Yapay zekâ uyarısı! IMF ve Barclays risklere dikkat çekti

Teknoloji şirketlerinin değerini hızla yükselten yapay zekâ beklentileri, bu kez finansman ve gelir tartışmalarıyla gündemde. Veri merkezleri ve çip altyapısına yapılan harcamalar büyürken şirketlerin bu yatırımları hangi hızla gelire dönüştürebileceği daha fazla sorgulanıyor.

IMF ve Barclays’in değerlendirmeleri, kesin bir çöküş öngörüsünden çok, yüksek beklentilere dayanan fiyatlamaların olumsuz gelişmeler karşısındaki kırılganlığına işaret ediyor.

Barclays hisse senedi stratejisti Emmanuel Cau’ya göre, beklentileri aşan ABD enflasyonu, Orta Doğu’daki gerilim ve yarı iletken hisselerindeki satışlar piyasalardaki yükseliş beklentilerini zayıflattı.

Değerlendirmede, Güney Kore’nin KOSPI endeksindeki yaklaşık yüzde 14’lük ve Philadelphia Yarı İletken Endeksi’ndeki yaklaşık yüzde 8’lik haftalık kayıplara dikkat çekiliyor. Bellek çipi pazarındaki rekabetin yanı sıra Asya’daki iki veri merkezi şirketinin halka arzlarını ertelemesi de yatırımcıların risk algısını etkileyen gelişmeler arasında gösteriliyor.

Cau, bellek piyasasındaki rekabetten ziyade veri merkezi şirketlerinin finansman ihtiyacını ve yapay zekâ yatırımlarının gelir yaratma kapasitesini daha önemli bir belirsizlik olarak görüyor. Halka arz ertelemeleri de bu şirketlerin değerlemeleri ve ihtiyaç duydukları kaynaklara erişimi üzerindeki tartışmaları artırıyor.

Barclays stratejisti, hisselerdeki gerilemenin önemli bölümünü şirketlerin temel göstergelerindeki bozulmadan çok, olumsuz haberler karşısında hızlanan kâr satışlarıyla ilişkilendiriyor. ASML ve TSMC’nin talebe ilişkin güçlü beklentilerini koruması da Cau’ya göre yapay zekâ altyapısına duyulan ihtiyacın sürdüğünü gösteriyor. Ancak bu talebin devam etmesi, sektördeki bütün şirketlerin mevcut fiyatlarını haklı çıkaracağı anlamına gelmiyor. Cau, yapay zekâ yatırımlarının daha olgun bir döneme girdiğini belirterek güçlü nakit akışı, kanıtlanmış iş modeli ve makul değerlemelerin önem kazandığını vurguluyor. Sektördeki en güçlü yükseliş döneminin geride kalmış olabileceği ihtimalini de dışlamıyor.

IMF ise yapay zekâ yatırımlarındaki olası bir daralmanın ekonominin geneline nasıl yayılabileceğine odaklanıyor. Kurumun 13 Ekim tarihli Dünya Ekonomik Görünüm raporunda, küresel büyümenin 2026’da yüzde 3,1, 2027’de yüzde 3,4 olması bekleniyor. 2026 tahminini temmuz ayındaki yüzde 3 seviyesinden yukarı çeken IMF, görünümü destekleyen unsurlar arasında yapay zekâ altyapısına yönelik güçlü yatırımları gösteriyor. Bu harcamaların keskin biçimde azalması ise hem finansal piyasalar hem ekonomik faaliyet açısından aşağı yönlü risk oluşturuyor.

Kurumun olumsuz senaryosuna göre, yatırımlardaki sert düşüş ve buna eşlik eden varlık fiyatı kayıpları, 2028’e kadar küresel gayrisafi yurt içi hasılayı temel senaryoya kıyasla yüzde 1,1 aşağı çekebilir. ABD ekonomisindeki üretim kaybı ise yüzde 1,8’e ulaşabilir. Bu hesaplamalar, gerçekleşmesi kesinleşmiş bir daralmayı değil, yatırım ve piyasa koşullarının bozulması hâlinde ortaya çıkabilecek etkiyi tarif ediyor.

IMF’nin dikkat çektiği risk, teknoloji şirketlerinin yatırım bütçelerini küçültmesiyle sınırlı değil. Hisse ve diğer varlık fiyatlarındaki düşüşün tüketim harcamalarını zayıflatması, ekonomik etkinin farklı sektörlere yayılmasına neden olabilir. IMF Başkanı Kristalina Georgieva da küresel ekonomide yapay zekâ yatırımlarının ağırlığının arttığını belirterek beklenmedik bir yavaşlamanın büyüme görünümünü kırılganlaştırabileceği uyarısında bulunuyor. Bununla birlikte kurum, olumsuz senaryonun mutlaka küresel resesyonla sonuçlanacağını öngörmüyor.

Yapay zekâ yatırımlarına ilişkin belirsizliklere enerji fiyatları ve yüksek borçlanma maliyetleri de ekleniyor. IMF’ye göre Orta Doğu’daki savaşın uzaması ve petrolün pahalı kalması, enflasyonla mücadeleyi zorlaştırırken büyümeyi baskılayabilir. Kurumun senaryosunda petrol fiyatlarının 2027’nin ilk çeyreği boyunca varil başına 130 doların üzerinde kalması, gelecek yıl küresel büyümeyi 0,5 puan azaltabilecek bir risk olarak yer alıyor. Yüksek kamu borçları ve yükselen tahvil getirileri de hükümetlerin ekonomiyi desteklemek için kullanabileceği alanı daraltıyor. Yapay zekâ şirketlerinin açıklayacağı bilançolar bu nedenle daha fazla önem taşıyor. Yatırımcıların odağı, açıklanan yatırım tutarlarının yanında bu harcamaların satışlara, kârlılığa ve nakit akışına ne ölçüde yansıdığına çevriliyor.