Öğle uykusunun sağlığa faydaları nelerdir? Peygamber sünneti kaylulenin faydaları

Öğle saatlerinde zorla yatağa gönderilen küçük çocukların büyüdükleri zaman en çok ihtiyaç duydukları zaman dilimi, öğle uykusu… Peygamber (s.a.v.) 'in uygulayıp tavsiye ettiği kaylule yani öğle uykusunun insan sağlığına oldukça faydası bulunuyor. Peki öğle uykusunun çocuklara ve yetişkinlere sağladığı faydalar neler?

Kaylule nedir?

Gündüz istirahatı veya gündüzün evvelinde, kuşluk vaktinde yapılan istirahat.

Türkçe'de; şekerleme, kestirme denilen ve kişinin, uykusunu almak, biraz uyuyup uykuya olan ihtiyacını gidermek için bir ağaç gölgesinde veya bir sedire uzanarak uyuması anlamına gelen "kaylûle" sözüne, gerek Rasûlüllah (s.a.s), gerekse O'nun ashabının hayatlarında çokça rastlamaktayız.

Kaylûle Buhâri'de kayıtlı bir hadiste şu ifadelerle anlatılmaktadır:

Rasûlüllah (s.a.s) bir gün kızı Fâtıma (r.anha)'nın evine geldi. Hz. Ali (r.a)'i evde bulamadı. Fâtıma'ya: "Amcam oğlu Ali nerede? " diye sordu. Fâtıma. "Aramızda bir şey geçti, birbirimize darıldık, o da gündüz uykusu (kaylûle)nu benim yanımda uyumadı" cevabını verdi. Rasûlüllah (s.a.s), adamın birine; "Bak bakalım nerededir?" buyurdu. Adam gidip geldi ve: "Ya Rasûlallah! Mescitte uyuyor" dedi. Rasûlüllah mescide gitti, onun, yan tarafına yatmış ve ridasının bir yanından sıyrılmış olduğunu, vücûdunun da toprağa bulanmış olduğunu gördü. Mübarek eliyle vücudundan toprağı silerken; "Kalk ebâ turâb, kalk ebâ türâb! (toprak babası)" (Buhârî, Salât, 58) diye seslendi.

Peygamber (s.a.s) ve ashâbı, Arabistan'ın aşırı sıcaklarından korunmak ve gece ibadetlerini yapabilecek gücü kazanmak için, önemli işleri olmadığında "kaylûle"den yararlanırlardı. Rasûlüllah (s.a.s)'ın: "Gündüz orucu için sahur yemeğinden ve gece ibadetine kalkmak için "kaylûle"den yararlanın" (İbn Mâce, Savm, 22) hadisinden bu husus açıkça anlaşılmaktadır.

Şu rivâyetler de kaylûle sünnetinin nasıl yapıldığını anlatmaktadır:

Zeyd b. Sabit'in kardeşi Yezîd b. Sabit'ten: Bir gün Rasûlüllah (s.a.s) ile beraber çıktık. Bakî'a varınca yeni bir kabir gördü ve kime ait olduğunu sordu. " Falanca kadınındır. " dediler. Rasûlullah onu tanıdı ve: "Neden onun cenazesinden bana haber vermediniz?" diye sordu. Dediler ki: "Sen oruçlu idin ve gündüzün ortasında "kaylûle" yapıyordun; bu yüzden sana haber vermek istemedik" (İbn Mâce, Cenâiz, 32).

İbn Ömer, hac sırasında Kâbe'yi tavaf eder, sonra Mekke'de "kaylûle" yapar, daha sonra kurban bayramı günü Minâ'ya gelirdi (Buhârî, Hacc, 129).

Ebu İshak el-Fezârî'nin Humeyd'den naklettiğine göre, Enes (r.a) şöyle demiştir: "Bizler Cumaya erken davranır, namazdan sonra da "kaylûle" yapardık" (Buhâri, Cuma, 40).

Buna benzer bir rivayet de Sehl'den nakledilmiştir: "Bizler Peygamber (s.a.s)'le birlikte Cuma namazını kılardık, "kaylûle" ondan sonra olurdu" (Buhârî, Cuma, 40; bk. Şamil İslam Ansiklopedisi, Kaylule md.)

Uyku neden önemli?

Bütünsel sağlığımızda uyku hayati bir önem taşıyor. Vücudumuz uyku döngüsündeyken hücrelerimiz yenileniyor ve iyileşiyor. Fiziksel ve mental fonksiyonlarımızı geri kazanmamız için uyku iyileşmemize, hastalıkların ve stresin üstesinden gelmemize yardımcı oluyor. Yetersiz uyku bağışıklık sistemimizi bozarken bizi hastalıklara karşı güçsüz hale getirirken yeterli uyku belli kanser türleriyle savaşıyor, kardiyovasküler sağlığımızı koruyor, hassasiyeti azaltıyor ve metabolizmamızı geliştirerek kilo kontrolü sağlıyor.

Öğle uykusunun faydaları

Öğle uykusuna yatabilmek her ne kadar modern dünyada bir lüks olsa da muhteşem hissini hepimiz deneyimlemişizdir. Ancak muhteşem hissinin yanında bilimsel araştırmalar gün ortasında yapılan şekerlemenin beynimiz için oldukça faydalı olduğunu söylüyor. Geceleri yeterince uyuyamıyorsanız gün ortasında kısa bir şekerleme zihinsel uyanıklığı ve motor performansı geliştiriyor. Bununla birlikte muhakeme ve reaksiyon süresini geliştirmekle kalmıyor ruh halimizi de iyileştiriyor.

Öğle uykusu kaç dakika olmalı?

Tabii ki her şeyde olduğu gibi fazla uyku da zararlı. Beyninize fayda sağlamak için uyuyorsanız bunun sağlıklı bir ölçüsü var.

-Öğle saatlerinde üzerinizde bir uyuşlukluk hissediyorsanız ve uyanmaya ihtiyacınız varsa ortalama 10-20 dakika şekerleme uyanmanıza yetecektir.
-Öfkeli veya stresli hissediyorsanız, okuduğunuz kitaptan önemli kısımları hatırlamak istiyorsanız 60 dakikalık bir şekerlemenin dürtüselliği azalttığı, öfke toleransını geliştirdiği ve ezberlemeye yardımcı olduğu kanıtlanmış.

-Bunalmış ve bitkin hissediyorsanız kendinizi resetlemek için 90 dakikalık bir şekerlemeye ihtiyacınız var. 90 dakika yaratıcılığınızı, duygusal ve yöntemsel hafızanızı geliştirmekle kalmıyor; bütün bir uyku döngüsüne girdiğiniz için uyku sersemliği ihtimalini de azaltıyor.

Öğle uykusu hangi saatlerde uyunmalı?

Erken uyananlar için 13.00 en iyi saat. Gece kuşları için ise 15.00 iyi bir saat. Ancak 16.00'dan sonra asla uyumamanız gerektiğini unutmamalısınız. Sağlıksız olmasının yanı sıra gece uykusunu da riske atıyor.