ABD basınından Türkiye analizi: Osmanlı’dan bu yana görülmemiş stratejik zafer

Küresel güç dengelerinin yeniden şekillendiği bir dönemde, Türkiye’nin savunma sanayii, enerji ve dış politikadaki bağımsız hamleleri dünya basınının odak noktası olmaya devam ediyor.

Bloomberg’in analizine göre; Türkiye, askeri ve ekonomik gücüyle Somali’de Osmanlı İmparatorluğu’ndan bu yana görülmemiş stratejik bir nüfuz alanı oluşturdu. Ankara’nın Doğu Afrika’da kurduğu bu kritik ortaklık, ülkeyi Kızıldeniz ve Aden Körfezi’ndeki küresel güç rekabetinin en önemli aktörlerinden biri haline getirdi.

Türkiye tarihi bir dönüşüm yaşıyor. Savunma sanayii ve enerji alanında yıllarca yurt dışına olan bağımlılık kırılarak yeni bir dönemin kapıları aralandı. Özellikle son yıllarda Türkiye, yurt dışındaki ülkelerle yeni iş birlikleri geliştiriyor. Bu ülkeler arasında ise Somali dikkat çekiyor. Türkiye, Somali’ye en zorlu yıllarında yardım etti ve tekrardan ayağa kaldırılmasını sağladı. Yaşananlardan sonra iki ülke arasında yakın ilişkiler oluştu.

TÜRKİYE'NİN BÖLGEDEKİ VAZGEÇİLMEZ GÜCÜ: Ancak bu yakınlaşma durmadı; Türkiye, Somali için vazgeçilmez bir ortak haline geldi. ABD basınından Bloomberg de bu ilişkinin derinliklerine inen dikkat çeken bir analiz yayımladı. Analize göre Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud’un Mogadişu’daki makamı, Türkiye tarafından yapılan özel bir yerleşkede bulunuyor.

MOGADİŞU'DA TÜRKİYE'NİN İZLERİ: Somali Cumhurbaşkanlığı üssü olarak bilinen Villa Somali’ye ev sahipliği yapan bu görkemli kompleks, Türkiye’nin stratejik konuma sahip bu Doğu Afrika ülkesindeki geniş ayak izinin sadece bir örneği. Mahmud’un ziyaretçileri, Türk şirketleri tarafından inşa edilen ve işletilen bir havalimanı terminaline iniyor ve ardından yine Türklerin yaptığı yoldan şehre ilerliyor. Şehrin diğer tarafında deniz limanını bir Türk firması işletiyor; ülkenin en büyük hastanesi ise adını Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan alıyor.

DEV KÜRESEL PROJELER VE TÜRKSOM KAMPI: Türkiye, Somalili askerleri devasa bir askeri akademi olan TURKSOM Kampı'nda eğitiyor ve Mogadişu, Ankara’nın dünyadaki en büyük büyükelçilik kompleksine ev sahipliği yapıyor. Açık denizlerde Türk mürettebatı petrol arama sondajları yürütüyor. Başkentin dışında Türkiye bir uzay üssü inşa ediyor. Tepede ise Türkiye'ye ait İHA’lar ve F-16’lar devriye geziyor.

OSMANLI'DAN BU YANA GÖRÜLMEMİŞ JEOPOİTİK ZAFER: Analize göre Recep Tayyip Erdoğan yönetimindeki Türkiye; Libya’dan Kuzey Irak’a, Suriye’den Katar ve Azerbaycan’a kadar her yerde konuşlandırdığı birlik ve üslerle, askeri ve jeopolitik etkinliğini Osmanlı İmparatorluğu’ndan bu yana görülmemiş bir boyuta ulaştırdı. Ancak Somali özel bir önem taşıyor. ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın küresel deniz taşımacılığını altüst etmesinden bu yana önemi daha da artan ülkede, nüfuzunu genişletmek isteyen güçlerden biri de Türkiye. Somali, kritik Babilmendep Boğazı’nın yakınındaki Aden Körfezi’nde yer alıyor ve gemilerin Süveyş Kanalı’ndan Hint Okyanusu’na geçerken ülkenin kuzey kıyılarından geçmesi gerekiyor. Bu geçiş noktası; İran’ın şubat sonlarında çatışmaların başlamasıyla Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmasından bu yana ve Babilmendep’in Yemen’deki Tahran destekli Husilerin saldırılarıyla tehdit altında kalmasıyla birlikte daha da kritik hale geldi.

GÜÇLÜ SAVUNMA PAKTI VE MÜTTEFİKLİK DENGESİ: Türkiye, Somali hamlesinde Suudi Arabistan ile müttefik hareket ediyor. Yakın zamanda Pakistan ile birlikte bir ortak savunma paktı imzalayan bu iki ülke, savaşın yıprattığı Afrika ülkesinin merkezi hükümetini ve devletin bölünmesini önleme çabalarını destekliyor. Buna karşılık, 2020’de ABD aracılığıyla imzalanan İbrahim Anlaşmaları kapsamında diplomatik ilişkiler kuran Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve İsrail, Somali’nin ayrılıkçı ve yarı özerk bölgeleriyle bağlar kurdu.

SOMALİ CUMHURBAŞKANI'NDAN TÜRKİYE'YE ÖVGÜLER: Geçen yıl İsrail, bu bölgelerden biri olan Somaliland’i bağımsız bir devlet olarak tanıyan ilk ülke oldu. BAE bağımsızlığı resmen tanımamış olsa da bölgede önemli bir varlığa sahip. Geçtiğimiz ay Villa Somali’de konuşan Mahmud, Türkiye’den övgüyle bahsederken BAE’yi ülkesinin aleyhine çalışmakla suçladı.

BATI'NIN CESARET EDEMEDİĞİ RİSKİ TÜRKİYE ALDI: Bloomberg News’e konuşan Mahmud, Ankara’nın birçok Batılı ülkenin göze alamayacağı risk seviyesini kabul ettiğini belirterek, “Durumu düzeltmek için yanımızda durdular. Türkiye, Somali’ye birçok Batılı diplomat ve uluslararası kurumun hâlâ komşu Kenya’dan uzaktan çalıştığı bir dönemde girdi." ifadelerini kullandı.

NE OLMUŞTU? 2011 yılında, kıtlık ve savaş Somali’yi zor durumda bırakırken Cumhurbaşkanı Erdoğan; kabine bakanları, yardım görevlileri ve iş insanlarıyla birlikte Mogadişu’ya geldi. Ankara büyükelçiliği yeniden açtı, yardım kampanyaları düzenlendi; yollar, hastaneler ve okullar inşa edilmeye başladı.

SOMALİ AYAĞA KALDIRILDI: Somali, yıllarca süren açlık ve savaşın ardından tekrar ayağa kaldırıldı. Ordu mensupları Türkiye tarafından eğitilerek ülke içerisinde yaşanan güvenlik krizi dengelendi.

AÇLIK BİTTİ: SAĞLIK HİZMETLERİ MODERNLEŞTİ: Türkiye ile Somali devleti iş birliklerini geliştirerek ülkede yaşanan açlık ve kıtlığı düzeltti. Yıllarca sağlık sisteminde problemler yaşayan Somali, Türkiye’nin desteğiyle modern bir sağlık hizmetine kavuştu.