Kolşisinle Kalp Sağlığında Devrim: “Eksik Parça Tamamlandı”
Kardiyoloji dünyası, son yıllarda kalp hastalıklarının sadece kolesterol ve damar tıkanıklığı meselesi olmadığını daha net biçimde fark etti. Bilim insanları artık kalp krizlerinin arkasında sessiz ama yıkıcı bir düşmanın, yani kronik inflamasyonun olduğunu söylüyor. Bu noktada, yüzyıllardır gut hastalığı tedavisinde kullanılan bir maddenin modern kardiyolojide adeta mucizevi bir etki yarattığına dair bilimsel kanıtlar çığ gibi büyüyor: Kolşisin.
Ünlü kardiyolog Prof. Dr. Hakan Karpuz’dan çığır açan açıklamalar:
“İnflamasyonu hedef almadan kalbi koruyamayız. Kolşisin, bu eksik halkayı tamamlıyor.”
Kalp Krizinin Görünmeyen Tetikçisi: Kronik Enflamasyon
Beykent Üniversitesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Karpuz, bu dönüşümün öncülerinden biri. Kolşisinin kalp damar hastalıklarındaki rolünü değerlendiren Karpuz, şöyle diyor:
“İnflamasyonu anlamadan kalp krizini önleyemeyiz. Kolşisin, inflamatuvar zinciri kesen eşsiz bir ajan. Bu madde, adeta kardiyovasküler korumanın eksik halkasıydı ve o halka artık yerine oturdu.”
Prof. Dr. Karpuz’a göre inflamasyon sadece bir bağışıklık tepkisi değil, aynı zamanda damar sertliği (ateroskleroz) oluşumunun da temel yapıtaşlarından biri.
“Endotel disfonksiyonu, plak oluşumu, hücre göçü ve nihayetinde plak rüptürü… Bunların hepsinin arkasında inflamatuvar süreçler var. Bu zinciri kırmadan koruyucu tedavi eksik kalır.”
Kolşisin: Bitkiden Kalbe Uzanan Bir Bilim Yolculuğu
Bu noktada devreye giren kolşisin, sıradan bir sentetik ilaç değil. Doğrudan doğadan, yani binlerce yıldır kullanılan bir bitkiden elde ediliyor: Colchicum autumnale adlı güzel ama zehirli bir çiçek. Türkçede “Zehirli Çiğdem” olarak bilinen bu bitkiden üretilen kolşisin, sadece gut tedavisinde değil, artık kalp hastalıklarında da ön saflarda yer almaya başladı.
Kolşisin, mikrotübül polimerizasyonunu engelleyerek lökositlerin inflamasyon bölgesine göçünü durduruyor. Ayrıca interlökin-1 beta (IL-1β) gibi güçlü inflamatuvar sitokinlerin salınımını azaltıyor. Bu etkiler, kalp damarlarında iltihapla ilişkili süreci baskılayarak plakların stabil kalmasını sağlıyor.
Prof. Dr. Karpuz bu etkiyi şöyle özetliyor:
“Kolşisin, plakların infiltre olmasını, yırtılmasını ve sonuçta krize dönüşmesini engelliyor. Bir anlamda kalbin koruyucu kalkanı oluyor.”
Bilim Dünyasını Sarsan Çalışmalar
Kolşisinin kalp sağlığı üzerindeki etkisi sadece teorik değil; çok sayıda büyük ölçekli çalışma bu faydayı açıkça ortaya koydu:
COLCOT (2019): Kalp krizi sonrası günde 0.5 mg kolşisin verilen hastalarda, majör kardiyak olaylarda anlamlı azalma sağlandı.
LoDoCo2 (2020): Stabil koroner arter hastalarında kolşisin, miyokard enfarktüsü, inme ve kardiyovasküler ölüm riskini düşürdü.
Clear Synergy (2023): ST-elevasyonlu MI hastalarında kolşisin ile ilgili yeni veriler elde edildi; bazı alt gruplarda umut verici sonuçlar kaydedildi.
Ayrıca CANTOS (2017) çalışması, inflamasyonun baskılanmasıyla kalp krizlerinin azaltılabileceğini gösterdi. Ancak kullanılan ajan (kanakinumab) hem pahalıydı hem de enfeksiyon riski taşıyordu.
Kolşisin ise hem ucuz, hem güvenli, hem de yıllardır klinik pratiğe entegre olmuş bir ilaç. Prof. Dr. Karpuz bu noktada net konuşuyor:
“CANTOS bize yol gösterdi ama gerçek çözüm kolşisinde yatıyor. Aynı etkiyi, çok daha erişilebilir ve güvenli bir ilaçla elde ediyoruz.”
Herkes İçin mi, Seçilmiş Hastalar İçin mi?
Kolşisin mucizevi bir potansiyel sunsa da, rastgele kullanılmaması gerektiğinin de altını çiziyor Prof. Dr. Karpuz:
“Kolşisini her hastaya vermek doğru değil. Uygun doz, uygun hasta, uygun izlem… Bu üçlü olmadan tedavi değil, risk olur. Ama doğru hastada mucizeler yaratabilir.”
Günde 0.5 mg gibi oldukça düşük bir dozda bile etkili olan kolşisinin, mevcut tedavilere eklenmesiyle sinerjik sonuçlar doğurduğu da vurgulanıyor. Özellikle statin tedavisine eklenmesi, inflamasyonun hem lipit kaynaklı hem de hücresel boyutlarını baskılayarak kalp damarlarını daha güçlü şekilde koruyabiliyor.
Eksik Parça Tamamlandı
Bugün kardiyologlar, kolşisini artık sadece gut için değil, koroner hastalıkların ikincil korunmasında da ciddi bir seçenek olarak görüyor.
Prof. Dr. Hakan Karpuz, bu süreci şöyle özetliyor:
“Kolşisin bu zincirin eksik halkasıydı. Şimdi onu yerine koyduk. Kalbi yalnızca kolesterolden değil, inflamasyondan da korumaya başladık.”
