Döviz kurundaki aşırı yükselmeden kâğıt sektörü de ciddi bir şekilde etkilendi. Sektörde yaşanan sıkıntı gözleri, başta 1990’lı yıllarda özelleştirilen SEKA olmak üzere yerli kâğıt üretimine çevirdi.
Teknolojik gelişmelere rağmen günlük hayatımızın bir parçası olan kâğıttaki aşırı değerlenme, beraberinde birikmiş sorunların çözüme kavuşması gerekliliğini bir kez daha gündeme taşıdı. Yaşanan dar boğazla ilgili araştırma yapan İstanbul Ticaret Odası Basım Yayın Meslek Komitesi Meclis Üyesi Erhan Erken dikkat çekici şu tespitlerde bulundu:
SEKA’nın bazı tesislerinde daha verimli bir şekilde üretim yapılırken, bazı tesisler ise tamamen devre dışı kalmış durumda.
Yerli selüloz üretiminin yeterli oranda yapılamıyor. SEKA fabrikalarının çoğunun özelleştirmeden sonra özellikle odun hammaddesi tedarik şartları, fiyat istikrarsızlığı ve yüksek enerji giderleri gibi sebeplerle selüloz üretiminden çıkması kâğıt üretimi için önemli bir eksiklik olarak görülmekte.
Şu an Türkiye’de sadece eski bir SEKA tesisi olan Çaycuma OYKA tesislerinde selüloz üretimi yapılmakta. Sonuç olarak, ülkemizde kâğıt sanayiinin geliştirilmesi ve mamul malda dışa bağımlılığın azaltılması için kâğıt üretiminin en önemli maddesi olan selüloz imalatı için gerekli hammaddenin yetiştirilmesi ve temini artık kaçınılmaz bir gereklilik.
Kâğıt üretimiyle birebir ilişkide olduğu bir diğer konu ise ağaç ve orman ürünleri.
Türkiye’nin önemli kâğıt fabrikalarından Mopak’ın sahibi Mehmet Ali Malay, ülkemizde endüstriyel orman plantasyonları ve ağaç tarımının yeniden planlanmasının büyük önem taşıdığını ifade etti. Kâğıt üretimi yapan sadece bir fabrika kendi selülozunu üretebilirken diğer üretim alanlarında gerekli olan selüloz ise tamamıyla yurt dışından ithal edilmekte. Malay’ın verdiği rakama göre yılda yaklaşık 1,5 milyon ton selüloz ithal edilmekte.
Kâğıt üretimi için gerekli odun hammadde teminini garanti altına almayan hiçbir yerli ve yabancı yatırımcının büyük ölçekli kâğıt yatırımı işine girmeyeceğini belirten Malay, “Ayrıca bugün yeni bir selüloz ve kâğıt yatırımı, kapasiteye, büyüklüğe bağlı olarak en azından 800 milyon ile 1 milyar dolarlık bir yatırım maliyetine ihtiyaç duymaktadır” dedi.
Rakamlarla kâğıt sektörü
Dünyada genel anlamda kâğıt başlığı altındaki üretim hacminin 400 milyar dolar civarında olduğu tahmin edilmekte. Dünyada kâğıt tüketiminin 400 milyon ton civarında olduğu hesaplanmakta. Ülkemiz kâğıt tüketiminde dünya ölçeğinde 16’ncı sırada yer almakta. Türkiye’de yaklaşık 6 milyon ton civarında kâğıt tüketilmektedir. Kâğıt Sektörünün üretim kapasitesi ise 3,8 milyon tona ulaşmış durumdadır. Türkiye’de kâğıt ihtiyacını sağlamak için yurt dışına ödenen rakam yıllık 3 milyar dolar civarındadır. Ülkemizde son verilere göre 48 adet kâğıt fabrikası bulunmaktadır. Türkiye kâğıt ve kâğıt imalatında yaklaşık 2 bin 400 firma faaliyet göstermektedir. Sektörde 100 kişi ve üzerinde çalıştıran yüzde 5’lik kısım sektör cirosunun yüzde 67,1’ine sahiptir. Karton ve oluklu mukavvanın imalatında girdi olarak önemli yer tutan atık kâğıtta geri kazanım oranı gelişmiş ülkelerde yüzde 70-75 iken Türkiye’de bu oran yaklaşık yüzde 40-45 seviyelerindedir.
Kâğıt çeşitleri
Yazı tabı kâğıtları (1. 2. ve 3. hamur kâğıtlar, ofset kâğıdı, aydınger kâğıdı vb.), sargılık kâğıtlar, Kraft torba veya çimento torba kağıdı,temizlik kâğıtları ve hijyenik kâğıtlar, tuvalet kağıdı, ince özel kâğıtlar (sigara kağıdı vb.), oluklu ambalajında kullanılan kâğıtlar (fluiting, testliner, imitasyon kâğıtlar), kartonlar ve mukavvalar, kültürel kâğıtlar, endüstriyel kâğıtlar.
İlk adım endüstriyel ormanla
TORİD ve Ulusal Ağaç Birliği Yönetim Kurulu Üyesi ve Genel Sekreteri Celaleddin Akça da, bir taraftan orman alanlarının arttırılması, diğer yandan orman servetinin ihtiyaca ve ülkenin çıkar ve tercihlerine göre yeniden planlanması gerektiğini ifade etti. Ormanlarda yeni yapılacak ağaçlandırma faaliyetlerinde tercih edilecek ağaç cinslerinin de bu planlamalara bağlı olarak seçilmesinin de önemli bir konu olduğunu belirten Akça, şunları söyledi: “Ülkemizin dört bir yanında çam, kayın, köknar, sedir, meşe, akasya, kavak ve okaliptüs türü endüstriyel plantasyonlar kurulabilir, ağaç tarımı yapılabilir. Selüloz ve kâğıt sanayisinde en çok kullanılan İğne yapraklı türlerden, örneğin “pinus radiata” (çam), yapraklı türlerden Kayın, kâğıt sanayi için geliştirilmiş “okaliptüs grandis” veya “okaliptüs globulus” türü ağaçlar ekilebilir ve belli bölgelerde yetiştirilebilir. Bunlarla ilgili yeni çalışmalar başlatılması çok elzem görünüyor.”
