Sokak lambaları tarihe mi karışıyor? Yollar için yeni sistem devrede

İngiltere'de kırsal yollar ve kritik kavşaklarda geleneksel sokak aydınlatma sistemlerine alternatif oluşturacak yenilikçi bir teknoloji uygulamaya konuldu. Ülke genelindeki yerel yönetimlerin katılımıyla sürdürülen projenin parçası olarak, yol yüzeyine entegre edilen güneş enerjili ışıklı çiviler teste tabi tutuluyor. Çalışmanın temel amacı; kesintisiz yüksek aydınlatmanın gerçekten gerekli olup olmadığını belirlemek ve güvenliğin korunabildiği alanlarda devasa sokak lambalarına olan bağımlılığı azaltmak.

GÜNDÜZ ŞARJ OLUYOR, GECE YANIYOR Asfalta gömülen bu küçük aydınlatma elemanları, bünyelerinde yer alan minyatür güneş panelleri sayesinde gün boyunca enerji depoluyor. Hava karardığında ise otomatik olarak devreye girerek şerit hatlarını ve yol hatlarını belirgin hale getiriyor. Yalnızca araç farından gelen ışığı yansıtan klasik reflektörlerin aksine, bu cihazlar kendi ışığını yayarak sürücülere çok daha uzak mesafelerden yüksek görüş imkanı sunuyor.

TRAFİK GÜVENLİĞİ İÇİN BÜTÜNCÜL YAKLAŞIM Işıklı çiviler güzergahlarda tek başına kullanılmıyor. Deneme alanlarında daha yüksek yansıtıcılığa sahip yol çizgileri, görünürlüğü artırılmış trafik levhaları ve yayaların yoğunlaştığı noktalar için alçak seviyeli aydınlatma üniteleri de sisteme entegre ediliyor. Çivilerin dizilim aralıkları, sürücülere yaklaşan tehlikeli virajları veya kavşakları önceden hissettirecek şekilde özel boyutlandırılıyor. Böylece sürücülerin tehlikeli noktalara yaklaşırken hızlarını doğal olarak düşürmeleri sağlanıyor.

SOKAK LAMBALARININ TAMAMI KALDIRILMIYOR Yeni uygulama, ülkedeki tüm sokak lambalarının söküleceği anlamına gelmiyor. Şehir merkezlerinde ve yayaların yoğun kullandığı alanlarda mevcut direkler görev yapmaya devam edecek. Testler daha çok kırsal arterlerde ve yerleşim yerlerini bağlayan yüksek hızlı yollarda yürütülüyor.

Bölgeye yerleştirilen sensör ve kameralarla sürücülerin hız, frenleme ve şerit takibi gibi davranışları anlık izlenirken, paylaşılan ilk veriler kaza oranlarında herhangi bir artış yaşanmadığını ortaya koyuyor.

Sistemin en büyük avantajlarından biri de çevre ve enerji üzerindeki olumlu etkileri. Geleneksel sokak lambalarının yüksek elektrik tüketimini ve yapay ışık kirliliğini engellemeyi hedefleyen proje, güneş enerjili çiviler sayesinde yol aydınlatmasından kaynaklanan karbon ayak izini minimuma indirmeyi vaat ediyor.

MISIRDAN ASFALT YAPTILAR! 95 BİN TON ÜRETİLDİ: YOLLARDA ARTIK BUNU KULLANIYORLAR Haziran 2026'da başlayan uygulamayla kısa sürede 95 bin ton asfalt üretildi. Yenilikçi yöntem, asfalt üretiminde kullanılan fosil kaynaklı girdilerden birinin yenilenebilir bir ham maddeyle değiştirilmesini sağlıyor.

MISIRDAN ELDE EDİLEN YAĞ ASFALTIN PARÇASI OLDU Uygulamayla mısırdan elde edilen teknik yağı asfalt üretiminde kullanıyor. Kullanılan yağ, asfaltın üretiminde daha önce kullanılan fosil kaynaklı seyrelticinin bir bölümünün yerine geçiyor. Böylece yenilenebilir kaynaklı bir ham madde, doğrudan yol yapımında kullanılan asfaltın üretim sürecine dahil ediliyor.

95 BİN TON ASFALT ÜRETİLDİ Uygulamanın ölçeği de dikkat çekiyor. Verilere göre haziran ayından eylül ayındaki duyuruya kadar 95 bin ton asfalt üretildi.

ASFALT ÜRETİMİNDE ÖNEMLİ BİR ÖZELLİK Mısırdan elde edilen teknik yağın asfalt üretiminde kullanılmasını sağlayan en önemli özelliklerinden biri yüksek asitlik oranı. Bu özelliğin, yağın fosil kaynaklı seyrelticinin yerine kullanılmasına imkan verdiği belirtiliyor.

PLASTİKLERDEN DE YOL YAPILMIŞTI Şangay'da sürdürülebilirlik odaklı proje kapsamında, çevreye atılan plastik atıkların miktarını azaltmak amacıyla dönüştürülen ilk "plastik yol" hayata geçirildi.

Zor geri dönüştürülen plastiklere yeniden kullanım alanı sunan bu çalışma, atıkların çevreye zarar vermesini önlemeyi hedefliyor.

İLK ASFALT DÖKÜLDÜ Uygulama kapsamında 6.000'den fazla kullanılmış süt şişesi ve diğer plastik atıklar toplanarak polimer modifiye asfalt yol yapımında kullanıldı. Özel bir asfalt teknolojisiyle desteklenen bu yöntem sayesinde elde edilen yollar, geleneksel asfalt kaplamalara kıyasla çok daha yüksek performans ve dayanıklılık sergiliyor.

Süt şişeleri normalde geri dönüştürülebilir malzeme sınıfında yer alsa da, içerlerindeki süt kalıntıları nedeniyle geri dönüşüm firmaları tarafından çoğunlukla yüksek kirlilik oranı taşıdığı gerekçesiyle kabul edilmiyor. Malzeme bilimi ve teknolojisinden faydalanılarak geliştirilen bu yöntem ise atık plastiklerin yollarda ve kaldırımlarda asfalt katkı maddesi olarak değerlendirilmesini sağlıyor.

Atık plastiklerin geri dönüştürülmesiyle: Plastiklerin çöp sahalarına, akarsulara veya okyanuslara karışması engelleniyor. Yol yapımında kullanılan katran tüketimi azalıyor. Yolların kullanım ömrü uzayarak sera gazı emisyonları ve enerji tüketimi düşürülüyor.

BEBEK BEZLERİ DE YOL YAPIMINDA KULLANILMIŞTI Galler'de yürütülen bir geri dönüşüm projesi kapsamında, yaklaşık 80.000 kullanılmış bebek bezinden elde edilen elyaflar yol yapımında kullanıldı. Bu yöntem sayesinde 4 ton atık depolama alanlarına gitmekten kurtarılırken, ek bir malzemeye de gerek duyulmadı.

Döngüsel ekonominin başarılı bir örneği olarak öne çıkan proje, hayata geçirildi. B4336 karayolunun Pontweli mevkiinde gerçekleştirilen çalışmada, toplanan bebek bezleri özel bir tesiste işlenerek elyaf paletlerine dönüştürüldü.

Elde edilen geri dönüştürülmüş elyaflar, Taş Mastik Asfalt (SMA) adı verilen yol kaplama malzemesiyle karıştırılarak yola serildi.

Yapılan incelemelerde geri dönüştürülmüş bez elyaflarının, geleneksel yol malzemeleri kadar dayanıklı ve etkili olduğu tespit edildi.

Bölgede yalnızca 2023 yılında yaklaşık 6 milyon bebek bezinin toplandığı dikkate alındığında, projenin çevreye ve altyapı çalışmalarına büyük katkı sağlaması hedefleniyor.

Yetkililer, deneme sürecinin başarısına bağlı olarak uygulamayı genişletmeyi planlıyor.

KULLANILMIŞ 2 BİN LASTİK DE YOLLARA SERİLDİ! ABD'nin Michigan eyaletine bağlı Ann Arbor kentinde hayata geçirilen pilot proje, çevre ve altyapı çalışmalarında yeni bir dönemin kapısını araladı.

Kent yönetimi, kullanım ömrünü tamamlamış yaklaşık 2 bin eski otomobil lastiğini özel yöntemlerle öğüterek asfalt karışımına dahil etti.

Geri dönüştürülmüş lastiklerden elde edilen kauçuk katkılı asfalt, kentin belirli noktalarındaki yollara serildi.

Projenin başarısını ölçmek için yolun bir bölümünde geleneksel asfalt kullanılırken, diğer bölümünde ise lastik katkılı asfalt tercih edildi.

Böylece iki farklı yüzeyin performansı uzun vadede birebir karşılaştırılabilecek.

'KAUÇUK ASFALT' NEDİR VE NASIL YAPILIYOR? Dünyada "Rubberized asphalt" (Kauçuklu asfalt) olarak adlandırılan bu yenilikçi sistemde süreç şu şekilde işliyor:

Kullanım dışı kalan eski lastikler özel tesislerde toplanıyor.

İleri teknoloji işlemlerden geçirilerek adeta ince kauçuk granüller haline getiriliyor.

Elde edilen bu kauçuk malzeme, sıcak asfalt karışımının içine enjekte ediliyor.

Ann Arbor'daki projede kullanılacak toplam 9 bin 300 ton asfaltın, 3 bin 730 tonluk kısmı tamamen bu geri dönüştürülmüş lastikli özel karışımdan oluşuyor.

HEM SESSİZ HEM DE ÇATLAMIYOR: İŞTE İNANILMAZ AVANTAJLARI Bölgede her yıl 70 binden fazla lastiğin atık haline geldiğini belirten yetkililer, bu projenin sadece bir geri dönüşüm hareketi olmadığının altını çiziyor.

Uzmanlara göre kauçuk katkılı asfaltın geleneksel yollara kıyasla muazzam avantajları var:

ÇATLAKLARA KARŞI DİRENÇLİ Esnek yapısı sayesinde deformasyonlara ve çatlamalara karşı çok daha dayanıklı.

SESSİZ SÜRÜŞ KONFORU Araçların tekerlek sesini ve yol gürültüsünü minimuma indirme potansiyeline sahip.

ZORLU KIŞ ŞARTLARINA DAYANIKLI Özellikle sert kışların yaşandığı bölgelerde asfaltın ömrünü ciddi oranda uzatması bekleniyor.

Eğer test sonuçları beklendiği gibi olumlu çıkarsa, gelecekte milyonlarca ton atık lastik yollara dönüştürülecek ve şehir altyapıları çok daha uzun ömürlü hale gelecek.