Beklenmedik gelişme! Türkiye'de 20 milyar tondan fazla rezerv var ama gidip Rusya'dan alıyoruz

Geçtiğimiz aylarda konuşan Türkiye Kömür Üreticileri Derneği (KÖMÜRDER) Başkanı Muzaffer Polat, Türkiye'nin yaklaşık 22 milyar ton kömür rezervi bulunduğunu hatırlatarak, "Türkiye'de temiz kömür teknolojilerinin geliştirilmesi gerekiyor, böylelikle bu rezerv kullanılabilir" demişti.

Gazetemru'da yer alan habere göre, Rusya’daki enerji kömürü üreticileri, hidroelektrik üretiminin azalması ve çimento üretim seviyesinin yüksek seyretmesi nedeniyle talebin arttığı Türkiye’ye sevkiyatlarını artırıyor. Rusya’nın Türkiye pazarındaki ana rakibi olan Kolombiya’da üretimin azalması da bu durumu destekliyor. 2025 yılının ikinci yarısında da Türkiye’ye sevkiyatların artması bekleniyor. Ancak uzun vadede bu pazardaki potansiyelin sınırlı olduğu değerlendiriliyor.

NEFT Research tarafından hazırlanan rapora göre, Türkiye’de 6 bin kcal/kg kalori değerine sahip Rus enerji kömürünün CFR bazında fiyatı, 25 Temmuz itibarıyla haftalık bazda yüzde 2,9 artarak ton başına 88,2 dolara yükseldi. Bu, Batı pazarlarındaki en yüksek artış oranı olarak kaydedildi. Avrupa’da CIF ARA bazında fiyat yüzde 0,3 artarak 99,9 dolara, Baltık ve Taman limanlarında ise FOB bazında fiyatlar sırasıyla yüzde 0,3 ve yüzde 0,6 artarak ton başına 61,8 ve 69 dolara çıktı.

NEFT Research, Türkiye’de kömür fiyatlarındaki artışı, yüksek sıcaklıklar nedeniyle hidroelektrik üretiminin azalması ve çimento üretim seviyesinin korunmasıyla oluşan talep artışına bağlıyor.

NEFT Research analistleri, “Rus kömürü, uygun fiyatı ve yüksek kalitesi sayesinde Orta Doğu’da talep gördü” değerlendirmesinde bulundu. Euler adlı kuruluşun kıdemli analisti Nikanor Halin ise, elektrik üretimi ve sanayi için yaklaşık 6 bin kcal/kg ısıl değere sahip enerji kömürünün ana talep kalemini oluşturduğunu belirtti.

NEFT Research verilerine göre, Rusya Ocak–Haziran 2025 döneminde Türkiye’ye demir yolu ile yaklaşık 11,24 milyon ton enerji kömürü sevk etti. Nisan ayından itibaren aylık sevkiyatlar arttı ve Haziran’da 1,89 milyon tona ulaştı. Bu yıl en yüksek sevkiyat ise Ocak ayında, yaklaşık 2,4 milyon tonla gerçekleşti.

Enerji ve Finans Enstitüsü’nden uzman Aleksandr Titov, Türkiye istatistik kurumu verilerine atıfta bulunarak, ülkenin Haziran ayında toplam kömür alımını Mayıs ayına göre yüzde 7, yıllık bazda ise yüzde 15 artırarak 3,2 milyon tona çıkardığını belirtti. 2025 yılının ilk yarısında Türkiye’nin toplam kömür ithalatı yüzde 8 artarak 20,5 milyon tona ulaştı. Rusya’dan yapılan alımlar ise yüzde 41 artışla 15,7 milyon tona yükseldi.

NEFT Research’e göre, Rusya’nın 2025 yılı içinde Türkiye’ye yapacağı kömür ihracatı 25–30 milyon ton arasında olabilir.

Titov, Temmuz–Eylül döneminde Türkiye’nin genellikle yoğun kömür alımı yaptığını ve Rus şirketlerinin bu sevkiyatlarda yer almaya çalışacağını belirtti. Uzman, 2024 yılında da Ağustos–Eylül aylarında Türkiye’den gelen spot talebin, Baltık ve Azak–Karadeniz limanlarındaki Rus kömürü fiyatlarını desteklediğini hatırlatarak, “Bu yıl da aynı durum yaşanabilir” dedi.

NEFT Research analistlerine göre, 2025 sonunda deniz yoluyla yapılanlar da dahil olmak üzere Türkiye’ye Rus kömürü ihracatı 25–30 milyon tona ulaşabilir. Uzmanlar, “Kısa taşıma mesafesi sayesinde, Türkiye’ye yapılan sevkiyatlar, bugünkü genel zararına ihracat koşullarında bile en azından büyük şirketler için kârlı hale geliyor” değerlendirmesinde bulundu. Uzmanlara göre, bu durum özellikle Kolombiya ile rekabetin azalmasından kaynaklanıyor. Expert RA ajansından analist Kirill Lysenko, Kolombiya’nın en büyük maden sahalarındaki üretim düşüşü nedeniyle ülkenin 2025 yılındaki sevkiyatlarının 2,3 kat azalarak 1,7 milyon tona gerilediğini belirtti.

Rusya, Türkiye’nin ana kömür tedarikçisi konumunu koruyor. Karadeniz’deki elverişli lojistik ve talep edilen kalitede ürün arzı, Rusya’nın rekabet gücünü artırıyor. Ancak Lysenko, ihracat hacmindeki üst sınıra yaklaşıldığını belirtiyor. Lysenko, “Türk pazarındaki Rus payının daha da artması için alan daralmış durumda. Orta vadede ise Türkiye’nin çevreci yakıtlara yönelmesiyle sevkiyatların artırılması potansiyeli sınırlı kalacaktır” değerlendirmesinde bulundu. Kirill Lysenko’ya göre, Türkiye’de inşa edilen ve projelendirilen toplam 13 bin MW’lık enerji kapasitesinin yaklaşık yüzde 90’ı temiz kaynaklardan enerji üretimine dayanıyor.

Kömür piyasasındaki uzun süreli kriz ve yaptırımlar ortamında, Rusya’daki katı yakıt üreticileri, herhangi bir bölgedeki kısa vadeli fırsatları değerlendirmeye çalışıyor.