Allah’ın Nizamı İslâm (33)
Allah’ın Nizamı İslâm (33)
Prof. Dr. Yusuf Özertürk
İSLÂM’IN KAYNAKLARI
A-KUR’ÂN
Kur’ân’ın Muhtevası
III-Hak-Adalet-Devlet
1b-DEVLET TÜRLERİ
A-Yönetim Sistemine göre Devletler
3-Otoriter Devlet
*Otoriter devlet,merkezi otoritenin hakim olduğu,siyasi çoğulculuğun reddedildiği veya etkisizleştirildiği, hukukun üstünlüğü, kuvvetler ayrılığının zayıflatıldığı (şeklen bulunduğu) bir sistemle yönetilen devlettir. Otoriter devlette; a-iktidar, halka karşı sorumlu olmayan bir kişi veya küçük bir gurup tarafından ele geçirilmiştir. b-Tek kişiye sınırsız bir güç verilmiştir ve siyasi görev süresi belirgin değildir. c-Sosyal ve ekonomik kurumlar şeklen vardır ve otokrat liderin arzularına göre icraat yaparlar. d-Sınırlı siyasi çoğulculuk ve siyasi partiler vardır.
Gerçek bir muhalefete çok az müsamaha gösterilir. Muhalefet adaylarına çeşitli isnatlarla yasaklar getirilir. e-Halk aktif olarak siyasi faaliyet yapamaz, ancak pasif olarak iktidarı destekler. f-Seçimler ve oy kullanma şeklen yapılır. Seçimler, gerçekte otoriteye sahip olanların istekleri yerine getirmek için yapılır ve manipüle edilir. Siyasi propagandalara iktidarın temsilcileri lehine devlet tarafından büyük harcamalar yapılır. Muhalefetin kampanyasına müdahale edilir. g-Medya kontrol altına alınır, muhalif medyaya baskı uygulanır. h- Rejim ve iktidar karşıtı faaliyetler takip ve baskı altında tutulur. ı-Siyasi istikrar, sivil toplumu bastırmaya yönelik olarak ihdas edilen bir dizi sosyal kontrol mekanizmaları ve kolluk kuvvetleri üzerinden sağlanır. j-Anayasa; iktidarın ve devletin bütün kurumlarının mutlak şekilde uyacakları bir ana sözleşme olmaktan ziyade, hükümetin nasıl işleyeceğini açıklayan bir ‘işletme yönergesi’ olarak görülür.
OTORİTER DEVLET ÇEŞİTLERİ
a-Otokratik (geleneksel) otoriter devlet
*Devlet otoritesinintek bir kişi (otokrat) tarafından sağlandığı rejimdir. Devlete, devlet başkanı (otokrat) mutlak olarak hakimdir. Otokrat liderin kendisine mutlak olarak bağlı bir kadrosu vardır. Bu kadro devletin önemli kurumlarına hakim bir vaziyete getirilmiştir. Otokrat lider, bu kadronun hakim olduğu kurumlar vasıtasıyla baskı kurup iktidarda kalır. Otokrat lider, şahsi çıkarı için devlet gücünü kullanır. Otoriter liderler devletin gücünü kullanarak her kesime korku yayarlar, sadık işbirlikçilerine ve taraftarlarına da çeşitli ödüller (makam-mevki, mal-mülk vs.) imtiyazlar vererek yönetimlerini güvence altına alırlar. Böylece her türlü yolsuzluklar ve hırsızlıklar pervasızca yapılır. Otokratik otoriter rejimlere, Juan Peron dönemindeki Arjantin, İdi Amin Ugandası, Bokassa’nın Orta Afrika Cumhuriyeti, Cemal Abdulnasır dönemi Mısır’ı ve Nıcolas Madura dönemindeki Venezuela örnek olarak gösterilebilir.
b-Oligarşik (Bürokratik-askerî cunta) otoriter devlet
* Küçük bir gurubun (Askeri güç veya partinin) hakim olduğu devlettir. İktidar, askeri subaylar ve teknokratlardan meydana gelen küçük bir gurup tarafından ele geçirilmiştir. İktidardakiler pragmatik olarak hareket ederler. Rejim, halk desteğinden ziyade, pasif halk kabulüne dayanır. Oligarşik otoriter rejimlere örnek olarak, Francisco Franco dönemi İspanya ve Kenan Evren dönemi Türkiye’si verilebilir.
c-Post totaliter otoriter devlet
*Gizli polis, parti, devlet kontrolündeki kitle iletişim araçları gibi totaliter kurumların mevcut olduğu, fakat toplum üzerindeki baskının azaldığı rejimdir. Post totaliter otoriter devlette, devleti yöneten üst liderlik daha ılımlıdır ve sınırlı ölçüde sivil toplum örgütlerine müsaade edilmiştir. Post totaliter otoriter devletlere, Rusya Federasyonu, Çin Halk Cumhuriyeti örnek olarak verilebilir.
d-Aristokratik Devlet
*Aristokratik devlet, Siyasal iktidarın ayrıcalıklı ve azınlık bir sınıfın (soylu, hanedan, zenginler kulübü vs.) elinde olduğu devlet şeklidir. Bu yönetim şeklinde, toplum çeşitli katmanlara bölünmüştür. Üst tabakada olanlar, alt tabakada olanları hep yönetir olmuştur. Devam edecek...
Kaynakça
1-Golosov, Grigori V.Authoritarian Party Systems. Comparative Sociology. 12 (5), 617-644.
2-Frantz, Erica.Authoritarianism. What everyone needs to know. New York, NY.
3-Hariri, Jacop. The Autocratic Legacy of early Statehood. American Political Science review.106 (3): 471-49