Depreme karşı hazırlıkta hızlı adımlar! Finansman destekli dönüşüm

 Mehmet Canıtatlı 

İstanbul’da yaşanan son sarsıntıların deprem tehlikesinin boyutuyla ilgili işaret vermesi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nı harekete geçirdi. 5 yılda 1.5 milyon konutun dönüştürülmesini hedefleyen bakanlık, Kentsel Dönüşüm Eylem Planı’nda İstanbul için telaffuz edilen 100 bin konut için kolları sıvadı.

İstanbul’da devam eden 25 bin kentsel dönüşüm projesine yenilerinin eklenmesi ihtimali ise ağırlık kazanıyor. Hibe, teşvik ve kredi imkânlarıyla finansman desteğin de öne çıkacağı eylem planının en önemli ayağı ise ortaya çıkan yeni deprem kuşağına göre öncelikli ilçelerin, mahallelerin ve binaların belirlenmesi olacak.

İller Bankası ve EmlakBank devrede

Yeni dönemde İller Bankası, altyapı hizmetlerinin sağlanması amacıyla gerek teknik gerekse kaynak desteğini artıracak. Bu kapsamda belediyelere 4 milyar liralık dönüşüm kredisi, yüzde 50’ye kadar da kredi finansman desteği sağlanacak.

Emlak Katılım Bankası da kentsel dönüşüm sürecinde konut alıcıları ve yatırımcılara finans desteği sağlama amacıyla teknik hazırlıklarını sürdürüyor.

7 yılda 11 milyar lira harcandı

Ekim 2012’den bugüne kadar 53 ilde ilân edilen toplam 281 alandaki kentsel dönüşüm çalışmalarının bir kısmı sonuçlandırılırken bir kısmı devam ediyor. Bugüne kadar riskli alanlarda ve yapılarda toplamda 1 milyon 166 bin bağımsız birim dönüşüm kapsamına alındı ve toplam 11 milyar lira kaynak kullanıldı. Yeni yapı denetim sistemiyle bugüne kadar yaklaşık 5 milyon 500 bin bağımsız bölümün elden geçirildi. 22 milyon vatandaşın depreme dayanıklı konutlarda güven içinde oturması sağlandı. Devam eden inşaatların da tamamlanmasıyla bu rakam, nüfusun yüzde 45’ine (35 milyon kişi) ulaşacak.

“İş ehline teslim edilmeli”

Kentsel dönüşüm projelerinin işin ehline teslim edilmesi gerektiğini söyleyen Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası (İNTES) Başkanı ve Kolin İnşaat Yönetim Kurulu Üyesi Celal Koloğlu da, Türkiye’nin geleceğini şekillendirecek bu büyük ve maliyetli dönüşümde yer alacak müteahhitlerin yeterliliklerinin tespit edilmesi ve kriterlerinin açık bir şekilde belirlenmesinin son derece önemli olduğunun altını çizdi. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmeliği’nin sektör için bir dönüm noktası olduğunu ifade eden Koloğlu, “Bu yönetmelik ve açıklanan eylem planı ile inanıyoruz ki, artık sadece belirli kriterlere sahip müteahhitler kentsel dönüşüm projelerinde yer alabilecek’’ değerlendirmesini yaptı.

Fatma Şahin uyardı

Kentsel dönüşümün, göç alan büyük şehirler için önemli bir konu olduğunu söyleyen Türkiye Belediyeler Birliği Başkanı ve Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, yüksek bütçeli dönüşüm projelerinin yerel idareler tarafından tek başına karşılanmasının güçlüğüne dikkat çekerek, ’’Burada verilen destekler büyük önem taşıyor. İller Bankası aracılığıyla belediyelere verilecek 4 milyar liralık dönüşüm kredisi ve yüzde 50’ye kadar kredi finansmanında hibe desteğinin sağlanması gibi hayata geçirilecek doğru modeller, dış kaynaklar, uzun vadeli krediler çok önemli’’ dedi. Şahin, ’’Doğru model hangisi? Kendinden dönüşümü, gönüllü dönüşüm nasıl sağlamalıyız? Bütçelemeyi nasıl planlamalıyız? Bu süreçler iyi yönetilmezse altından kalkılmaz hale dönüşen yeni sorun alanları oluşuyor. Onun için etki analizleri iyi yapılmalı. Doğru model uygulanmalı, çeşitlendirilmeli’’ uyarısında bulundu.

Korkusuz Bakan’a destek yağıyor

Kentsel dönüşüm proje ve uygulamalarında bugüne kadar öne çıkan ekonomik değer üretme odaklı zihniyeti ortadan kaldırma savaşı veren Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum’un, sosyal ve çevresel faydaları da gözeten toplam değer üretmeye hedefli politikaları takdir topluyor. Kentsel dönüşüm projeleri sürecinde başından sonuna kadar halkın ve ilgili paydaşların etkin bir katılım yöntemiyle sürece dahil edilmesi ve sürecin tam şeffaflık ilkesi ile yürütülmesini isteyen Bakan Kurum, işbirliğine vurgu yapıyor.