Eski Türkler’de tirnek ne anlama gelir? Türk geleneklerinde tirnek neye denir? ATV ekranlarında izleyiciyle buluşan Destan dizisi salı günleri izleyiciyi ekran başına kitlemekte. Destan son bölüm (14. bölümde) Batuga Tekin’in Alpagu Han’ın yetkilerini devralmak için tirnik teklifinde bulundu. Peki tirnek nedir, ne anlama gelir?
Tirnek neye denir? Eski Türk geleneklerinde tirnek, han tarafından alınan tüm kararların toy üyelerine danışması ve toy kararı sonrası uygulamaya geçilmesidir. Yani toy üyelerinin yönetimde hak sahibi olması, hanın bir nevi yekilerinin sınırlandırılmasına denir. Olağanüstü durumlarda hana bağlı boyların tirnek talep etme hakkı vardır.
Oğuzlardaki Tirnek/Dernek kelimesi, Kutadgu Bilig'de “Tirnek” şeklinde ve topluluk manasındadır. İslâmiyet'ten önceki Türk devletlerinde, Asya Hunlarında “Daimi Meclisler”, Avrupa Hunlarında “Seçkinler Meclisi”, Göktürkler ve Uygurlarda “Devlet Meclisi” olarak görebildiğimiz Türk toyları vardır.
Eski Türk devletlerinde yasama ve yürütme bütün ülkeye ait olmakla birlikte sorumluluğun ‘gerçek’ sahibi Kağan’dır. Hukukî meselelerde istişareler sonucu son söz yine ona aitti. Toplantıların en mühimi, ilkbaharda gerçekleşen ikincisidir. Yeni devlet reisi ‘Tanhu’ da bu toplantı sonunda seçilirdi. Tanhu’nun riyasetinde başlayan toplantılara liderin hanımı Hatun’un katılması bir gelenektir. Askerî ve sivil bürokrasinin ‘başbuğ’ları toplantılarda hazır bulunurdu. Türklerin sosyal hayatında en belirleyici etken töredir. Başta devlet başkanlığı olmak üzere halkın uyması gereken kuralların tamamına töre denirdi.
ATV Destan oyuncuları
Ebru Şahin (Akkız), Edip Tepeli (Batuga), Selim Bayraktar (Alpagu Han), Deniz Barut (Ulu Ece), Teoman Kumbaracıbaşı (Balamir Beg), Kanbolat Görkem Arslan (Saltuk Beg), İpek Karapınar (Çolpan Hatun), Burak Tozkoparan (Temur Tegin), Elif Doğan (Tutkun), Burak Berkay Akgül (Kaya Tegin), Ahmet Olgun Sünear (Yaman), Buse Meral (Sırma), Ecem Sena Bayır (Günseli Hatun), Esra Kılıç (Mei Jin), Bilgi Aydoğmuş (Kırçiçek), Osman Albayrak (Vargı Beg), Alper Düzen (Danış Ata), Şahin Ergüney (Kün Ata), Meltem Pamirtan (Yibek Kadın), Evren Erler (Çalayır)
