Pandemi döneminden kuvvetlenerek çıkan Türkiye, V şeklinde toparlanıyor. Toparlanmanın göstergelerinden sanayi üretim endeksinin ekimde aylık yüzde 1.1, yıllık yüzde 10.2 artması ise yüzleri güldürüyor.
Akit Ekonomi
Ekonomi güçlenip büyümeye devam ediyor. Pandemi tedirginliğine rağmen üretim artıyor. Bu artışı veriler de net bir şekilde ortaya koyuyor.
Rakamlar moralleri arttırıyor
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), verilerine göre ekimde takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretim endeksi 2019’un aynı ayına nazaran yüzde 10.2 yükseldi. Arındırılmamış sanayi üretim endeksi ise yüzde 9.4 arttı. Ekimde madencilik sektörü endeksi 2019’un aynı ayına nispeten yüzde 0.4, imalat sanayii sektörü endeksi yüzde 11, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ile dağıtımı sektörü endeksi yüzde 5.5 artış gösterdi. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretim endeksi ekimde bir önceki aya kıyasla yüzde 1.1 artış kaydetti. Bu dönemde imalat sanayii sektörü endeksi yüzde 1.4 arttı. Madencilik sektörü endeksi yüzde 0.6, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ile dağıtımı sektörü endeksi yüzde 2.5 azaldı. Takvim etkisinden arındırılmamış sanayi üretim endeksinin ekimde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9.6 artacağı öngörülüyordu. Arındırılmış endeksin de yüzde 8 artacağı tahmin ediliyordu. Bu öngörülerin ve tahminlerin aşılması olumlu yankı uyandırdı.
Toparlanma hız kazandı
Ekonomistler, dördüncü çeyreğe güçlü bir giriş yapıldığına dikkat çektiler. Yatırım analisti Haluk Bürümcekçi, ekim ayında sanayi üretiminin beklentilerin üzerinde arttığını belirtti. Bürümcekçi, “Dipten dönüşün mayıs ayında başladığı üretim endeksi, toparlanmanın son çeyrekte güç kazandığına işaret ederek yılın en yüksek değerine ulaştı” dedi. Bürümcekçi, mevsimsellikten ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretim endeksinin son 6 ayda güçlü artış elde ettiğini; ekimde 126.4’le yeni tarihi zirvesine çıktığını aktararak, şu görüşleri paylaştı: “Üretim ilk çeyrekte yüzde 0.7 artmış, ikinci çeyrekte yüzde 19.9 gerilemişti. Üçüncü çeyrekte de -güçlü şekilde- yüzde 30.3 artmıştı. Son çeyreğe ise -daha ılımlı da olsa- artışla girilmiş durumda. Ekim gerçekleşmesiyle sanayi üretimi, dördüncü çeyreğe de güçlü bir başlangıç yapmış oldu. Kasım için öncü göstergeler toparlanmanın sınırlı güç kaybettiğini ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönem görünümünü ele aldığımızda ise ilk sinyaller, milli gelir büyümesinin 2020’nin dördüncü çeyreğinde ılımlı güç kaybettiğini gösteriyor.”
Kritik gösterge
İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sefer Şener de mayıstan itibaren V tipi toparlanmanın başladığını söyledi. Ekim ayı itibarıyla bu toparlanmanın sürdüğünün anlaşıldığını vurgulayan Şener, “Yıllık bazda imalat sektörü endeksinin yüzde 11 artması 2020’de sanayi üretiminin beklenenin ötesinde pozitif olmasını beraberinde getirecektir. Orta-yüksek segmentin yıllık yüzde 16.6 artması ise sanayimizin gelecek vizyonu açısından oldukça önemli bir göstergedir” şeklinde konuştu.
Yatırımlar artıyor
Şener, sanayi üretiminde ekim ayı artışının Türkiye’de normalleşme adımlarının hızlanmasıyla doğrudan alakalı olduğunun altını çizerek, şu yorumları yaptı: “Yurt dışı talebin artması sanayi üretimini desteklemektedir. Ham madde tedarikinde talebin patlaması da önümüzdeki 6 aylık dönem için sanayi sektöründe yukarı yönlü beklenti ve talebi arttırmaktadır. Ayrıca yatırım malları üretiminde son 3 aylık dönemde yüzde 10’un altına düşülmemesi, sanayimize dönük talebin dünyada artarak devam ettiğinin kanıtıdır. Türkiye, dünyada yeni tedarik zincirinin bir halkası olma yolunda önemli adımlar atmaktadır. Salgın sonrası yeniden şekillenecek dünya ekonomisinde artan sanayi yatırım trendiyle ülke, konumunu yeniden şekillendirecektir. Yatımlarda ibrenin yukarı yönlü olması gelecek 6 aylık süreçte hızla artacak dünya talebini karşılayabilmek açısından da önemlidir.”
