Ağır cezalar yolda: Sigara satışında “HES’ dönemi

AK Parti, toplum sağlığını tehdit eden sigara kullanımına karşı yeni bir yasal düzenleme için çalışmalarını sürdürüyor. Sağlık Bakanlığı bürokratlarının AK Parti grubuna yaptığı sunumlarda, Türkiye'deki yıllık sigara tüketiminin 8,5 milyar pakete ulaştığı bilgisi paylaşıldı. Sunumlarda dikkat çeken bir diğer veri ise kadınlarda tütün kullanımındaki artış oldu. 2008-2025 döneminde kadınların sigara kullanım oranının yüzde 35 yükseldiği, erkeklerde ise aynı dönemde gerileme yaşandığı belirtildi. Özellikle kadınlara yönelik slim (ince) sigaraların pazarlanması ve bu ürünlerin nikotin içeriğinin tüketim alışkanlıklarına etkisi de değerlendirmeye alındı.

TAKİP SİSTEMİ İÇİN ZAMAN GEREKİYOR: Sigara satışlarının kontrol altına alınması amacıyla HES koduna benzer bir takip sisteminin kurulması da seçenekler arasında değerlendirildi. Ancak sistemin kısa vadede uygulamaya geçirilmesinin kolay olmadığı ifade ediliyor. Sağlık Bakanlığının teknik altyapısı böyle bir uygulamaya imkân verse de sigara satışlarının bakkal, büfe ve market gibi çok sayıda işletme üzerinden yapılması, kurumlar arası koordinasyonu zorunlu kılıyor. Bu nedenle Ticaret Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumların ortak çalışması gerekiyor. Takip sistemine ilişkin altyapı tamamlanıncaya kadar mevcut denetimlerin güçlendirilmesi ve yaptırımların artırılması hedefleniyor.

ÇOCUKLARA SATIŞA RUHSAT YAPTIRIMI: Düzenlemenin en önemli başlıklarından birini çocuklara sigara satışının önlenmesi oluşturuyor. Edinilen bilgilere göre, mevcut mevzuata göre 18 yaşından küçüklere tütün ürünü satışı yasak olmasına rağmen bu yasağı ihlal eden işletmelere yönelik yaptırımların yeterince caydırıcı olmadığı değerlendiriliyor. Yeni hazırlıkla birlikte çocuklara sigara sattığı tespit edilen işletmelerin ruhsatlarının belirli bir süre askıya alınması ve ticari faaliyetlerinin geçici olarak durdurulması üzerinde duruluyor. İhlalin tekrarlanması hâlinde daha ağır yaptırımların uygulanması da gündemde.

CEZALARDA YENİDEN DEĞERLENDİRME: Sigara yasağına ilişkin idari para cezalarının yükseltilmesi de düzenleme hazırlığının önemli ayaklarından biri olacak. 2026 yılı itibarıyla kapalı alanlarda sigara içenlere 1764 lira idari para cezası uygulanıyor. Sigara yasağına ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmelere ise ihlalin niteliğine göre 24 bin 440 liradan 122 bin 660 liraya kadar ceza kesilebiliyor. Tekrarlanan ihlallerde cezalar artırılırken üçüncü ihlalde işyerinin 10 günden bir aya kadar kapatılması mümkün olabiliyor. Bu sebeple, mevcut ceza tutarlarının günümüz şartlarına göre yeniden ele alınması ve özellikle işletmelere yönelik yaptırımların daha caydırıcı hâle getirilmesi gerektiği görüşünün ağırlık kazandığı kaydedildi.

DENETİMLER SAHAYA İNECEK: Sigara yasağına yönelik denetimlerin son dönemde yeterince etkin yürütülmediği ve kapalı alanlarda ihlallerin arttığı yönündeki değerlendirmeler de yeni düzenlemenin gerekçeleri arasında yer alıyor. Bu kapsamda bakanlıklara bağlı denetim ekiplerinin sahadaki kontrollerinin sıklaştırılması, kurumlar arası çapraz denetimlerin artırılması ve tespit edilen ihlallere karşı yaptırımların daha etkin uygulanması planlanıyor.