Orta Doğu’daki gerilimin ardından Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla sarsılan Avrupa, şimdi de dev bir lojistik krizle karşı karşıya. Avrupa Havalimanları Konseyi (ACI Europe), jet yakıtı stoklarının tükenmek üzere olduğu ve üç hafta içinde gökyüzünün sessizliğe bürünebileceği uyarısında bulundu.
Hürmüz Boğazı’ndaki petrol akışının durması, Batı dünyasını köşeye sıkıştırdı. Orta Doğu’dan gelen tedarik zincirinin kopmasıyla birlikte Avrupa genelinde "jet yakıtı kıtlığı" alarmı verildi. ACI Europe’un AB ulaştırma komiserlerine gönderdiği mektup, krizin boyutlarını gözler önüne serdi: Eğer üç hafta içinde sevkiyatlar normale dönmezse, sistemik bir çöküş kaçınılmaz olacak.
Yaz sezonu öncesi uçuş iptalleri kapıda
Milyonlarca yolcunun tatil planlarını altüst edecek olan bu kriz, özellikle yaz sezonu öncesi İngiltere ve AB ülkelerinde büyük endişeye yol açıyor. Havayolu şirketleri şimdiden uçuş planlarını revize etmeye başlarken, uzmanlar ilk darbeyi düşük talepli turistik hatların ve küçük havalimanlarının alacağını belirtiyor.
Petrol fiyatları kontrolsüz yükseliyor
Körfez’deki istikrarsızlık ve savaşın etkisiyle petrol fiyatları mart başından bu yana adeta uçuşa geçti. Savaş öncesi 72 dolar seviyelerinde olan Brent petrol, ABD Başkanı Donald Trump’ın iki haftalık ateşkes ilan etmesine rağmen cuma günü 96 dolarda kaldı.
Jet yakıtı piyasasındaki son durum:
- Küresel Artış: Fiyatlar geçen yıla oranla iki katından fazla artarak ton başına 1650 dolara ulaştı.
- Asya ve Avrupa: En ağır darbeyi %163 artışla Asya alırken, Avrupa’daki fiyat artışı %138 olarak kaydedildi.
Lojistik çıkmaz: Alternatif yol yok!
Avustralya merkezli yatırım bankası Macquarie’nin raporuna göre, jet yakıtı piyasası diğer yakıt türlerine göre çok daha hassas. Ham petrol boru hatlarıyla taşınabilse de jet yakıtı için benzer bir alternatif bulunmuyor. Bu durum, Hürmüz Boğazı gibi kritik geçiş noktalarına olan bağımlılığı artırıyor.
Küçük şirketler havlu atmaya başladı
İngiltere’de Skybus ve Aurigny gibi havayolları, yakıt maliyetleri ve tedarik sıkıntıları nedeniyle bazı seferlerini şimdiden iptal etti veya azalttı. ING Bank ekonomisti Rico Luman, yakıt rezervlerinin genellikle 4-5 haftalık olduğunu hatırlatarak, önümüzdeki günlerin havacılık sektörü için "tamam mı devam mı" sınavı olacağını vurguladı.
AB yönetiminin bu "enerji dar boğazına" karşı nasıl bir önlem alacağı merakla beklenirken, askeri faaliyetlerin yakıt talebini artırması sivil havacılığın üzerindeki yükü daha da ağırlaştırıyor.
