Ömre bedel gece
Kadr Sûresi’nde. “Bin aydan hayırlı” demenin bir başka ifade şekli de “bir ömre bedel” demektir. Zira bin ay 83 yıl eder. Ama “bir ömre bedel” yerine “bin aydan hayırlı” denilmesi, 1000 rakamının tedai ettirdiği zengin çağrışım olsa gerek. Zira vahiy bin rakamını, hemen her yerde kinaye olarak kullanır. Bu bağlamda, “aklınıza gelebilecek en uzun süreli ömür” çağrışımı taşısa gerektir.
Bir gece düşünün ki, bir ömre bedel olsun. Kadir gecesi, işte böyle tarif ediliyor Kadr Sûresi’nde. “Bin aydan hayırlı” demenin bir başka ifade şekli de “bir ömre bedel” demektir. Zira bin ay 83 yıl eder. Ama “bir ömre bedel” yerine “bin aydan hayırlı” denilmesi, 1000 rakamının tedai ettirdiği zengin çağrışım olsa gerek. Zira vahiy bin rakamını, hemen her yerde kinaye olarak kullanır. Bu bağlamda, “aklınıza gelebilecek en uzun süreli ömür” çağrışımı taşısa gerektir. Bunu teyit eden bir ibare de, Duhan 3’te bu geceden “mübarek bir gece” olarak söz edilmesidir. Mübarek, yani “bereketli kılınmış”. Bu öyle bir ilahi bereket ki, onu ifade etmede dil bile yetersiz kalmakta, mecaz devreye girmektedir.
“Mübarek” kelimesi ism-i mef’uldür; özneye değil, nesneye tekabül eder. Bunun anlamı şudur: Kadir gecesinin kadr ü kıymeti, değer ve bereketi kendisinden değil, kendi dışından kaynaklanır. Onun özünde “bulunan” değil, ona “verilen/yüklenen” bir şeydir.
PEKİ, KADİR GECESİNE 'DEĞER YÜKLEYEN' UNSUR NEDİR?
Bu sualin cevabı, Kadr suresinin girişinde açıkça verilmiştir: Vahiy… Mübarek kılınan, mef’ul olan, yani vahiy fiiline maruz kalan bu gece, ilk vahiy kendisinde indiği için “kadr” adını almıştır. O halde “kadir gecesi”, “ölçme ve değerlendirme gecesi” veya “ölçü ve kıymet gecesi” anlamına gelir.
'ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME' NE ANLAMA GELİR?
Bu sualin cevabı için uzağa gitmeye gerek yok. Bu gecenin Ramazan ayı içerisinde olduğunu söyleyen Bakara 185’in sonunu okumak yeterli: “(Kur’an) insanlık için bir rehberlik, (bu) rehberliğin belgelerini barındıran bir doğru yol kılavuzu ve iyi ile kötüyü ayırmaya yarayan bir bilinç kaynağıdır (Furkan).” Kur’an’ın Furkan oluşu, muhatabına “ölçme ve değerlendirme bilinci” kazandırması demektir. Buhari ve Müslim’in rivayetine göre, bazı sahabiler rüyalarında Kadir gecesinin Ramazan’ın son 7 gününde olduğunu görerek Hz. Peygamber’e haber verirler. Hz. Peygamber: “Görüyorum ki, Ramazan’ın son 7 gecesi hakkındaki rüyalarınız birbirini tutuyor. Artık kim kadir gecesini arayacaksa, onu Ramazan’ın son 7’sinde arasın” der.
Burada ilk akla gelenler şunlar:
Rasulullah görmüyor rüyayı, sahabe görüyor, o yorumluyor. Aslında Kadir gecesi Kur’an’ın ilk nazil olduğu gece. Hz. Peygamber’in, kendi hayatının ve insanlığın dönüm noktası olan böylesine muazzam bir olayın olduğu geceyi unutması mümkün değil. O muhteşem olayın birinci şahidi olarak o günün hangi gün olduğunu bilmemesi düşünülemez. Bu konudaki tüm rivayetler, Allah Rasulü’nün bu geceyi bilmediğini değil, söylemekten kaçındığını göstermektedir. Belki de, istismar edilmesin diyedir. Ama bir yandan da, ilan edilen bu ilahi “genel aftan” yararlanmaya teşvik ediyor.
Bütün bunlardan sonra, geriye ikinci şık kalıyor: Kadir gecesi üzerinden muhataba vahyin kadr ü kıymetini bildirmek. Açılımı şu: En insan! Eğer indiği sıradan bir geceye 30 bin kat değer yüklüyorsa bu vahiy, senin yüreğine, hayatına, bilincine inmesi durumunda sana yükleyeceği değeri var sen hesap et! İndiği mekan olan, unutulmuş bir çöl kasabası olan Mekke’yi “şehirlerin anası” ve “bereketli belde”, indiği insan olan Abdulmuttalib’in yetimini “alemlere rahmet” kılan bu vahiy, sana neler katmaz ki?”Kadr suresi “Bir kurtuluş reçetesidir; ta fecr doğuncaya kadar…” ayetiyle son bulur. Ahirette insanlığın şafağı atıp aklı başına gelecek, ama vahye sırt dönenler için iş işten geçmiş olacaktır.
Vahyin (Kur’an-ı Kerim’in) kılavuzluğunda geçen her gece bir ömür kadar bereketlidir.
İdrak edenlere mübarek olsun.
