Küresel alarm! Tahıl koridoru çöktü, gözler ekmek fiyatlarında
Milli İradenin Sesi Yeni Akit
Türkiye ve dünyadaki gelişmeleri yakından takip etmek için Google listenize Yeni Akit'i ekleyin.
Karadeniz ve Azak Denizi'nde Rusya ile Ukrayna'nın karşılıklı saldırıları küresel tahıl ticaretini felç etti. Dünyanın en büyük buğday ihracatçılarından iki ülkenin sevkiyatında yaşanan büyük aksama, kuraklık ve Hürmüz Boğazı'ndaki krizle birleşince dünya gıda güvenliği için alarm zilleri çalmaya başladı.
Rusya ile Ukrayna arasında Karadeniz ve Azak Denizi'nde tırmanan çatışmalar, yalnızca savaşın taraflarını değil, küresel gıda piyasalarını da derinden sarsıyor. Tahıl taşıyan gemiler, limanlar ve kritik deniz ulaşım hatlarının hedef alınması nedeniyle dünyanın en önemli buğday ihracat koridorlarından biri büyük ölçüde işlevini yitirdi.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan güvenlik krizi ve dünyanın farklı bölgelerindeki kuraklıkla birlikte değerlendirdiğinde, küresel gıda arzında ciddi daralma yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
Karadeniz'de tahıl sevkiyatı durma noktasında
2023 yılında sona eren Tahıl Anlaşması'nın ardından Ukrayna'nın oluşturduğu deniz koridorunda ilk kez hiçbir ticari geminin hareket etmediği bildirildi.
Rusya'nın Azak Denizi çıkışının da fiilen kapanmasıyla birlikte, dünya buğday ticaretinin en kritik güzergâhlarından biri önemli ölçüde devre dışı kaldı. Gelişme, yeni hasat sezonunun başladığı döneme denk gelmesi nedeniyle endişeleri daha da artırdı.
Yüzlerce gemi ve liman hedef alındı
Son iki ayda çatışmalar denizlere taşındı.
Ukrayna Altyapı ve Ulaştırma Bakanlığı'nın verilerine göre Rusya, temmuz ayında Ukrayna liman altyapısına 67, limanlardaki gemilere 35 ve deniz koridorunda faaliyet gösteren gemilere 22 saldırı gerçekleştirdi.
Buna karşılık Ukrayna da Karadeniz ve Azak Denizi'nde 205 Rus gemisini hedef aldığını duyurdu.
Küresel denizcilik platformu Splash ise Karadeniz'in artık ticari deniz taşımacılığı açısından dünyanın en tehlikeli bölgesi haline geldiğini belirterek, tahıl yüklü gemilerin dahi saldırılar nedeniyle battığını bildirdi.
Dünyanın tahıl ambarı alarm veriyor
Rusya ve Ukrayna birlikte dünya tahıl ticaretinin yaklaşık üçte birini gerçekleştiriyor.
Rusya tek başına küresel buğday ihracatının yüzde 20-25'ini karşılıyor. Ukrayna ise buğdayın yanı sıra mısır ve ayçiçek yağı ihracatında dünyanın en önemli üreticileri arasında bulunuyor.
İki ülkenin ihracatında yaşanacak uzun süreli aksama, özellikle Orta Doğu, Afrika ve Asya'da gıda tedarikini doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip.
Fiyatlar son iki yılın zirvesine çıktı
Uluslararası Gıda Politikaları Araştırma Enstitüsü (IFPRI), yayımladığı son raporda buğday fiyatlarının ocak ayına göre yaklaşık yüzde 25 yükseldiğini ve son iki yılın en yüksek seviyesine ulaştığını açıkladı.
Raporda kuraklık, Karadeniz'deki deniz taşımacılığı sorunları ve üretimde beklenen düşüş nedeniyle küresel stokların azalacağına dikkat çekildi.
Hürmüz krizi endişeleri büyütüyor
Tahıl krizini derinleştiren bir diğer unsur ise Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik sorunu oldu.
Körfez'den yapılan gübre sevkiyatında yaşanan aksamalar ile Rusya'nın dünyanın en büyük gübre ihracatçılarından biri olması, tarımsal üretimin gelecek dönemlerde daha da zorlaşabileceği değerlendirmelerine yol açıyor.
Uzmanlar, tahıl ve gübre tedarikinde yaşanacak eş zamanlı aksaklıkların küresel gıda enflasyonunu hızlandırabileceği uyarısında bulunuyor.
Açlık riski uyarısı
Rusya Tahıl İhracatçıları ve Üreticileri Birliği, Ukrayna'nın liman ve gemilere yönelik saldırılarının devam etmesi halinde Karadeniz üzerinden yapılan tahıl ihracatının tamamen durabileceğini açıkladı.
Birlik, böyle bir senaryonun dünya genelinde buğday fiyatlarını daha da yükselteceğini, özellikle Afrika ve Orta Doğu'da milyonlarca insanı etkileyebilecek yeni bir gıda krizine kapı aralayabileceğini belirtti.
