Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, Karadeniz gazını 2023’ün ilk çeyreğinde sisteme bağlamayı arzu ettiklerini belirtti. Ayrıca Ordu açıklarında sismik araştırma yapıldığını dile getiren Dönmez, “2022’de de müjde verebiliriz, sabırla bekleyelim” diye konuştu.
BUĞRA KARDAN
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, ekonomi editörleriyle bir araya geldi. Dönmez, buluşmada pek çok konuda önemli açıklamalarda bulundu.
Gevşeme var
Enerji fiyatlarının volatil olduğuna dikkat çeken Dönmez, şunları söyledi: “2020’de pandeminin rolüyle petrolün varil fiyatı 40 dolar seviyesindeydi. Doğal gaz fiyatı 125-130 dolar civarındaydı. Kömür fiyatı da 40 dolar düzeyindeydi. Bu 3’ü de enerjinin birinci derecede hammaddesini, kaynağını oluşturan klasik yakıtlar. Dünyada elektrik üretiminde doğal gaz ve kömür kullanımı birçok yerde yüzde 50’lerde. Küresel anlamda kömürün elektrik üretiminde kullanımı hâlâ yüzde 35’lerde. Bizde ise bu oran yüzde 30’larda. Geçen yıl bizde doğal gazın payı yüzde 20’lerdeydi, bu sene yüzde 32’lerde. Bu sene ise petrol 80 dolarlara kadar çıktı. Doğal gaz çok daha ilginç bir şekilde artarak bin 200, bin 300 dolarlara yükseldi. Çok kısa olmakla beraber bazı günlerde bin 500 dolarları bile buldu. Ortada 8-10 kat arasında bir artış var. Bu sene kömürün fiyatı eylül ayında 240- 250 dolara vardı. Şu anda 140-150 dolar. Bu ay biraz gevşedi.
Maliyetler yansıtılmadı
Petrol ve doğal gaz sektörü bugünden yarına aniden hızlanabilen bir sektör değil. Pandemiyle beraber yeni yatırıma başlanmadı. Yatırımda hız kesildi. Arz yetersizliğiyle karşı karşıya kalındı. Avrupa öteden beri kendi gazının yaklaşık 3’te 1’ini üretiyordu. Ancak üretimde belirgin azalma görüldü. Küresel olarak petrolde yaklaşık 99 ila 100 milyon varillik bir üretim tüketim dengesi var. Bu üretim seviyesini koruyabilmesi için endüstrinin küresel anlamda her yıl 600 milyar dolar yatırım yapması lazım. Yatırımlar azalınca da talep aynı seviyede bile gitse tutturamıyorsunuz. Rusya da bu süreçte bazı hazırlıklar yapmıştı ama gaz akışını başlatamadı. Kuzey Akım’da lisans alınamadığı için faaliyete geçmedi. Bu tip aksamalar da ister istemez pazarda daralmaya neden oluyor, fiyat artışına yol açıyor. Ama biz buna rağmen vatandaşımıza hem gazı hem de büyük oranda gazdan ürettiğimiz elektriğin maliyetlerini yansıtmadık.”
Yüzde 80'i devletten
Vatandaşların enerji maliyetlerini önemli ölçüde azalttıklarının altını çizen Dönmez, “Konutlara sunduğumuz doğal gazda 400 lira olan faturayı 100 liraya düşürmüş durumdayız. Şu anda faturanın yüzde 80’ini karşılar vaziyetteyiz. Elektrikte de bu oran yüzde 50 gibi. Doğal gazda 80 milyar lira, elektrikte de 20 milyar lira sübvansiyondan söz ediyoruz” dedi. Dönmez, elektrikte kademeli tarife uygulamasıyla ilgili detayları paylaştı. Dönmez, şunları aktardı: “Belli bir tüketime kadar birinci kademe, o tüketimin aşan kısmı ikinci kademe olacak şekilde bir uygulamaya geçeceğiz. Birinci kademede sınır ortalama 100 metrekarelik bir evin asgari elektrik ihtiyacına göre olacak. Arkadaşlarımız teknik çalışmalar yaptı. Türkiye’nin ortalama hane tüketiminden hareketle bir kademe belirlenecek. Ve o kademeye kadar daha düşük bir birim fiyat ortaya çıkacak. Herkes aynı fiyattan ödeyecek. Ortalama tüketimi aşan bir miktar daha ödeyecek. Burada tasarruf ve verimli kullanmaya teşvik etmeyi de amaçlıyoruz. Su da belediyeler kademeli tarifeye geçti. Biz de elektrik ve gazda da benzer bir şekilde çalışıyoruz. Kademeyi belirlerken bir ailenin asgari tüketimine bakacağız. Faturalara ‘Birinci kademe tüketiminiz şu kadar, ikinci kademe tüketiminiz şu kadar, toplam tüketim şu kadar’ diye yazacağız.”
Kömür yardımları sürüyor
Dönmez, kömür yardımının devam ettiğini hatırlattı. “2003’ten bu yana 33 milyon ton kömür dağıttık. Geçen yıl 1.8 milyon aileye kömür yardımı yaptık” diye konuştu. Dönmez, 628 yerleşim yerine doğal gaz verildiğine de işaret etti. Bakan, “Nüfusun yüzde 80’i doğal gaza erişebiliyor. Yaklaşık yüzde 70’i de fiilen kullanıcı konumunda. Anadolu’nun ücra köşelerinde bile doğal gazdan istifade söz konusu” ifadelerini kullandı. “2020’de Karadeniz Sakarya Gaz Sahası’nda 540 milyar metreküplük keşfi açıkladık. İlk andan itibaren de hemen plan, proje, mühendislik çalışmalarına hız verdik. 2023’ün ilk çeyreğinde Karadeniz gazını sistemimize bağlamayı arzu ediyoruz” diyen Dönmez, şöyle devam etti: “İlk yıl muhtemelen 3-4 milyar metreküp civarında bir üretimimiz olacak. 2026’da maksimum seviye olan 15- 20 milyar metreküp yıllık üretime ulaşacağız. Karadeniz gazıyla ülkemizin ihtiyacının yüzde 30’unu karşılayacağız. Bu da Türkiye’deki tüm konutların yaklaşık 25 yıl süreyle doğal gaz ihtiyacını giderebilecek düzeyde. Yerli gaz sisteme girdikçe pahalı gaz sistemden çıkacak. İnşallah üretim maliyetlerimiz ithalat fiyatlarının altında olacak.
Çalışmalar devam ediyor
Diğer taraftan arama ve tarama çalışmalarımız devam ediyor. İlk gazı bulduğumuz yerin etrafına biraz daha yoğunlaştık. Ocak ve şubatta gazı ilk bulduğumuz sahanın güney batı bölgesinde keşif amaçlı sondaj daha yapacağız. Oradan da somut veriler geleceğini düşünüyoruz. Bir de şimdi Kastamonu açıklarında sismik araştırmalar yaptık. Şu anda Barbaros Hayrettin Paşa Ordu açıklarında araştırmalarda bulunuyoruz. 2022’de bir müjde olabilir. Bu yeni sahalarda da sabırla bekleyelim.”
Zeytin yağı maden alanından
Bakan Dönmez, editörümüz Buğra Kardan’ın sorularını da yanıtladı. Dönmez, Kardan’a “Sadece Ege Linyit İşletmeleri Müdürlüğümüzde 7 bin 600 adet zeytin ağacı dikimi gerçekleştirdik. Kendi imkânlarımız doğrultusunda bakımları yapılan 12-13 yıllık zeytin ağaçlarımız bulunuyor. Bu ağaçlardan zeytin yağı elde edip kurumumuz bünyesinde çalışan personelin tabldot yemeklerinde kullanıyoruz” bilgilerini verdi.
4’üncü gemi yolda
Dönmez, yeni sondaj gemisinin yakında göreve başlayacağını bildirdi. Dönmez, “Türkiye’nin 4’üncü sondaj gemisi mayısta elimizde olur. Temmuz gibi gerekli işlemlerini ardından operasyona start veririz. Bu son nesil ve ilk defa bizim kullanacağımız bir gemi. Fiyatı da çok hesaplı” şeklinde konuştu.
Kanun geçti
Dönmez, ayrıca şarj istasyonlarıyla ilgili önemli adımlar atıldığını anlattı. Dönmez, şunları dile getirdi: “TBMM’den bir kanun geçirdik. Başta mevcut akaryakıt istasyonları olmak üzere AVM’ler, otoparklar ve sırf bu işe özgü dolum noktaları yapılacak. Hukuki alt yapı hazırlandı. 2030 gibi Türkiye’de trafikte bir milyon civarı elektrikli araç olacağı öngörülüyor. Her 10 araca da bir dolum istasyonuna ihtiyaç var. Bu da demek ki 100 bin civarında bir dolum istasyonunu o tarihe kadar yapmamız lazım. Evlerimiz ve iş yerlerimizdeki basit dolum noktalarını bu sayıya katmıyoruz. Tüm dünya olduğu gibi biz de hazırlanıyoruz.”
Fiyatlar Avrupa ortalamasının altında
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, her ülkenin petrolü aynı fiyattan aldığını savundu. Dönmez, şunları kaydetti: “Bir litre benzin Hollanda’da 1.96 Euro, İspanya’da 1.48 Euro, Almanya’da 1.66 Euro. Türkiye’de 0.89 Euro’dan satılıyor. Elektrik fiyatlarında da ilginç bir tablo var. Konut bazında Birleşik Krallık Avrupa’da en pahalı elektriği kullanan ülke. Birim fiyatı bu ülkede 0.4 Euro, Almanya’da 0.37 Euro, Fransa’da 0.22 Euro. Türkiye ise 0.06 Euro’yla Avrupa’da en ucuz elektriği kullanan 2’nci ülke. Bizden daha ucuzu ise Ukrayna. Orada da fiyat 0.053 Euro. Doğal gaz fiyatları İsveç’te 2.47 Euro. Bu meblağ Almanya’da 1.31 Euro, İtalya’da 1.32 Euro, Yunanistan’da 1.08 Euro, Bulgaristan’da 0.99 Euro. Türkiye de 0.17 Euro’yla Avrupa’da en ucuz doğal gazı kullanan ülke. İlaveten yıl başından bu yana toptan elektrik fiyatı Amsterdam’da yüzde 68, Londra’da yüzde 22, Berlin’de yüzde 12 arttı. Doğal gaz fiyatı ise Berlin’de y
