Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! İşte istifa eden memurun ikramiye şartı

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar sizlerden gelen sorulara cevap veriyor. İşte bu hafta sizlerden gelen sorular ve Özdamar’ın cevapları:

Soru: Ben 1999 yılı temmuz ayında bir atölyede işe girdim. Ancak işyeri benim sigorta girişimi 4 ay gecikmeyle 1.11.1999 tarihinde işe girilmiş biçiminde yapmış. Bu nedenle EYT kapsamına girmediğimden 60 yaşında emekli olabiliyormuşum. Bu yanlışlığı düzeltmek için hukuki olarak ne yapabilirim? Murat A.

Cevap: Kural olarak sigortalılık tescilinin, işçinin çalışmaya başladığı günden geçerli olmak üzere yapılması gerekiyor. Buna karşın, işçilerin kanuna aykırı biçimde sigortalı hizmetlerinin hiç bildirilmediği veya geç bildirildiği olgusu da söz konusu. Kanun böylesi bir durumda işçinin sigortalılık hizmetinin tespiti için İş mahkemesine dava açmasını cevaz vermektedir. Ancak Kanun hizmet tespiti konusunda bir hak düşürücü süre öngörmüş. 1 Ekim 2008 tarihinden önce yürürlükte bulunan 506 sayılı Kanunun 79’uncu maddesi hükmüne göre, yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıkları hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır. 5 Yıllık hak düşürücü süre, işe giriş bildirgesi öncesine ait hizmetlerin tespiti içinde geçerli. Buna göre, 1999/Temmuz ayında işe girdiğiniz ancak 1999/Kasım ayında sigorta girişinizin yapıldığı işyerinde hâlen çalışıyorsanız veya işten çıkmışsanız, işten çıktığınız yılın sonundan itibaren henüz 5 yıl geçmemiş ise iş mahkemesinde açacağınız hizmet tespiti davası ile bir sonuç alabilmeniz mümkün. Eğer işten ayrılmışsanız ve üzerinden de 5 yıllık hak düşürücü süre geçmiş ise iş mahkemesine dava açmanız halinde işbu dava hak düşürücü süre nedeniyle reddedilecek, hizmetinizi tespit edemediğiniz gibi bir de mahkeme masrafları ile vekalet ücreti ödemek zorunda kalacaksınız.

Soru: Ben ve eşim bir şirkette çalışıyoruz. Bu nedenle haftada iki gün ev temizliği için bir hanım teyzeyi çalıştırıyoruz. Bizim evimizde temizliğe gelen kadını sigortalı bildirmemiz gerekir mi? İsmail D.

Cevap: Ev içerisinde yaşayan aile bireyleri tarafından yapılabilecek temizlik, yemek yapma, çamaşır, ütü, alışveriş, bahçe işleri gibi gündelik işler ile çocuk, yaşlı veya özel bakıma ihtiyacı olan kişilerin bakım işlerinin dışarıdan bir başkasına yaptırılması ev hizmeti işi olarak adlandırılır. Ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafından çalıştırılan diğer bir ifade ile gündelikçi olarak isimlendirilen vatandaşlarımızın sigortalılığı 1 Nisan 2015 tarihinden geçerli olmak üzere 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda; ay içinde 10 günden az çalışma veya 10 gün ve üzerinde çalışma olarak iki farklı biçimde düzenlemiştir. Ev hizmetlerinde ay içinde 10 gün veya daha fazla süreyle çalışanlar, 5510 sayılı Kanunun ek 9 uncu madde hükmü gereği, 1 Nisan 2015 tarihinden geçerli olmak üzere SSK kapsamında emeklilik primini ihtiva eder biçimde tüm sigorta kollarına tabi sigortalı sayılmıştır. Bu düzenlemeye bağlı olarak ev hizmetlisi çalıştıranlar SGK’ya yapacakları bildirimle çalıştırdığı ev hizmetlisi adına, emeklilik primi, genel sağlık sigortası primi, analık primi ve iş kazası-meslek hastalığı primi olacaktır. Bir veya birden fazla kişi yanında çalışan gündelikçinin çalışma gün sayısı 10 gün ve üzeri olmakla birlikte ay içinde 30 günden az çalışma söz konusu ise gündelikçi, 30 günden eksik kalan süreyi isteğe bağlı sigorta ile 30 güne tamamlama imkânına sahiptir. Ev hizmetlerinde 10 günden az sigortalı olarak çalışanlar ise sadece iş kazası ve meslek hastalığı kapsamında sigortalı sayılıyor. Bunlar için ödenen prim tutarı ödenen ücretin yüzde 2’si oranındadır. Bu durumdaki gündelikçi iş kazasına uğrarsa sigorta yardımı almaya hak kazanıyor. Ay içinde 10 günden az çalışan gündelikçiler için emeklilik primi ödenmeyeceği için bu sürelerdeki sigorta prim ödemesi emeklilik açısından hizmetten sayılmaz. Ancak prim gününe ihtiyaç duyan gündelikçi dilerse, ilgili ayın primini ödeme şartıyla o ay için 30 gün sigortalı hizmeti kazanabilir. Kanun hükmü gereği, çalıştırdığınız kişinin çalışma gün sayısı ayda 10 gün ve üzeri ise SGK’ya işyeri dosya tescili yaparak 10 günden az ise 10 günden az Ek-9 Tescil formu vererek sigorta bildirimi yapmanız gerekiyor.

Soru: Ben 1992 yılında öğrenci iken bir banka sandığında 30 gün sigortalı olarak çalıştım. Mezuniyet sonrası 1995 yılında memur oldum. Daha sonra 2008 yılında istifa ederek memuriyetten ayrılıp kendi ofisimi kurdum. EYT yasası çıkınca 9150 gün prim üzerinden Bağ-Kur emeklisi oldum. Ben kamudaki hizmetlerim karşılığı emekli ikramiyesine hak kazanır mıyım?

Cevap: İlk defa 15.10.2008 tarihinden önce Emekli sandığı kapsamına giren memurların emekli ikramiyesi 5434 sayılı Kanunun 89’uncu maddesinde düzenlenmiştir. 5434 sayılı Kanunun 89’uncu maddesi hükmüne göre, memurluk görevi 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14’üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermiş olanlara, kamu görevinde bulunduğu dönemler için emekli ikramiyesi ödenir. Buna göre; ilk defa sigortalı olduğu tarih 9.9.1999 öncesi olanlar istifa ettiği tarihte 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödeme şartını sağlıyorsa, ilk defa sigortalı olduğu 9.9.1999-30.4.2008 arasında olanlar ise 7000 gün prim ödeme şartını veyahut 25 yıl sigortalılık süresi ve 4500 gün prim şartını sağlıyorsa emekli olduğu tarih itibariyle emekli ikramiyesi almaya hak kazanır. Verdiğiniz bilgilere göre ilk sigorta başlangıcınız 1992 yılı, istifa ettiğiniz tarih 2008 yılı. Buna göre 15 yıl sigortalılık süresi şartını sağlıyorsunuz. Belirttiğiniz bilgilere göre 1995-2008 arası görev yapmışsınız. Buna göre 3600 gün prim ödeme şartını da haizsiniz. Buna göre SGK’ya başvurmanız hâlinde tam hizmet yılınız üzerinden emekli ikramiyesi ödemesi yapılacaktır.

Soru: Asgari ücretle çalışan biriyim. Dört çocuğum da var. Annem yatalak hasta. Anneme eşim bakıyor. Annemden dolayı biza bakım ödemesi yapılır mı? Ali Rıza H.

Cevap: Engelli yakınlarına sunulan iki farklı imkân var. Ancak her iki imkân için de toplam aile gelirinin belirli bir rakamın altında olması şartı bulunuyor. Bakıma muhtaç engelli bakımını sağlayan kişinin aile içinde kişi başına düşen gelir ortalaması asgari ücretin net tutarının üçte ikisinden az ise yani bu yıl için 14.736,45 TL altında ise bakım parası olarak 11.702,11 TL evde bakım maaşı ödeniyor. Bu ödeme için engellinin bakıma muhtaç olduğunun sağlık kurulu raporuyla tespiti gerekiyor. Bunun dışında bir de 2022 sayılı Kanunda düzenlenen engelli maaşı var. Bu maaşı alabilmek için engellinin aile içinde kişi başına düşen gelir ortalaması asgari ücretin net tutarının üçte birinden yani 7.368,23 TL tutarın altında bulunması gerekiyor. Verdiğiniz bilgiye göre eşiniz, dört çocuk ve annenizle birlikte hane sayınız 7 kişi. Bu durumda toplam geliriniz 103.155,15 TL altında kalıyorsa evde bakım ödemesi almanız mümkün.