Çıban nedir? Yaygın cilt sorunlarından biri olan çıpanın oluşma sebepleri farklılık gösterebilir. Pek çok kişi "Çıban nedir?" , "Çıban neden çıkar?" , "Çıban belirtileri nelerdir? sorularının cevabını araştırıyor. Peki, çıban tedavisi var mı?
Çıban nedir? Yaygın cilt sorunlarından biri olan çıpanın oluşma sebepleri farklılık gösterebilir. Pek çok kişi "Çıban nedir?" , "Çıban neden çıkar?" , "Çıban belirtileri nelerdir? sorularının cevabını araştırıyor. Peki, çıban tedavisi var mı?
Çıbanlar iltihaplı enfeksiyonlardır. Pek çok kişi “Çıban neden çıkar?” sorusunun cevabını merak ediyor. İşte, çıban hakkında merak ettikleriniz.
Çıban nedir?
Kıl köklerinin stafilokok adlı bakterilerin yol açtığı enfeksiyon sonucunda iltihaplanması sonucu oluşmaya başlayan çıban, bir tür deri hastalığıdır. Kıl köklerinin doğası gereği yağlı olması, iltihabın hızla çoğalmasına yol açar. Her ne kadar insan derisi; bakteri, virüs ve mantarlara karşı önemli bir savunma duvarı oluştursa da deri yüzeyinde hasarlanma meydana geldiğinde bakteriler vücuda bu zayıf noktalardan dahil olur. Çıbana yol açan stafilokok bakterileri de özellikle kıl köklerinden vücuda girer. Kısa bir zaman içinde kıl kökü etrafında birkaç cm çapında kırmızı bir şişlik oluşur. Ağrılı ve sert olan çıbanın dış kısmı daha koyu renklidir. İçinde bakteri, kan ve ölü hücrelerden oluşan bir sıvı barındırır. Fronkül ya da karbonkül olarak da tanımlanan çıban, basit bir enfeksiyondan hayatı tehdit edecek şiddetli klinik vakalara dönüşebilir. Birden fazla kıl kökünde çıban oluşması fronküloz olarak tanımlanırken deri altı yağ tabakasını etkileyen çıbanlar, karbonkül olarak adlandırılır. Çıban, sağlıklı genç kişilerde de görülse de genellikle ileri yaşlarda daha sık görülür. Bazı durumlarda kişinin genel sağlık durumunu etkileyebilen çıban, ateş ve hâlsizliğe yol açabilir. Ancak çoğunlukla iz bırakarak kendiliğinden iyileşme eğilimindedir.
Çıban neden çıkar?
Çıban Staphylococcus aureus bakterisi nedeniyle oluşmaktadır. Çıban oluşumuna;
- Şeker hastalığı
- Tiroide bağlı aşırı terleme
- Bağışıklık sisteminin zayıflaması
- Böbrek yetmezliği
- Kansızlık
- Egzama, mantar gibi deri hastalıkları
- Beslenme bozuklukları
- Uzun süre hareketsiz kalmak, sürekli oturmak
- Dar kıyafetler
- Tahriş ve sürtünmeye sebep olan giysiler
- Sentetik kumaşlar
- Pislik ve mikroplar
- Cildin tahriş edici sert kimyasallara maruz kalması
- Uzun yorgunluklar
- Uzun açlıklar
- Aşırı kilo kaybı
- Aşırı alkol kullanımı
- Aşırı yağlı yemek yemek
- Vitamin ve protein eksikliği
Çıban belirtileri nelerdir?
Deride bezelye veya nohut büyüklüğünde şişlik,
Ağrı veya sızı,
Şişliğin ortasında beyaz veya sarı renkte irin,
Çıban etrafında sıcaklık artışı,
Yorgunluk,
Ateş,
Kaşıntı,
Çıbanın çıktığı bölgede kızarıklık.
Çıban tedavisi var mı?
Kızarıklık ve kaşıntı hissi ile oluşmaya başlayan çıban, bir süre sonra ağrılı bir şişlik hâlini alır. Genelde iyice olgunlaşmasının ardından kendiliğinden patlayarak iyileşir. Bu gibi durumlarda çıban, tedaviye gerek kalmaksızın iyileşebilir. Çıbanın patlamasından sonra yeni bir enfeksiyona açık hâle gelen bölgeye çıplak elle dokunulmamalı ve bölge iyice temizlenmelidir. Çıban oluşumu, erken dönemde fark edilirse günde birkaç kez çıbanın üzerine sıcak pamuk koymak, fazla bastırmadan bölgeyi temizlemek, çıbanın büyümeden iyileşmesini sağlayabilir. Ancak çıban sayısı fazlaysa, çıban oluşumu sürekli tekrar ediyorsa ve bağışıklık sisteminin zayıf olduğunu gösteren diğer belirtiler varsa kişi, mutlaka hekime başvurmalıdır. Bu tip vakalarda hekim, fizik muayene yaptıktan ve hastanın öyküsünü dinledikten sonra gerekli gördüğünde ek laboratuvar tetkikleri isteyebilir. Doktor, tedaviyi kişinin genel durumuna ve çıbanın türüne göre düzenler. Genelikle kişiye antibiyotikli krem ya da antiseptik solüsyon reçete edilir. Ağrı düzeyi fazlaysa hekim, lokal olarak kullanılacak ağrı kesici krem de verebilir. Bazı durumlarda çıban ameliyatı olarak da bilinen yöntemle steril ortamda uygun araçlarla çıbanın içinde bulunan irinin boşaltılması da sağlanır. Çıbanın, kişinin kendisi tarafından sıkılması ya da içinin boşaltılmaya çalışılması, enfeksiyonun yayılmasına yol açabilir. Özellikle göz altı, burun ve kulak bölgesinde yer alan çıbanlara uygun olmayan yollarla yapılan müdahaleler, enfeksiyonun beyne ulaşmasına ve çok daha ciddi sağlık problemlerine yol açabilir.
