Allah’ın Nizamı İslâm (35)
Allah’ın Nizamı İslâm (35)
Prof. Dr. Yusuf Özertürk
İSLÂM’IN KAYNAKLARI
A-KUR’ÂN
Kur’ân’ın Muhtevası
III- Hak -Adalet-Devlet
1b-DEVLET TÜRLERİ
A-Yönetim Sistemine göre Devletler
4-Diktatör devlet (Diktatörlük)
3-Kişisel diktatörlük
*Kişisel diktatörlükler bütün gücün (yasama-yürütme ve yargı) tek bir kişinin uhdesinde olduğu rejimlerdir. Kişisel diktatörler bir parti lideri veya ordu mensubu olabilir. Kişisel diktatörlükler, ya bir darbe ile gücü doğrudan ele geçirmekle, ya da zayıf kurumlara sahip ülkelerde demokratik olarak seçilmiş parti liderinin zamanla anayasayı değiştirerek bütün gücü ele geçirmesiyle oluşur. Kişisel diktatörlükte, diktatör, devlet hazinesine ve bürokratik makamlara müdahelede, diğer diktatörlüklerden farklı olarak daha fazla yetkilidir. Kişisel diktatörlükte, yönetim, diktatörün seçtiği mutlak bağlılardan, özellikle de yakın çevreden (aile, arkadaş, vs) insanlardan oluşur. Diktatör, bürokratik atamaları keyfine göre doğrudan kendisi yapar. Diktatör, münevver kesime pek güvenmez ve atamalarda liyakâtten ziyade, kendisine sâdık olanları tercih eder. Diktatör, devleti bölümlere ayırarak atadığı kişileri yönetir. Atananlar, diktatörün talimatlarını uygularlar. Kişisel diktatörlüklerde, denetim mekanizmaları ve iç denge bulunmaz. Hesap verilebilirlik olmadığından kişisel diktatörlüklerde, diğer diktatörlüklerde görülenden daha fazla yolsuzluk, hukuksuzluk ve adaletsizlik görülür. Diktatör, halka her türlü baskıyı, sansürü ve algı operasyonlarını uygulayabilir. Diktatör, iç siyaseti düzenlemeyi, dış siyaseti ve hatta başka ülkelere savaş açmayı bile kendi kararıyla yapar. Kişisel diktatörlüklerde, kurumsallaşmanın olmaması ve liyakâtli insanların iş başına getirilmemesi sebebiyle, ekonomi bozulur, yoksulluk, yolsuzluk artar. Bu da halkta büyük huzursuzluklara sebep olur. Kişisel diktatörlüklerde, diktatör ve yakın çevresi arasındaki ilişkinin güce dayanmasından dolayı, ekonominin bozulması, gücün zayıflaması gibi sebeplerle kişisel diktatörlükler istikrarlı ve uzun ömürlü olmazlar. Kişisel diktatörlükler, genel olarak diktatörün ölümüyle sonlanır. Kişisel diktatörlükle yönetilen ülkeler arasında; Ruanda, Kuzey Kore, Gambiya, Angola, Çad, Kamerun, Esvatini sayılabilir.
4- Monarşik Devlet
*Monarşik devlet, yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin, yönetimin miras usuli ile (babadan oğula geçen-kraliyet sistemi, hanedanlık) devredildiği bir kişinin uhdesinde toplandığı devlet şeklidir. Siyasal iktidarı elinde bulunduran güç, farklı kültür ve geleneklere göre çeşitli isimlerle anılabilir (Kral, Sultan, Padişah, Han, İmparator, Emir, vs). Monarşi çeşitleri: a-Mutlak Monarşi; Devletin bütün gücünün tek bir kişinin elinde bulundurulmasıdır. Mutlak monarşide muktedirin her sözü kanundur ve kesindir. Muktedir yaptıklarından sorgulanamaz. Modern çağda mutlak monarşiler daha ziyade Ortadoğu ülkelerinde görülür. Mutlak monarşi ile yönetilen devletlere; Umman, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Vatikan gibi devletler gösterilebilir.
b-Meşruti Monarşi (Anayasal monarşi);
Meşrutiyette, hükümdarın yetkileri bir anayasa ile sınırlandırılmıştır. Bu idarede halkın seçtiği bir meclis vardır ve hükümdar da onaylama yetkisine sahiptir. Hükümdar, bu meclisin aldığı kararları onaylar veya onaylamaz. Meşruti monarşiye örnek olarak; İngiltere, Hollanda, Danimarka, İspanya, Malezya, verilebilir. Devam edecek...
Kaynakça
1-Lai, Brian., Slater, Dan. Domestic sources of dispute initiation in Authoritarian regimes. American Journal of political Science. 50 (1): 113-126.
2-Olson, Mancur. Dictatorship, Democracy and Development The American Political Science review, 87(3):567-576.
3-Levitsky, Steven., Way, Lucan. Revolution and Dictatorship: The violent origins of durable Authoritarianism. Princeton University press.
4-Definition of authoritarian. Merriam Webster.
5-Golosov, Grigorii V. Authoritarian Party systems:Patterns of emergence, Sustainability and survival. Comparative Sociology. 12(5):617-644.