Anadolu’da tek olduğu bilinen anıt, kayalara oyulmuş insan figürlü başsız bir heykel, hakimiyeti sembolize eden bir Roma kartal figürü, iki kitabeden oluşmaktadır.

Kitabelerde "Devletlerarası barış ve dostluk adına ve İmparator Germanicus’un hakimiyeti anısına, Gaius Julıus Aquila dağı yardı ve bu dinlenme yerini kendi özel ödeneği ile yaptırdı" ibaresi bulunmaktadır. Anıtın önünden geçen Roma Yolu’nun 1 kilometre aşağısında Cevizlik Vadisi’ndeki Kemerdere Köprüsü’ne ulaşılabilir.

TARİHÇE
Kuşyakası Yol Anıtı, Roma İmparatoru Tiberius Claudius Cermanicus (M.S.41-54) zamanında, Doğu Eyaletleri İnşaat Ordusu (Legion) Komutanlığı yaptıktan sonra kaydıhayat şartıyla Bithynia-Pontus Valiliğine atanan Gaius Julius Aquilla tarafından yaptırılmıştır.

Krateria - Amastris ara yolunun son dinlenme noktasında, Amasra‘ya 4 km. mesafededir, yapıldığı zaman muhtemelen bir de anıtsal çeşmeyi kapsıyordu. Fakat sonradan bu çeşme yıkıldı ve suyu, biraz aşağıda, halen Askersuyu diye bilinen yerde uzun zaman bir pınar olarak kullanıldı. Anıt manzumesi şimdiki durumda, çok muntazam kaya dilimleri üzerine işlenmiş birbirini tamamlayan iki kitabeyi, bir insan figürü ile bir kartal figürü içeren "orta kabartma" tekniğiyle oyulmuş bir kompozisyon, oturma sedirlerini ve birkaç kaya nişini kapsamaktadır.

Tüm bunlar, yekpare kayaya oyulmuş, yol kalıntısı boyunca sıralanmıştır. 260×140 cm. boyutunda ve 50 cm derinliğinde kemerli bir nişin içinde kalan normal insan büyüklüğündeki başsız kabartmanın İmparator Claudius’a mı, yolu yaptıran Aquilla’ya mı ait olduğu bilinmiyor. Toğa giyimli vücut, hareketsiz işlenmiştir. Ayaklar da kopmuş vaziyettedir. Bu nişin sağında Toskan üslubunda kalın oyma bir sütunun başlığına bir kartal oyulmuştur. Bu. Legionların sınırsız gücünü temsil etmektedir. Bir insan büyüklüğündeki başı kopuk kartalın sütun kaidesi 200 cm yüksekliğinde 55 cm çapındadır ve niş kaidesiyle aynı nizamda dört köşe bir tabana bağlıdır.

Kitabelerden ilki, insan figürünü çerçeveleyen nişin üstündeki levhada, diğeri ise kabartmalardan uzakta ve batıdadır. Her iki yazı birbirini tamamlamaktadır:

Kitabenin ilkinde, "Devletler arası barışın ve dostluğun anısına, imparator Cermanicus’un yüceliği için; Daha önce, İmparator Augustus tarafından ömür boyu Strategos ve iki defa da Legion komutanı atanan Senatoda ise Consul Gabinius Secundus ile Consul Taurus Statiliusun, kendisine bir ödül verilmesi konusundaki önerileri üzerine Devlet Hazinesinden gereken izni ve ödeneği alan Gaius Julius Aquilla, dağı yardı ve bu dinlenme yerini kendi özel ödeneği ile yaptırdı" ibareleri yer almaktadır.