Sınırsız enerjide yeni eşik! Kritik bir gelişme yaşandı

Füzyon enerjisi çalışmalarında dikkat çeken yeni bir gelişme yaşandı. Kanadalı füzyon şirketi General Fusion, Lawson Machine 26 adlı deneysel sisteminde plazmayı mekanik olarak sıkıştırarak elektron sıcaklığını üç kattan fazla artırdığını açıkladı.

Şirket, deneylerde yaklaşık 0,72 keV, yani 8,4 milyon santigrat derece seviyesine ulaşıldığını bildirdi. Bu sonuç, Manyetize Hedef Füzyonu teknolojisi açısından önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor.

General Fusion’ın geliştirdiği yöntem, geleneksel füzyon projelerinden farklı bir yaklaşım izliyor.

ITER gibi tokamak reaktörlerinde güçlü manyetik alanlar kullanılırken, ABD’deki National Ignition Facility yüksek güçlü lazerlerle plazmayı kontrol etmeye çalışıyor. General Fusion ise plazmayı mekanik sıkıştırma yöntemiyle füzyon koşullarına ulaştırmayı hedefliyor.

Şirketin Manyetize Hedef Füzyonu yaklaşımında, döteryum-trityum yakıtı üzerinden elektrik akımı geçirilerek plazmayı tutacak manyetik alan oluşturuluyor.

Bu plazma daha sonra buharla çalışan pistonlar yardımıyla sıvı lityum duvara doğru sıkıştırılıyor. Böylece plazma içindeki sıcaklık ve basıncın füzyon reaksiyonlarını tetikleyecek seviyeye çıkarılması amaçlanıyor.

General Fusion’a göre LM26, 2025 yılından bu yana faaliyet gösteriyor.

Sistem, ticari ölçeğe uygun olarak geliştirilen ilk Manyetize Hedef Füzyonu gösterim sistemi olma özelliğini taşıyor. Makinenin çapının ise gelecekte planlanan ticari santralin yaklaşık yarısı büyüklüğünde olduğu belirtiliyor.

Şirket, deneylerde yalnızca sıcaklığın yükselmediğini açıkladı.

Sıkıştırma sırasında plazma yoğunluğunun ve manyetik alan şiddetinin de yaklaşık 10 kat arttığı bildirildi. Ayrıca sistemin sıkıştırma sürecinin ileri aşamalarına kadar kararlı şekilde çalıştığı ifade edildi.

Araştırmacılar, mekanik sıkıştırma sistemlerinde önemli risklerden biri olarak görülen lityum astardan kaynaklı belirgin bir plazma kirlenmesi tespit etmediklerini duyurdu.

Bu sonuç, sıvı lityum kullanılan mekanik sıkıştırma tabanlı füzyon sistemlerinin uygulanabilirliği açısından dikkat çekici bir gelişme olarak görülüyor.

Deneyler sırasında nötron üretiminde de artış kaydedildi. Bu durum, plazma içinde füzyon reaksiyonlarının gerçekleştiğine işaret ediyor. Ancak şirket, deneylerde henüz net enerji üretimi sağlanmadığını vurguladı.

General Fusion, elde edilen sonuçların hakem değerlendirme sürecine gönderildiğini ve mevcut verilerin ön bulgular niteliğinde olduğunu açıkladı.

Şirketin Üst Yöneticisi Greg Twinney, deney sonuçlarının bilgisayar modelleriyle büyük ölçüde örtüştüğünü belirterek Manyetize Hedef Füzyonu yaklaşımında teknik hedeflere doğru somut ilerleme sağlandığını ifade etti.

General Fusion’ın bir sonraki hedefi, plazma sıcaklığını 1 keV seviyesine çıkarmak. Bu değer yaklaşık 10 milyon santigrat dereceye karşılık geliyor. Şirket daha sonraki aşamada 10 keV seviyesini aşmayı ve sürekli füzyon performansının en önemli göstergelerinden biri kabul edilen Lawson kriterini karşılamayı hedefliyor.

General Fusion’ın mekanik sıkıştırma yaklaşımı, füzyon enerjisi yarışında lazer ve tokamak temelli projelere alternatif bir yol sunuyor. Elde edilen sıcaklık, yoğunluk ve kararlılık sonuçları, ticari füzyon enerjisine ulaşma hedefinde henüz nihai aşama olmasa da şirketin teknolojisi için önemli bir ilerleme olarak değerlendiriliyor.