Doç. Dr. Karataş: Mekke Paktı, Müslüman ülkeler arasında daha geniş bir birliğin çekirdeği olabilir

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında kurulan Mekke Savunma Paktı’nın gelecekte daha kapsamlı bir Müslüman ülkeler birliğine dönüşme potansiyeli tartışılıyor. Doç. Dr. İbrahim Karataş, kaleme aldığı “Mekke Paktı’nın Başarılı Olması Şart” başlıklı yazısında, paktın yalnızca askerî iş birliğiyle sınırlı kalmayarak Müslüman ülkeler arasında ekonomik ve siyasi bütünleşmenin önünü açabileceğini değerlendirdi.

Karataş, paktın kısa süre içerisinde aktif hâle gelmesinde Suudi Arabistan’ın Husilerin saldırılarına maruz kalmasının etkili olduğunu belirtti. Türkiye ve Pakistan’ın Suudi Arabistan’a savunma alanında destek verdiğini ifade eden Karataş, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın açıklamalarına atıfla, paktın savunma amaçlı olduğunu ve saldırı faaliyetlerini kapsamadığını kaydetti.

Savunma ve saldırı kavramlarının uygulamada birbirinden tamamen ayrı değerlendirilemeyeceğine dikkat çeken Karataş, istihbarat paylaşımı, askerî birliklerin yönlendirilmesi ve muhtemel saldırıların önlenmesine yönelik faaliyetlerin de savunma iş birliğinin parçası olabileceğini savundu.

Müslüman ülkeler arasında ortak hareket etme konusunda önemli eksiklikler bulunduğunu belirten Karataş, mezhepsel farklılıkların ve ekonomik gelişmişlik düzeyleri arasındaki uçurumun bu durumun nedenleri arasında yer aldığını ifade etti. Ülkelerin dış politikalarını belirlerken güvenlik, ekonomik çıkarlar, teknoloji ve savunma ihtiyaçlarını dikkate aldığını vurgulayan Karataş, gelişmiş silah sistemlerinin büyük ölçüde Batılı ülkeler tarafından üretilmesinin Müslüman ülkelerin savunma alanındaki tercihlerini etkilediğini belirtti. Bu durumun, bazı ülkelerin Filistin meselesi gibi konularda izledikleri politikalar üzerinde de etkili olabildiğini dile getirdi.

Karataş’a göre Müslüman ülkeler arasında kalıcı bir ittifak kurulabilmesi için dinî ve kültürel ortaklıkların yanı sıra somut ekonomik ve stratejik kazanımların da ortaya konulması gerekiyor. AVRUPA BİRLİĞİ MODELİNE DİKKAT ÇEKTİ Karataş, geniş kapsamlı bir birlik oluşturmak için öncelikle sınırlı sayıda ülkenin belirli bir alanda iş birliğine başlaması, elde edilen başarıların ardından ortaklığın aşamalı olarak genişletilmesi gerektiğini belirtti. Bu yaklaşımın örneği olarak Avrupa Birliği’nin kuruluş sürecini gösteren Karataş, Avrupa ülkelerinin kömür ve çelik alanındaki iş birliğinden zamanla daha geniş bir bütünleşme modeline geçtiğini hatırlattı.

Mekke Savunma Paktı’nın da benzer bir süreç için başlangıç noktası olabileceğini ifade eden Karataş, paktın Suudi Arabistan’ın güvenliğinin sağlanmasına yönelik ilk sınavında başarılı olması durumunda başka Müslüman ülkelerin de iş birliğine ilgi gösterebileceğini kaydetti. Karataş, Suriye’nin de bu çerçevede paktın diğer ülkeleriyle birlikte Husilere karşı mücadeleye katılma ihtimalinin değerlendirildiğini öne sürdü.

Paktın zamanla farklı alanlara yayılabileceğini belirten Karataş, ortak savunma sanayisi projeleri, teknoloji paylaşımı ve müşterek üretimin öncelikli iş birliği alanları arasında yer alabileceğini ifade etti. Ulaşım, gümrük, eğitim ve diğer ekonomik sektörlerde geliştirilecek ortaklıkların da ülkeler arasındaki ilişkileri güçlendirebileceğini savundu. Karataş, ülkelerin birbirlerine ekonomik ve teknolojik açıdan daha fazla bağımlı hâle gelmesinin ortak üretim, maliyetlerin düşürülmesi, yeni pazarlara erişim ve teknoloji transferi gibi avantajlar sağlayabileceğini belirtti. Böyle bir yapının, özellikle ekonomik açıdan daha az gelişmiş ülkelerin üretim kapasitelerini artırmasına katkıda bulunabileceğini dile getirdi. Avrupa’da geliştirilen “Made in Europe” yaklaşımına da değinen Karataş, benzer bir modelin Müslüman ülkeler arasında uygulanması hâlinde üyelerin birbirlerinden daha fazla ürün ve hizmet temin edebileceğini, böylece ekonomik kaynakların birlik içerisinde değerlendirilmesinin mümkün olabileceğini kaydetti.

Karataş, Mekke Paktı’nın başarılı olması durumunda ülkeler arasındaki güvenin güçlenebileceğini ve askerî alandaki dayanışmanın diğer iş birliği alanlarına da yansıyabileceğini belirtti. Ortaklığın genişlemesinin, üye ülkelerin uluslararası platformlardaki etkisini artırabileceğini savunan Karataş, Birleşmiş Milletler gibi kuruluşlarda ortak tutum sergilenmesinin ve ekonomik yaptırımlar karşısında dayanışma gösterilmesinin önemine dikkat çekti.

Avrupa Birliği’nin Yunanistan ve Kıbrıs meselesindeki tutumunu örnek gösteren Karataş, ülkelerin bir ittifak içerisinde hareket etmesinin dış politikada destek ve dayanışma sağlayabildiğini ifade etti. Karataş, yazısını Mekke Savunma Paktı’nın yalnızca üç ülke arasındaki askerî iş birliği olarak değerlendirilmemesi gerektiği görüşüyle tamamladı. Karataş’a göre paktın ilk aşamada başarılı olması, yeni üyelerin katılımı ve farklı sektörlerde ortak projelerin geliştirilmesiyle Müslüman ülkeler arasında daha geniş kapsamlı bir iş birliği modelinin oluşmasına zemin hazırlayabilir.