Türkiye’de sadece bir şehirde yetişiyor! “Tavşan yüreği” olarak biliniyor: Yarım litresi 1500 liraya kapışılıyor

Türkiye'de zeytinde bu sezon yaklaşık 3,8 milyon ton rekolte beklenirken, Antalya'ya özgü coğrafi işaretli 'tavşan yüreği' zeytini üretiminin ise 10 bin ton civarında olacağı öngörülüyor. 14 kilogram tavşan yüreği zeytininden 1 litre yağ elde edilebiliyor. Yüksek oleokantal içeriğiyle araştırmalara konu olan zeytinyağı, bu yöresel çeşidin değerini artırıyor. Türkiye'de sadece Antalya'da yetişen ve Antalya Ticaret Borsası'nın (ATB) 2018 yılında coğrafi işaret tescilini aldığı 'Antalya tavşan yüreği zeytini'nde hasat başladı.

Sofralık olarak tüketilmesinin yanı sıra zeytinyağı da elde edilen yöresel çeşit, sınırlı üretimi ve yağının bileşenleri üzerine yapılan araştırmalarla öne çıkıyor. Zeytinpark'ta toplanan tavşan yüreği zeytinlerinin bir bölümü sofralık satışa sunulurken, bir bölümü yağlık olarak ayrılıyor. Zeytinpark Genel Müdürü Bayram Çarkçıgil, Antalya'da geçen yıl yaklaşık 6 bin ton olan tavşan yüreği zeytini üretiminin, bu sezon 10 bin ton civarında olmasını beklediklerini söyledi. Çarkçıgil, üretimde yaklaşık yüzde 67 artış öngördüklerini aktardı.

Hasat edilen zeytinleri büyüklüklerine göre ayırarak satışa sunduklarını belirten Çarkçıgil, "Zeytinleri topladıktan sonra eleme yapıyoruz. Eledikten sonra boy boy fiyatlandırıyor, satıyoruz. Bu sene diğer zeytin çeşitlerinin kilogramı 50-60-70 lira bandında. Tavşan yüreğinin fiyatı biraz daha yüksek. Sofralık olarak perakende satışı kilogramı 80-100 lira bandında" dedi. Tavşan yüreğinde yağ elde etmek için daha fazla miktarda zeytin gerektiğini anlatan Çarkçıgil, "Zeytinpark olarak zeytinyağlarımızı soğuk sıkım sızma yapıyoruz. Biz normal zeytinlerden yaklaşık 9 kilodan 1 litre yağ alıyoruz. Tavşan yüreğinde bu miktar daha da yükseliyor. Geçen sene neredeyse 14 kilodan 1 litre tavşan yüreği zeytinyağı aldık" diye konuştu.

Tavşan yüreği zeytininin hem sofralık ürününün hem de yağının değerli olduğunu belirten Çarkçıgil, yağlık hasat ve sıkım için hazırlık yaptıklarını söyledi. Geçen sene yarım litresinin 1500 TL olduğunu belirten Çarkçıgil, "Yağlık tarafında yaklaşık 15 gün sonra sıkıma başlayacağız. Bu senenin maliyetini henüz çıkartmadık. Zeytinyağının içerdiği bileşenlerin korunmasına önem verdiğimiz için soğuk sıkım yöntemini tercih ediyoruz" dedi. Diğer yandan ATB Başkanı Ali Çandır ve yönetimi tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında tavşan yüreği zeytinyağı, İspanya'daki Cordoba Üniversitesi'nde analiz ettirildi.

Çalışmada yer alan Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden Prof. Dr. Mücahit Taha Özkaya, iki sezon boyunca farklı yerlerden alınan örneklerin incelendiğini, tavşan yüreğinden uygun koşullarda üretilen natürel sızma zeytinyağı örneğinde kilogram başına 191 miligram oleokantal belirlendiğini açıkladı. Sonuçlar, çeşidin yüksek oleokantal içeriğine sahip yağ üretme potansiyeline dikkati çekti. Tavşan yüreği zeytinyağı, Dr. Gül Kahraman'ın yürüttüğü laboratuvar çalışmalarına da konu oldu.

Kahraman, karaciğer kanseri hücre kültürlerinde yaptıkları deneylerde tavşan yüreği zeytinyağının biyolojik etkilerini incelediklerini, bulguları kontrol etmek için deneyleri 10 kez tekrarladıklarını açıklamıştı. Araştırmanın sonraki aşamalarında fenolik bileşiklerin ayrı ayrı incelenmesinin hedeflendiğini belirten Kahraman, laboratuvar bulgularının insanlarda tedavi etkinliği anlamına gelmediğine işaret ederek, zeytinyağının ilaç yerine geçmediğini vurguladı.