Günlük hayatta karşıılaştığımız, “Yahu, Evvelallah, Eyvallah, Fesübhanallah, Neuzübillah, Hasbünallah, Ma’zallah, Ma’şallah, Hay Allah, İnşaallah” gibi kelimelerinin anlamları nelerdir?
Hele hele “yav..” “yahu!” demelerimiz yok mu!?.. Cehlin mi, galatın mı, ağız alışkanlığının mı, artık ne derseniz deyin; veya hepsinin birden çirkinliğine, cinayetine hedef oluyor. Geçmişte “Edeb yâ Hû” levhaları vardı. Allah adıyla insanlar edebe davet edilirdi. Levhalar antika muamelesi görür oldu. Yazılarını okuyabilen de azaldı. “Yâ Hû” demek, “ey Allah” demektir. Böyle bir hitap uluorta kullanılmamalıdır. İnsana edeb gerektirir. Bakın hep dilimizden düşürmediğimiz benzer kavramların anlamları ne:
Evvelallah: Önce Allah, Allah'ın izniyle.
Eyvallah: Tamam kabul ettik, Haktandır, Hakkıyla, Allah’ın rızasıyla kabullendik.
Fesübhanallah: Allah her türlü noksandan münezzehdir.
Neuzübillah: Allah'a sığınırız.
Hasbünallah: Allah bize yeter.
Ma’zallah: Her türlü kötülüklerden Cenab-ı Allah`a sığınmayı ifade etmek için kullanılan bir terkip. Allah muhafaza, Allah korusun..
Ma’şallah: Allah'ın dilediği şey veya Allah'ın dilemesi.
Hay Allah: Allah diridir..
İnşaallah: Eğer Allah dilerse..
Bu arada mezar taşlarına yazılan “Hüvelbaki” kelimesi de “İlelebed, sonsuza kadar kalıcı olan sadece Allah’tır” manâsınadır..
Bir de yazma özrümüz var ki, başka facia.. Harfleri tanımıyoruz. Nasıl yazıldığını bilmiyoruz. Ma’şallah yazdığını sandığımız altını alıp, bebeğimizin giysisine takıyoruz. Ya da gelin hanıma.. Oysa yazı kargacık burgacık. Aslını çoktan yitirmiş.. İşte yanda böyle bir altın. Aşağıda yazının olması gereken aslı var.. Mezar taşlarına yazdırdığımız “Huve’l bâkî”lerin halinden ne yazdıran, ne yazan mezar taşcısı farkında. Mezarlık sorumlularının da umurunda bile değil!
