Aşırı kan pıhtılaşması kazanılmış ya da genetik olabilir. Aşırı kan pıhtılaşmasının kazanılmış nedenleri genetik nedenlerinden daha yaygındır. Peki kan pıhtılaşması neden olur? Tedavisi nedir?
Aşırı kan pıhtılaşması kazanılmış ya da genetik olabilir. Aşırı kan pıhtılaşmasının kazanılmış nedenleri genetik nedenlerinden daha yaygındır. Peki kan pıhtılaşması neden olur? Tedavisi nedir?
Kan pıhtılaşması nedir?
Vücudumuzda meydana gelen yaralanma, kesik, çizik sonucu başlayan kanamalarda, damarlardan kan akmamayı önleyen tüm sürece pıhtılaşma denir. Vücudumuzda pıhtılaşma gerçekleşmezse, vücudumuzda oluşabilecek en ufak bir kanama bile durduralamaz ve kan kaybından ölümler gerçekleşebilir. Sağlıklı bir kişide pıhtılaşma bu şekilde gerçekleşir.
Kan pıhtılaşması neden olur?
Aşırı kan pıhtılaşmasının nedenlerinin anlaşılması için vücuttaki normal kan pıhtılaşma sürecinin bilinmesinin yararı olacaktır.
Normal koşullarda, kan pıhtıları kan damarı duvarlarındaki küçük kesik ya da çatlakları kapatmak ve kanamayı durdurmak için oluşur. Kanamanın durması ve iyileşmenin ortaya çıkması ardından vücut pıhtıları parçalar ve atar.
Kan pıhtılaşması karmaşık bir süreçtir fakat esas olarak aşağıdakileri içerir:
Kan damarlarını döşeyen hücrelerin iç tabakası. Bu hücreler kan pıhtısı oluşumuna nedenleri içinde temel bir role sahiptir.
Pıhtılaşma faktörleri. Bu proteinler bir fibrin (bir tür protein) ağının oluşmasına yardımcı olur. Fibrin, bir kan pıhtısını birleştirmek için zamk gibi davranır.
Trombositler: Bu küçük kan parçacıkları pıhtı oluşturmak üzere birbirlerine yapışabilir.
Aşırı kan pıhtılaşması, vücudun pıhtılaşma sürecinin değişmesi ya da yanlış tetiklenmesi sonucu ortaya çıkabilir. Kan pıhtıları beyin, kalp, böbrek, akciğer ve ekstremitelerdeki atardamar ya da toplardamarlarda oluşabilir ya da bunlara gidebilir. (Atardamar ve toplardamarlar kanı kalbinize ve vücudunuza taşıyan kan damarlarıdır.)
Belli hastalık ve durumlar, genetik mutasyonlar, ilaçlar ya da diğer faktörler aşırı kan pıhtılaşmasına neden olabilir.
Kan pıhtılaşması tedavisi
Aşırı kan pıhtılaşması ilaçlarla tedavi edilir. Pıhtı veya pıhtıların büyüklüğü ve yerleşimine bağlı olarak, acil ve/veya rutin tedavi görmeniz gerekebilir.
Acil Tedavi
Kan pıhtıları tehlikeli olabilir. Vücudunuza zarar verebilir ya da inme, kalp krizi, böbrek yetmezliği, derin ven trombozu ya da pulmoner embolizm gibi ciddi sorunlar yol açabilir. Kan pıhtıları düşük, ölü doğum ya da gebelik ile ilgili sorunlara da neden olabilir.
Bu sorunların önlenmesi için acil tedavi sıklıkla pıhtıları hızla parçalayan ilaçlardan oluşur.
Trombolitik ya da "pıhtı açıcı” adı verilen bu ilaçlar, şiddetli semptomlara neden olan büyük pıhtıların tedavisinde kullanılır. Bu ilaçlar ani kanamaya neden olabilir. Bu nedenle yalnızca yaşamı tehdit eden durumlarda kullanılır.
Rutin Tedavi
Kan Sulandırıcılar
Antikoagülanlar ya da “kan sulandırıcılar” aşırı kan pıhtılaşmasının rutin tedavisinde kullanılır. Bu ilaçlar kan pıhtısı oluşumunu önler. Ayrıca mevcut kan pıhtılarının büyümesini de önler.
Kan sulandırıcılar hap, deri altına enjeksiyon olarak ya da toplardamar içine yerleştirilmiş bir iğne ya da tüp aracılığıyla (intravenöz ya da IV enjeksiyon adı verilir) uygulanır.
Varfarin ve heparin kan sulandırıcıların iki tipidir. Varfarin hap olarak verilir. (Heparin enjeksiyon ya da bir IV tüp ile verilir.
Doktorunuz sizi aynı zamanda hem heparin hem de varfarin ile tedavi edebilir. Heparin çabuk etki gösterir. Varfarinin etki göstermesi için 2-3 gün geçmesi gerekir. Varfarin etki göstermeye başlayınca heparin kesilir.
Varfarin fetusa zarar verebileceğinden, gebe kadınlar heparin ile tedavi edilir.
Bazen varfarin ile birlikte aspirin kullanılır. Başka olgularda aspirin tek başına kullanılabilir. Aspirin de kanı sulandırır ve kan pıhtısı oluşumunu önlemeye yardımcı olur.
Bazı kişiler kan pıhtılaşma riskleri yüksek kaldığında, kan sulandırıcıları yaşamları boyunca almak zorundadır.
Yan etkiler. Kan sulandırıcıların en yaygın görülen yan etkileri kanamadır. Bu durum ilaç kanınızı çok fazla sulandırdığında ortaya çıkar. Bu yan etki yaşamı tehdit edebilir. Kanama vücudunuzun içinde (iç kanama) ya da deri ya da derialtında (dış kanama) ortaya çıkabilir.
Kanamanın uyarı belirtilerini bilirseniz, hemen yardım alabilirsiniz. Bunların bazıları:
Dişeti ve burunda açıklanamayan kanama
Adet kanaması artışı
Parlak kırmızı ya da kahve telvesi görünümünde kusmuk
Parlak kırmızı ya da siyah, katran rengi gaita
Karın ağrısı ya da şiddetli baş ağrısı
Ani görme değişiklikleri
Kol ve bacaklarınızda ani hareket kaybı
Bellek kaybı ya da konfüzyon
Düşme ya da yaralanma sonrası fazla kanama, kolay berelenme ya da kanama da kanınızın çok sulanmış olduğu anlamına gelebilir. Bu belirtilerden herhangi biri varsa, hemen doktorunuzu arayınız.
Kan sulandırıcılar ile tedavi edilen kişilerin genellikle kan pıhtılaşma durumlarının ne kadar iyi olduğunun kontrol edilmesi için PT ve PTT adı verilen testleri yaptırmaları gerekir.
Bu testler uygun miktarda ilaç alıp almadığınızı da gösterir. Doktorunuz pıhtı önlemek için yeterli fakat kanamaya neden olmayacak düzeyde ilaç aldığınızdan emin olmak için kontrol edecektir.
