"Dijital müftü" fitnesine dikkat: Yapay zekadan fetva almak caiz mi?
İslam dünyasında son dönemde popülerleşen "yapay zeka" teknolojileri, beraberinde büyük bir tehlikeyi de getirdi. "Dijital müftü" veya "Molla yapay zeka" gibi isimlerle pazarlanan bu sistemlerin dini konularda kaynak gösterilmesi, Müslümanlar için ciddi bir bilgi tahrifatı riskini barındırıyor.
"Bilmiyorum" demiyor, yalan söylüyor!
Uzmanlar, yapay zekanın "halüsinasyon" adı verilen teknik bir kusur nedeniyle bilmediği konularda uydurma bilgiler ürettiğine dikkat çekiyor. Veri yığınları arasından kelimeleri birbirine yakıştırarak mantıklı cümleler kuran bu makineler, yeri geldiğinde hiç var olmamış hadisleri uydurabiliyor ya da hayali kaynaklar uydurarak kullanıcıyı yanıltabiliyor. Sahih dini bilginin hata kabul etmeyeceği gerçeği karşısında, bu makinelerin kendinden emin bir üslupla "yalan söylemesi" büyük bir tehdit olarak görülüyor.
İttihadul Ulema son noktayı koydu
Konuyla ilgili en net uyarı, fıkhi derinliği ile tanınan İttihadul Ulema (Alimler ve Medreseler Birliği) tarafından yapıldı. Kurum, yapay zekanın bir "müftü" veya "merci" olarak kabul edilmesinin caiz olmadığını duyurdu. Yapılan açıklamada; kaynağı belli olmayan, senedi doğrulanmamış ve bir alimin süzgecinden geçmemiş verilerle amel etmenin fıkhen büyük bir risk taşıdığı vurgulandı.
Ruhsuz makine fetva veremez
Dini hükümlerin sadece kuru bir bilgiden ibaret olmadığı, fetva verilirken kişinin özel durumu, takvası, zaruret hali ve vicdanı gibi unsurların belirleyici olduğu hatırlatıldı. Yapay zekada bulunmayan "ihlas, takva ve adalet" gibi şartların, bir müftü için olmazsa olmaz olduğu belirtilerek şu uyarılarda bulunuldu:
- Yapay zeka zaman ve mekan bağlamını koparır.
- Zaruretleri ve toplumsal kültürü yok sayar.
- "Helali haram, haramı helal" yapma riski taşır.
Bilgiyi ehlinden alın
Kur'an-ı Kerim'de Enbiya Suresi 7. Ayette yer alan "Eğer bilmiyorsanız, zikir ehline sorun" emri ve Peygamber Efendimiz'in (S.A.V.) "Şüphesiz ki bu ilim dindir. Öyleyse dininizi kimden aldığınıza iyi bakın" hadis-i şerifi, dijital mecralardan değil, ehil alimlerden ilim tahsil edilmesinin önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
