Allah’ın Nizamı İslâm (27)
Allah’ın Nizamı İslâm (27)
Prof. Dr. Yusuf Özertürk
İSLÂM’IN KAYNAKLARI
A-KUR’ÂN
Kur’ân’ın Muhtevası
III- Hak -Adalet-Devlet
1d-ADALET
ALLAH’IN İMTİHAN ETMESİ ADÂLETİ İCABIDIR
*Allah-ü Teâlâ, insanı ebed (devamlı bir hayat) için yaratmıştır. Ama bu ebedî hayat, ölümle başlayacaktır. Ve fâni (geçici) bu bildiğimiz Dünya hayatı ile tanzim edilecektir. Bu düzenlemenin esasını da, herbir insanın çeşitli ve farklı imtihanlara tabi tutulması teşkil edecektir. Nitekim Allah, Kur’ân-ı Hakîm’de, insanları imtihan edeceğini söylemektedir (1-3). İmtihan, aslında bir nimete, ihsâna, mükâfata (makam-mevki, liyakât-ehliyet, ücret-konfor, vs-vs) erdirmek için açılır. Bu yönüyle imtihanın kendisi de bizzat bir lütûftur. Devletlerin açtığı çeşitli imtihanlar da bu maksatlar için yapılmıyor mu?
*İmtihanın açılması bizzat adâlettir. Çünkü, vâdedilen mükâfatı (makam-mevki, liyakât-ehliyet, vs) hak edenin alması ancak, o konu ile ilgili bir imtihandan geçirilirse adâletli olur. İmtihan yapılmadan, verilen mükâfat (makam-mevki, liyakât-ehliyet, vs) iltimas, kayırma olur ki, bu da zulümdür. Allah-ü Teâlâ, insanları imtihan etmekle, bütün insanlara ebedî bir saadet ve huzur hayatını (Cennet hayatı) kazanma imkânı bahşetmiştir. Sırf bu durum düşünülünce dahi, insanların Allah’a teşekkür etmesi gerekir. Adil olan Allah, her insanın imtihanını, ona uygun olan (hakkında onun menfeatına uygun olan) bir tarzda yapmıştır. Allah, Alîm, Hakîm ve Mugsîd’dir. Allah, kulu hakkında neyin hayır, neyin de şer (kötülük) olacağını bilir ve daima kulu hakkında hayır olanı tercih eder. Allah, insanları tek tek imtihan eder. Hesabı da tek tek görür. Dolayısiyle her insan sadece kendi imtihanından sorumludur. İmtihan olan her insan, evvela imtihanın şartlarını ve imtihan sorularını bilmek zorundadır. Kadın-erkek, reşid- çocuk, akıllı-akılsız, sağlıklı-sakat, zengin-fakir, sultan-geda, alim-cahil, mesul-gayrimesul, vs-vs, hangi sorulardan imtihan olacağını bilmelidir.
İMTİHANIN ŞARTLARI
*İmtihan olan evvela imtihan edeni, imtihan salonunu, soruları, uyulması gerekli kuralları, rehberi (açıklayıcıyı), süreyi, neticelerin ne zaman belli olacağını bilmesi gerekir.
-İmtihan eden Allah’tır. Allah adildir, soruları da adildir.
–İmtihan salonu Dünya’dır.
–Sorular, her insanın doğumuyla başlayıp, ölümüne kadar sahip olduğu her şey ve başına gelen her haldir.
–Uyulması gerekli kurallar, Kur’ân-ı Kerim’de bildirilen hükümlerdir.
–Rehber, Hz. Resulullah’tır(sav).
–İmtihan süresi, her insanın ömrüdür.
–Neticelerin açıklanacağı zaman, ölümden sonra ikinci diriliş ve mahkeme-i kübrâda hesaba çekildikten sonradır.
İMTİHAN SORULARI
* Her insanın doğumuyla başlayıp, ölümüne kadar sahip olduğu her şey ve başına gelen her haldir. Sorular eşit değildir. Her insanın imtihan sorusu farklıdır. Çünkü, doğuştan herkes eşit doğmuyor. Kimi sağlam, kimi sakat, kimi zengin aileden, kimi fakir aileden, kimi münevver aileden, kimi cahil aileden, akıllı-aptal, farklı fiziki yapıda (uzun, kısa, kilolu, zayıf, güzel, çirkin, vs, vs), farklı ruh yapısında (duygusal, rasyonel, hırslı, kanaatkâr, tezcanlı, vurdumduymaz, vs, vs) yaratılıyor. Her insan ömrü boyunca gerek iradesiyle (Aklı kullanması-kullanmaması, çalışması-uyuması, gayreti-tenbelliği, fırsatları değerlendirmesi-ıskalaması, iyiliği-kötülüğü seçmesi, vs-vs), gerekse irade dışı (genetik hastalık, tedbire rağmen kazalar sonucu sakat kalma, faydalı-hayır gördüğü için teşebbüs ettiği işlerin sonradan şer-kötü çıkması, vs-vs) başına gelen haller, o insan için birer imtihan sorularıdır.
*Sonra imtihan başlıyor. İmtihanın başlama zamanı; Reşid olma, temyiz gücünü elde etme, aklı kullanabilme yaşıdır. Bu ortalama 15-18 yaştır(bu kültüre, eğitime, ortama, vs göre değişir).
*İmtihanın doğru –yanlış cevap anahtarı, Kur’ân da bildirilen ölçüler ve Hz.Peygamber’in tatbikatıdır. Ve bunların ışığında ilmin(hikmetin) neticeleridir.
Devam edecek...
(1): “İnsanlar ‹iman ettik› demekle bırakılacaklar da, imtihan edilmiyeceklerini mi zannediyorlar?” (Ankebût-2).
(2): “Herkes ölümü tadacaktır. Sizi, şerle (kötülükle) ve hayırla (iyilikle) deneyeceğiz...” (Enbiyâ-35).
(3): “Yemin olsun, sizi biraz korku, açlık, mallardan, mahsüllerden eksiltmekle ve canlarınızla imtihan edeceğiz. Ey Resûlüm, sabredenleri müjdele” (Bakara-155).