12 Şubat 1886: Osman Selâhaddin Dede'nin vefatı (Mesnevihan)

Osman Selâhaddin Dede XIX. yüzyıl Mevlevî şeyhlerinden mühim bir isimdir. Kendi döneminin ileri gelen hocalarından eğitim öğretim görmüş, bir Nakşî şeyhi olan Hoca Hüsâmeddin Efendi’den de Mesnevî icâzeti almış, küçük yaşta postnişin olmuş ve vekil şeyhler tarafından yetiştirilmiştir. Yenikapı Mevlevîhanesi’nde şeyhlik yaptığı sürede de birçok Mevlevî şahsiyetin yetişmesini sağlamıştır. Aynı zamanda devrinin siyasî ve sosyal olaylarında da önemli rol oynamış bir Mevlevî şeyhidir. Üç Osmanlı padişahının dönemini yaşamış ve Sultan II. Abdülhamid’in tahta geçmesinde katkısı olmuştur.

Osman Selâhaddin Dede yıllarca İbnü’l-Arabî’nin Fusûsu’l-Hikem isimli eserini mürîd ve muhiblerine okutmuş, Yenikapı Mevlevîhanesi’nde verdiği Mesnevî dersleri ve diğer ilmî faaliyetleriyle döneminin ilim ve irfan hayatına önemli katkılar sağlamıştır.



Yıllarca okuttuğu Mesnevî derslerinin bir neticesi olarak telif ettiği Mesnevî şerhi ve diğer eserleri bir yangında yok olmuştur. Vahdet-i Vücûd Risâlesi isimli küçük eseri elimizdeki tek eseridir denilebilir.
Osman Selâhaddin Dede; 26 Ocak 1820 tarihinde İstanbul’da Yenikapı Mevlevîhânesi civarındaki evlerinde dünyaya gelmiştir. Babası yine bu dergâhın postnişinlerinden Seyyid Abdülbâkî Nâsır Dede’dir. Beşiktaş Şeyhi Kadrî Dede ve Mehmed Sadık Dede’nin terbiyeleri altında yetişen Osman Selâhaddin Dede, sıbyan mektebinde başladığı eğitim ve öğretim hayatına devrinin ileri gelen hocalarından dersler alarak devam etmiştir. Hoca Mahmud Efendi, Evliya Hoca diye bilinen Abdurrahim Efendi, Kaldırimîzâde Şehrî Ahmed Efendi, Tunuslu Mustafa Efendi ve Mesnevîhân Hoca Hüsâmeddin Efendi Osman Selâhaddin Dede’nin ders halkalarına iştirak ettiği isimlerdir.

Bunlardan aynı zaman da Nakşî şeyhi olan Hoca Hüsâmeddin Efendi’nin Osman Selâhaddin Dede’nin eğitim hayatında önemli bir yeri vardır. Osman Selâhaddin Dede, Koca Mustafapaşa Dergâhı’nda Hadis ve Tefsir okumaya başladığı Hoca Hüsâmeddin Efendi’den, Eyüp Hatuniye Dergâhı’nda da Mesnevî okumuştur. Bir Mevlevî şeyhi olarak katıldığı bu derslerde Hoca Hüsâmeddin Efendi tarafından her zaman hürmet gören Osman Selâhaddin Dede daha sonra aynı tekkede düzenlenen bir törenle Mesnevîhânlık icazetini almıştır. 1858 senesinde de Evliyâ Hoca’dan dersini tamamlamış ve Fatih ve Bâyezid Cami‘î ulemasının da dergâhın semahânesinde hazır bulundukları bir mecliste icazetini almışlardır.

Mehmed Ziyâ Bey, Yenikapı Mevlevîhânesi şeyhi Mesnevîhân Osman Selâhaddin Dede’nin son günlerini ve vefatını şöyle nakletmektedir: “Çekildiği köşesinde karaciğer iltihabına yakalandı, daha sonra sekiz on defa zatürre oldu. Vefatından beş on gün evvel, damatları Bahariye Mevlevîhânesi postnişini Hüseyin Fahreddin Dede’nin yanına hava değişimi için gitti. Orada şiddetini artıran verem hastalığı sebebiyle Perşembe günü akşamüzeri, şeyhliğinin elli yedinci senesinde vefat etti.