İngilizler Türkiye'nin İran hamlesini 'çok kilit bir dönemeç' diyerek duyurdu

İngiliz The Guardian gazetesi, ABD ile İran arasında tırmanan gerilimde Türkiye’nin kritik bir diplomatik sorumluluk üstlenerek “ana arabulucu” konumuna yükseldiğini yazdı. Gazetenin diplomasi editörü Patrick Wintour imzalı haberde, Ankara’nın olası bir askerî çatışmayı önlemek amacıyla yürüttüğü yoğun diplomasi trafiği mercek altına alındı. Haberde, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Ankara’da gerçekleştireceği temasların, ABD’nin olası bir saldırısını engelleme yönünde kritik bir dönemeç olarak görüldüğü aktarıldı.

The Guardian, Türk diplomatların Tahran yönetimini nükleer program konusunda belirli tavizler vermeye ikna etmeye çalıştığını ve bu adımların “yıkıcı bir çatışmanın” önlenmesinde kilit rol oynayabileceğini vurguladı. Ankara’nın hem Washington hem de Tahran ile eş zamanlı yürüttüğü temasların, bölgedeki tansiyonu düşürmeye yönelik en kapsamlı girişimlerden biri olduğu ifade edildi.

Gazetenin haberine göre Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan arasında bir video konferans görüşmesi yapılmasını önerdi. Yaklaşık on yıldır doğrudan temas kurmayan iki lideri dijital ortamda bir araya getirmeyi hedefleyen bu girişim, bölgede tansiyonu düşürmeyi amaçlayan en üst düzey diplomatik hamlelerden biri olarak değerlendirildi. Haberde, Orta Doğu ülkelerinin olası bir çatışmanın tüm bölgeye yayılmasından ciddi endişe duyduğu, bu ortamda Türkiye’nin arabuluculuk rolünün daha da belirginleştiği kaydedildi. Kremlin’in her ne kadar diplomasi için hâlâ zaman olduğunu savunduğu belirtilse de sahadaki askerî hareketliliğin Ankara’nın devreye girmesini hızlandırdığı ifade edildi.

The Guardian, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın açıklamalarına da geniş yer ayırdı. Haberde Fidan’ın “İran’a saldırmak yanlıştır, yeni bir savaş başlatmak hatadır” sözlerinin altı çizilirken, Türkiye’nin askeri seçeneklere karşı açık bir diplomasi vurgusu yaptığı belirtildi. Fidan’ın İran’ın nükleer dosyada müzakereye hazır olduğu yönündeki mesajlarının ise Washington ile Tahran arasında yeniden bir diyalog kanalı açma çabası olarak değerlendirildiği aktarıldı.

Türkiye’nin diplomatik girişimleri yalnızca uluslararası basında değil, Ankara kaynaklarında da doğrulandı. Diplomatik çevrelerden edinilen bilgilere göre, artan gerilim üzerine Ankara doğrudan devreye girerek taraflara “masada çözüm” çağrısında bulundu. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD Başkanı Trump ile telefon görüşmesi yaptığı, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ise ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack ile temas kurmasının ardından İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile bir araya geleceği belirtildi.

ABD Başkanı Trump’ın Basra Körfezi’nde bulunan USS Abraham Lincoln uçak gemisi ve beraberindeki filonun İran’a doğru hareket ettiğini açıklamasının ardından bölgede tansiyonun yeniden yükseldiği, bu gelişmenin Ankara’nın diplomatik girişimlerini hızlandırdığı ifade edildi. Türkiye’nin, daha önce yaşanan kısa süreli savaşların bölgede yarattığı yıkıcı etkileri hatırlatarak tarafları sağduyuya davet ettiği aktarıldı. Diplomatik kaynaklar, Ankara’nın hem Washington’a hem de Tahran’a savaşın kimse için tercih edilebilir bir seçenek olmadığı yönünde mesaj verdiğini, Türkiye’nin gözlemlerine göre iki tarafın da doğrudan bir çatışmadan kaçınma eğiliminde olduğunu ifade etti. Aynı kaynaklar, Türkiye’nin İran tarafına mevcut tehditlerin hafife alınmaması gerektiğini vurguladığını ve diyalog yolunun en rasyonel seçenek olarak öne çıkarıldığını belirtti.

Bugün gerçekleşmesi beklenen Fidan-Arakçi görüşmesinde Türkiye’nin İran’a yönelik temel yaklaşımının da net biçimde ortaya konulacağı kaydediliyor. Ankara’nın, İran’daki gelişmeleri yakından takip ettiğini ve İran’ın güvenliği ile istikrarının Türkiye açısından stratejik önem taşıdığını vurgulaması bekleniyor. Ayrıca Türkiye’nin İran’a yönelik askeri müdahalelere karşı olduğu, böyle bir adımın yalnızca bölgesel değil küresel ölçekte de ciddi riskler doğuracağı yönündeki tutumunun iletileceği ifade ediliyor. Diplomatik kaynaklara göre Ankara, mevcut krizin diyalog yoluyla çözülmesi için aktif katkı sunmaya hazır olduğunu belirtirken, İran’ın nükleer programı konusunda kısa vadede barışçıl ve müzakereye dayalı bir çözüm bulunmasını da desteklediğini karşı tarafa iletecek.