Lahikalarda strateji okumaları (2)
Lahikalarda strateji okumaları (2)
LATİF ERDOĞAN
Lahikalar, moral ve motivasyon yönetimi öğretisidir. Ümidi diri tutar, fedakarlığı anlamlandırır, zayıf anları en az fireyle yönetir. Nur hizmetinde aklın iknası gibi kalbin sebatı, ruhun metaneti de öncelikli meselelerdendir.
Her dönemin kendine göre darlıkları, baskıları, sıkıntıları olur. Eğer bu haller “nihayet” olarak okunursa fütur verir. Lahikaların üslubu ise bu gibi hadiseleri, ümitsizliğe kapı açmadan mana ve ümit ile yorumlar, zayıf anlarda kalbi tutar, cemaatin şevkini sönmekten muhafaza eder.
Bu bağlamda, zorluğu “geçici süreç/ imtihan” diye konumlandırır. Zira musibet manasız görünürse insanı ezer. Manası anlaşılırsa insanı terakki ettirir. Lahikalar musibeti “bitti” diye değil “bu zamanda hizmetin tarzını ihtiyatla ayarlayan bir ders” diye çerçeveler. Bu vesileyle hadise “duvar” değil “ders” olarak okunur. Panik yerine teenni, telaş yerine sebat doğar. Dış baskı, iç disiplinin artmasına vesile yapılır.
Fedakarlık, “boşa giden acı” sanılırsa insanı kırar. “Hizmetin bir parçası” olarak anlaşılırsa kuvvet verir. Böylece çile kayıp değil sermaye olur. Nefis “niye ben?” demez; bu yolun tabiatı böyle” der. Bedel öderken dahi istikametten sapılmaz. Tecrit ve tazyik şartlarında bile asayiş çizgisi bozulmaz, bedel ölçüyle taşınır. İktisat/kanaat düsturu fedakarlıkları pratik hayatla yönetir. Uhuvvet/tefani vurgusu, benlikten vaz geçmenin “kuvvet çarpanı” olarak anlamlandırılır.
Lahikalar duyguları en üst seviyede yönetir. Kırgınlık anında umumi nasihatler kafi olmaz; kalbin yarasına dokunan kısa bir düstur lazımdır. Lahika dili bu yüzden “gücenmeyiniz”, “tenkit etmeyiniz”, rekabet etmeyiniz” gibi muhataba özel cümleler kurar. Kırgınlık büyümeden muhabbetle tamir edilir. Yılgınlık tesanüt ile dağıtılır. Korku, ihtiyat ve sabırla idare edilir. Bu vesile ile “tenkit/ gücenme yasağı” kırgınlığın büyümesini önler. Menfaat- rekabet ikazı hasedin önüne geçer. “Hiddet tuzağı” teşhisi, öfkeyi kontrol edip “mesele çıkarmama” refleksi kazandırır. “Beraber okuma” tavsiyesi, duygusal dağınıklığı ortak iklime çevirir.
Lahika mantığında bir ferdin zaafı cemaatin tamamını yaralayabilir. Bu yüzden “ehl-i nifak istifade eder” hatırlatmasıyla, zaafın toplu neticesi gösterilir. Böylesi kötü bir neticeyi önlemek için de fütur doğuran tenkit, rekabet, gücenme gibi davranışlar yasaklanır. Ümit ve tesanüt mesajı geniş halka ile paylaşılır. Beraber okuma düsturuyla iklim korunur.
Krizde yalnız emir verilirse nefis gerilir. Evvela mana gösterilir ki kalp mutmain olsun; sonra ölçü verilir ki amel devam etsin. Lahikalar her olaya mana vererek ve ardından da yapılması veya yapılmaması istenen hakkında ölçü koyarak krizi yönetir.
Lahikalar küçük sevinçleri büyüterek ümidi diri tutar. Ümit bazen büyük neticelerle değil; küçük işaretlerle yaşar. Küçük inkişafları görünür kılmak bu neticeye ulaştırır. Bu sebeple lahikalarda küçük dayanıklılık örnekleri şükür vesilesi yapılır. Az kişiyle çok işin mümkün olduğu gösterilir. Devam bir başarı olarak tanımlanır. “Az kişiyle kuvvet çarpanı” anlatımı (tesanüt/ üç elif) çekirdekten ümit üretir. “Şimdiye kadar sarsılmamış” gibi geçmiş dayanıklılık hatırlatmaları ümit tazeler. Beraber okuma ve meşveret tavsiyeleri ümidin ritme dönüşmesini sağlar.
Moral kıran davranışları isimlendirip kapatmak da Lahikalarda stratejik bir yöntem olarak kullanılır. Moral düşmanı soyut kalırsa herkes başka anlar. Lahika dili onu isimlendirir, kapıyı kapatır. Böylece tenkit ve rekabet kapıları kapanmış olur. Gücenme büyütülmez. Hodfuruşluk/ enaniyet teşhis edilip frenlenir. Bu meyanda olaylar ve isimlendirmeler açıktan yapılır. “Zayıf damarlar” uyarılarıyla moral sabotajlarının kökü gösterilir. “Hiddet tuzağı” teşhisiyle öfkenin moral yıkımı engellenir.
Lahikalara göre en büyük sermaye ihlastır, uhuvvettir; en büyük kuvvet tesanüttür; en büyük tehlike ise tefrikadır. Zira tefrika yalnız kalpleri ayırmaz, akılları dağıtır, şevkleri söndürür, hizmetin istikametini şaşırtır.
Bazen harici düşmanın tazyiki değil, dahildeki bir kardeşin kırılması, bir kalbin gücenmesi, bir dilin tenkidi koca bir daireyi sarsabilir. Bu sebepledir ki lahikalar “uhuvveti” sadece bir güzel ahlak nasihati olarak değil aynı zamanda bir meslek esası ve bir selamet yolu olarak ders verir.
İhtilaf görünüşte “bir fikir ayrılığı”dır; fakat hakikatte bir enerji sızıntısıdır. Hizmetin nazarı dışarıya, yani hakikatin neşrine bakacağına, içeriye yani “kim haklı?” kavgasına döner. Bu da iki zarar doğurur. Birincisi, zihin bütçesi iç tartışmaya akar, hakikate kalmaz. İkincisi, şevk kırılır, şevk kırılınca da devam sonlanır.
Lahikalar bize böylesi durumlarda şu tedbirleri öğretir: İhtilafın konusu değil, büyümesi tehlike kabul edilmelidir. Mesele şahsiliğe dönmeden “ölçüler” devreye girmelidir. Tartışmalar uzatılmamalıdır. Çünkü tartışmalar uzatılırsa ayrışmalar “kimlik”leşir. Kimlikleşmiş ayrışmalar kemikleşir. Kemikleşmiş ayrışmalar ise sürekli tefrika ve ihtilaf üretir. Düşülen fasit daire hep böyle devam eder…