Memur emeklileri, ocak-temmuz, temmuz-aralık olmak üzere senede iki kere maaşlarını zamlı alıyor. Zam oranları ise toplu sözleşmeye göre önceden belirleniyor. Üzerine, geçmiş 6 aylık enflasyondan kaynaklı bir fark oluşursa, bu fark maaş zammına yansıyor. Enflasyon farkının oranı da toplu sözleşmede yer alıyor.

Emeklilerin 2023 zamları ne kadar oldu? 2022-2023’teki mali ve sosyal hakları belirleyen 6. Dönem Toplu Sözleşme’ye göre de 2023’ün Ocak-Haziran döneminde memur emeklilerinin zam oranı yüzde 8 olacak. 2022’nin ikinci altı ayında gerçekleşecek enflasyonun yüzde 7’yi geçmesi halinde ise aradaki fark emekli zamlarına eklenecek.

ENFLASYON FARKI OLUŞTU TÜİK, temmuz, ağustos, eylül, ekim, kasım aylarını kapsayan, 5 aylık enflasyonunu açıkladı ve TÜFE’de 5 aylık enflasyon yüzde 14.5 oldu. Açıklanan bu enflasyon rakamına göre bugün için memur emeklileri açısından yüzde 7’lik enflasyon farkı oluşmuş durumda. Toplu sözleşmeden kaynaklı yüzde 8’lik zam oranına enflasyon farkı da eklendiğinde emekli memurların şimdiden 2023 başında alacağı zam oranı yüzde 15 oldu. Asıl zam oranı TÜİK, 2022’nin Ocak-Aralık dönemi 6 aylık enflasyon rakamını açıkladığında kesinleşecek. 5 aylık enflasyona göre en düşük memur emeklisinin aylığı da 6 bin 800 liraya çıkacak.

2022 yılının başında ise memur emeklilerinin hem toplu sözleşmeden hem de enflasyon farkından kaynaklı zam oranı yüzde 27.47 olmuştu. Ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan, kamu görevlilerine, toplu sözleşme çerçevesinde yüzde 2.5 oranında ilave artış yapılacağını açıklamış; ardından ek zam önerisi yasa tasarısı olarak Meclis’e gönderilerek, yasalaşmıştı. Bu kapsamda memur emeklileri 2022’nin ocak ayında maaşlarını yüzde 30.95 zamlı almıştı. Bu yılın temmuz ayında ise memur emeklileri yine toplu sözleşme ve enflasyon farkı ile birlikte maaşlarını yüzde 41.69 zamlı almıştı. Böylece memur emeklilerinin 2022’de toplam zam oranı yüzde 72’yi geçmişti.

EK GÖSTERGE ZAMMI Peki, 2023’de de 2022’nin başındaki gibi memur emeklilerine ek bir zam gelebilir mi? Şu ana kadar yapılan açıklamalar benzer bir ek zam ya da bir başka adıyla refah payı artışı yapılacağına işaret ediyor. Bu durum, 2022’nin son altı aylık enflasyonunun açıklanması ile birlikte netleşecektir. Tabi, şunu da eklemeden geçmemek lazım, özellikle memur emeklileri 2023’ün başında ek gösterge artışından da yararlanacak.

Malum, ek göstergeye ilişkin yasal düzenleme temmuz ayının başında Meclis’ten geçerek yasalaşmıştı ve uygulama 2023’ün Ocak ayında olacak. Yani, 2023’ün Ocak ayında memur emeklilerinin ek göstergeleri artacak, bu da emekli maaşlarına yansıyacak. Bu kapsamda da emekli maaşlarında yüzde 20’ler civarında bir artış olacaktır. Bu açıdan değerlendirildiğinde memur emeklileri 2023’ün başında hem toplu sözleşme zammı hem enflasyon farkı hem de 3600 ek göstergeden kaynaklı zam alacaklar.

SSK VE BAĞ-KUR’LU NE KADAR ALACAK * GELELİM SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin durumuna. İşçi ve Bağ-Kur emeklileri de ocak ve temmuz olmak üzere senede iki defa zam alıyor ve memur emeklilerinde olduğu gibi zam oranı da bir önceki 6 aylık dönemde, TÜİK tarafından açıklanan, TÜFE’deki enflasyon oranına göre hesaplanıyor. TÜİK’in açıkladığı 5 aylık enflasyona göre de işçi ve Bağ-Kur emeklileri için şimdiden yüzde 14.5 zam kesin gözüküyor. Bu söylediğimiz 5 aylık enflasyona göre; 6 aylık enflasyon açıklandığında zam oranı kesinleşecek ve bu rakamın da üzerine çıkabilir.

SSK, Bağ-Kur ve tarım emeklileri 2022’nin Ocak-Haziran döneminde maaşlarını yüzde 25.47, Temmuz-Aralık döneminde de yüzde 42.35 zamlı almışlardı. Böylece SSK, Bağ-Kur, tarım emeklilerinin 2022 zam oranı toplamda 67.82 olmuştu. Ayrıca, bu yılın başında en düşük emekli maaşı 2.500 liraya çıkartılmış, ardından da temmuz ayında en düşük emekli aylığı 3.500 lira yükseltilmişti.

Peki, 2023’ün Ocak ayında memur emeklilerinde olduğunda gibi işçi ve Bağ-Kur emeklilerine refah zammı yapılır mı? 2022’nin başında böyle bir artışa gidilmemiş ama bunun yerine en düşük emekli aylıkları artırılmıştı. 2023’ün ocak ayında da benzer bir uygulama yapılabilir. Yani, memur emeklilerinde olduğu gibi zam oranı artırabilir ya da en düşük emekli aylığı yükseltilebilir.

Milyonlarca memur ve emeklinin yılbaşında maaşlarına yansıyacak zam netleşiyor. Son 5 ayda gerçekleşen enflasyon yüzde 14.05’e ulaştı. Tam hesaplama için aralık ayı beklenecek. Mevcut durumda aralık enflasyonu sıfır dahi çıksa memur ve memur emeklisi yüzde 8’lik toplu sözleşme zammına ilave yüzde 7 fark alacak. SSK ve Bağkur emeklileri de yüzde 14.05’lik zammı garantileyecek. Refah payı ve seyyanen zam gibi ek düzenlemelerle bu oranlar daha da yükselebilir.

13 milyon 800 bin emekli, 4 milyon civarında kamu görevlisi, kamu işçileri, EYT’den (emeklilikte yaşa takılanlar) emekli olacak milyonlar, evde bakım ücreti alanlar, engelli aylığı alanlar, 65 yaş aylığı alanlar, dul ve yetimler… Milyonlarca vatandaşın gözü kulağı enflasyon verilerinde. Çünkü maaşlara yapılacak zamda enflasyon verisi kritik öneme sahip. Memur ve memur emeklisinin maaş artışında enflasyona ek iki yılda bir tekrarlanan toplu sözleşme sonuçları dikkate alınıyor.

TOPLU SÖZLEŞMEYE GÖRE ORANLAR Toplu sözleşme en son 2021’de yapılmıştı. Buna göre; memur ve memur emeklisine 2022’de yüzde 5+7, 2023’te ocak ve temmuzda olmak üzere yüzde 8+6 zam yapılması kararlaştırılmıştı. Enflasyonun tahribatını azaltmak için bu yılın başında memur ve memur emeklisine yüzde 2.5’lik ek iyileştirme yapılmış ve ocak zammı yüzde 7.5 olarak uygulanmıştı. Temmuz zammı ise sözleşmede olduğu gibi yüzde 7 olarak yapılmıştı.

FARKI BELİRLEYEN KRİTİK VERİ Memur ve memur emeklisine ocak ve temmuzda açıklanan geriye dönük 6 aylık enflasyona göre zam farkı verilip verilmeyeceği de belirleniyor. Eğer bu yılın temmuz-aralık döneminde ortaya çıkacak enflasyon yüzde 7’yi aşarsa ek zam yapılacak. İlk 6 ayda memur ve memur emeklisine yüzde 34.85 enflasyon farkıyla yüzde 41.69 zam yapılmıştı. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) dün açıkladığı verilere göre; ikinci 6 ayda hesaba dahil edilecek son 5 aylık enflasyon kümülatif yüzde 14.05 oldu.

SSK VE BAĞKUR’LU İLE DUL VE YETİMLERİ Posta'da yer alan habere göre, SSK ve Bağkur emeklileri için toplu sözleşme görüşmesi yapılmıyor. Ocak ve temmuzda 6’şar aylık dönemler itibarıyla enflasyon ne kadar ilan edilmişse, o oranda zam alıyorlar. Ocak ayında bu emeklilere yüzde 42.35 oranında zam yapılmıştı. Şu anki duruma göre işçi ve esnaf emeklisinin maaşında yüzde 14.05’lik artış gözüküyor.

ŞİMDİDEN YÜZDE 15’İ BULUYOR İlk 5 ayda oluşan enflasyon ikinci 6 ay için memur ve emeklisine verilen yüzde 7’lik toplu sözleşme zammını şimdiden aşmış oldu. Aralık ayında baz etkisiyle enflasyon eksi çıkmazsa yüzde 8’lik ocak zammı artı yüzde 7.05’lik (14.05-7) enflasyon farkıyla memur ve memur emeklisinin maaşı şu anki verilere göre yüzde 15.05 (yüzde 8+7.05) oranında artacak. Aralık enflasyonu yüzde 2-3 arasında çıkarsa bu sefer yüzde 17-18 civarı zam gündeme gelecek. Ek zam düzenlemesiyle bu oranlar daha da artabilir. Eğer yüzde 16 civarı zam olursa en düşük 6 bin 77 lira olan memur emekli aylığı, ocakta 972 lira artarak 7 bin 50 liraya çıkacak.

(Aralık) enflasyon aylık yüzde sıfır dahi çıksa söz konusu emekliler bu zammı alacak. Eğer enflasyon aylık bazda yüzde 2-3 civarı artarsa zam yüzde 18’e ulaşabilecek. Emeklilerin dul ve yetimleri de aynı oranda zam alacak. Bu durumda 4 bin lira maaşı olan bir emekli 720 lira zam alacak. 5 bin lira emekli maaşı olanın zammı 900 lirayı bulacak.

2000’den önce emekli olan SSK emeklisinin taban maaşı temmuzda 4 bin 687 liraya çıkmıştı. Şu anki son 5 aylık enflasyona göre yüzde 14.05’lik artışla bu maaş 5 bin 345 liraya çıkacak. Halen 1.537 lira olan 65 yaş aylığı ise memur maaş zammına paralel şu anki rakamlarla 1.767 liraya ulaşıyor.

REFAH PAYI GÜNDEME GELEBİLİR Temmuz itibarıyla en düşük emekli maaşına 1.000 lira yani yüzde 40 zam yapılmış, böylece taban emekli maaşı 3 bin 500 liraya çıkarılmıştı. Ocak ayında da taban maaşta bu doğrultuda bir düzenleme yapılabilir. Yine 1.000-1.500 liralık bir artış gündeme gelirse söz konusu maaş 4 bin 500-5 bin liraya çıkabilir.

Eğer seyyanen zam, refah payı gibi gibi ek bir düzenleme olursa bu zam oranı yüzde 5-10 daha da yukarı çıkabilir. Asgari ücretliye yüzde 30-50 civarı zamların konuşulduğu bir ortamda emeklilerin de bu konuda beklentisi artmış durumda.