anlatmak için sıfır atık formunun bir fırsat olacağını düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.  

“Önümüzdeki Süreçte Yüzlerce Belediye Ağa Dahil Olacaktır”

Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağı’na ilişkin konuşan Ağırbaş, şunları söyledi: 

“Sizler kendi şehirlerimizde örnek figürlersiniz ve bu bağlamda almış olduğunuz bu inisiyatif sonucunda şu an Türkiye'den 20 belediye var ama umuyorum bu önümüzdeki süreçte yüzlerce belediye olacaktır. Sıfır Atık için, iklime dair, çevreye dair, belediyelerimizle alakalı yapabileceğimiz bir şey olursa biz vakıf olarak hazırız. Özellikle vatandaşlarımızın hayat kalitesini arttırmak ve Sıfır Atık bağlamındaki çalışmalarla alakalı bir kültür, farkındalık oluşturmak için biz her zaman hazırız.”

“Belediyelerimizin Katkıları Çok Önemli”

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürü Fatih Turan ise, Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin önderliğinde başlayan Sıfır Atık Hareketi’yle aradan geçen 9 senede ciddi kazanımlar elde edildiğini belirterek, “Bu kazanımlar içerisinde yerel yönetimlerimizin, belediyelerimizin çok önemli katkıları söz konusu. Biz Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı olarak düzenleme ve üretme ve bu tip Sıfır Atık projelerine merkezi bütçeden kaynak tahsis etmekle iştigal ediyoruz. Ancak yerel yönetimlerin sahiplenmemesi halinde bu işin realize edilmesi çok kolay değil” dedi. 

Sıfır Atık Uygulamalarındaki Başarı Rakamlara Yansıyor

Sıfır Atık çalışmalarına ilişkin bazı veriler paylaşan Turan, 217 bine yakın bina ve yerleşkede Sıfır Atık Yönetim Sistemi’ne geçildiğini söyledi:

“28 milyon vatandaşımıza bu kapsamda eğitimler verildi. 2017 yılında yüzde 13 olan geri kazanım oranımız 2025 yılı sonu itibariyle yüzde 37,53'e ulaştı. 2035 yılında yüzde 60 ve 2053 yılında da yüzde 70 geri dönüşüm hedefimize adım adım yaklaşıyoruz. Bugüne kadar 90 milyon tonu aşkın atık geri kazanıldı. Bu atığın geri kazanımının parasal maliyeti 2026 rakamlarıyla 365 milyar TL. Su tasarrufu anlamında da İstanbul'un iki yıllık su ihtiyacına denk gelen yaklaşık 2 trilyon litrelik su tasarrufu sağlanmıştır. Aynı zamanda bu geri kazanım sayesinde Türkiye'deki orman varlığımızın yüzde 7'sine eşdeğer 613 milyon ağacın kesilmemesi sağlanmış durumda.”

“Uluslararası İş Birliği Büyük Önem Taşıyor”

Basel Sözleşmesi Asya ve Pasifik Bölge Merkezi Müdür Yardımcısı Nana Zhao ise Türkiye öncülüğünde ilan edilen Sıfır Atık Kararı ve Uluslararası Sıfır Atık Günü’nün uluslararası düzeyde girişimleri hayata geçirmeyi teşvik ettiğini belirterek, “Şehirler bu dönüşümün ön saflarında yer almakta olup deneyim paylaşımı, kapasite geliştirme ve ölçülebilir sonuçların elde edilmesi için güçlü uluslararası iş birliği büyük önem taşımaktadır” dedi. 

Uluslararası Sıfır Atık Şehirler Ağı’na Türkiye'den katılan 20 belediyeyi en içten dilekleriyle karşıladıklarını belirten Zhao, “Katılımlar küresel topluluğumuzu iyileştirmekte, kapsayıcılığımızı artırmakta ve ortak etkimizi güçlendirmektedir. Türkiye'nin güçlü kararlılığı ve değerli desteğiyle savunuculuk çalışmalarımızı daha da ileri taşıyacak ve  şehirler arasında karşılıklı öğrenme için daha fazla imkan oluşturacağız” ifadelerini kullandı.

Açılış konuşmalarının ardından Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağı’na katılım gösteren belediyelerin başkanları ile imza töreni gerçekleştirildi. 

Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağı, 2022 Yılında Başlatıldı

Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağı, Sıfır Atık yaklaşımına yönelik küresel iş birliklerini güçlendirmek amacıyla, Basel Sözleşmesi Asya ve Pasifik Bölgesel Merkezi (BCRC China) tarafından 2022 yılında başlatıldı. 

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yürüttüğü temaslar sonucunda, Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağı’na ülkemizden belediyelerin katılımının ağı daha da güçlendireceği değerlendirildi. Dışişleri Bakanlığı’nın da ağa katılımın uygun olduğuna dair resmi görüş bildirmesinin ardından, Türkiye’nin üyeliği gerçekleşti.

Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağı’na Katılımın Türkiye İçin Önemi

Türkiye’nin eş yürütücülüğü ile birlikte; belediyelerin uluslararası platformlara erişimi artacak, sıfır atık uygulamaları yaygınlaşacak, sürdürülebilir şehircilik politikaları güçlenecek ve küresel çevre diplomasisinde Türkiye’nin rolü pekişecektir.

Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağı’na Türkiye’den Seçilen Belediyeler

Akdeniz Bölgesi – Isparta Belediyesi

Doğu Anadolu Bölgesi – Elazığ Belediyesi

Doğu Anadolu Bölgesi – Yakutiye Belediyesi (Erzurum)

Ege Bölgesi – Sandıklı Belediyesi (Afyonkarahisar)

Ege Bölgesi – Bodrum Belediyesi (Muğla)

Ege Bölgesi – Bergama Belediyesi (İzmir)

Güneydoğu Anadolu Bölgesi – Haliliye Belediyesi (Şanlıurfa)

Güneydoğu Anadolu Bölgesi – Şehitkamil Belediyesi (Gaziantep)

İç Anadolu Bölgesi – Selçuklu Belediyesi (Konya)

İç Anadolu Bölgesi – Karatay Belediyesi (Konya)

İç Anadolu Bölgesi – Altındağ Belediyesi (Ankara)

İç Anadolu Bölgesi – Kızılcahamam Belediyesi (Ankara)

Marmara Bölgesi – Esenler Belediyesi (İstanbul)

Marmara Bölgesi – Arnavutköy Belediyesi (İstanbul)

Marmara Bölgesi – Gaziosmanpaşa Belediyesi (İstanbul)

Marmara Bölgesi – Pendik Belediyesi (İstanbul)

Marmara Bölgesi – Darıca Belediyesi (Kocaeli)

Marmara Bölgesi – Kırklareli Belediyesi

Marmara Bölgesi – Akyazı Belediyesi (Sakarya)

Karadeniz Bölgesi – Bafra Belediyesi (Samsun)

Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağı’nın Amaç ve Kapsamı

Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağı ile uluslararası, bölgesel ve ulusal düzenlemeler, politikalar ve ilgili anlaşmalarla belirlenen hedeflerle uyumlu olacak şekilde, şehirlerin ve diğer kurumların uzun vadeli çevresel, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirliğini güvence altına alacak bir dizi kilit hedefe ulaşmalarına yardımcı olunması hedefleniyor. 

Ağ; şehirlerin ve kurumların çevresel, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirliğini desteklemek amacıyla; atık oluşumunun önlenmesi, atığın azaltılması, yeniden kullanım, geri dönüşüm, sürdürülebilir üretim ve tüketim alanlarında iş birliğini teşvik ediyor. Ağ kapsamında düzenlenen üst düzey forumlar, eğitim programları ve bilgi paylaşım faaliyetleri aracılığıyla üye şehirler arasında deneyim aktarımı da sağlanıyor. 

Ekim 2025 itibarıyla Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağı; 7 eyalet, 56 şehir, 8 bölgesel merkez ve 2 gözlemci şehir olmak üzere 73 üyeden oluşmaktadır. Üye şehirler ise Asya, Avrupa, Afrika ve Okyanusya’dan geniş bir coğrafyayı kapsamaktadır.

Özellikle Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) iş birliğiyle düzenlenen etkinlikler, sıfır atık alanında küresel farkındalığın artmasına katkı sağlamıştır.

2021’den bu yana, BCRC China söz konusu ağdan yararlanarak 5 yüksek düzeyli Sıfır Atık Şehir Forumu ve 2 eğitim programı düzenlemiş, dünya genelinde 80’in üzerinde şehri deneyimlerini paylaşmak üzere davet etmiştir. 

Üye şehirler; bilgi paylaşımı, teknik danışmanlık, eğitim programları, teknoloji transferi, proje geliştirme süreçleri gibi faaliyetlere katılım sağlayabiliyorlar. 

Şehir Üyelerin Katıldıkları Faaliyetler

Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağı aracılığıyla, dünyadaki yerel yönetimler sıfır atık girişimleri ve iyi uygulamalar konusunda deneyim paylaşırken; eğitim, bilgi, danışmanlık, farkındalık artırma ve teknoloji transferi faaliyetlerine katılabiliyorlar. 

Şehir Üyeler aşağıdaki ağ faaliyetlerine katılım gösteriyor:

1- Uluslararası düzeyde sıfır atık şehirlerin oluşturulmasının ortaklaşa teşvik edilmesi; yerel katı atık yönetiminin mevcut durumuna (işleme ve bertaraf dahil) ilişkin bilgi paylaşılması ve sıfır atık şehirlere yönelik raporları yayımlanması. 

2- Sıfır Atık Şehir Endeksi ve Sıfır Atık Şehir İnşa Endeksi geliştirilmesine yönelik araştırma ve geliştirme faaliyetlerine katılım. 

3- İleri katı atık yönetimi deneyimleri ile katı atık arıtma ve geri kazanım teknolojilerine ilişkin düzenli bilgi paylaşımı faaliyetlerine katılım. 

4- Projeler için fon başvuru süreçlerine ve sıfır atık şehirlerin ve ilgili katı atık yönetimi uygulamalarının genel uygulanmasına katılım. 

5- Sıfır atık şehirlere yönelik eğitim ve farkındalık artırma faaliyetlerine katılım.