Yeni Anayasa Kılavuzu - 1

Geçirdiğim rahatsızlıklardan dolayı verdiğimiz bir haftalık aradan sonra sizlere kavuşmanın mutluluğunu yaşıyorum. Geçen hafta tamamlayamadığım, 18 maddelik değişiklik paketini maddelere ayırarak açıklayan yazımı bu hafta iki parça halinde sizlere sunuyorum. “Yeni Anayasa Kılavuzu” olarak adlandırmayı uygun bulduğum bu yazımda, referandumda oylanacak değişikliklerin metinlerini olabildiğince özetleyerek anlatmaya gayret ettim. Bu şekilde maddelerin içeriği hakkında, teknik detaylara boğulmadan net bilgi sahibi olabileceğiz.

1. Madde; Yargının bağımsızlığı

Anayasanın 9. maddesindeki “Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır” tanımında bağımsız ibaresinden sonra “ve tarafsız” ibaresi eklenmiştir.

2. Madde; Milletvekili sayısı

Meclisimizdeki vekil sayısı nüfus artışı dikkate alınarak 550’den 600’e çıkarılmıştır.

3. Madde; Seçilme yaşı

Vekil olabilmek için gereken yaş sınırı 25’ten 18’e çekilmiştir.

4. Madde; Yasama ve Yürütmenin 5 yılda bir ve halk tarafından seçilmesi

Yasama yani TBMM ve yürütme yani Cumhurbaşkanı seçimleri 5 yılda bir aynı gün yapılır. Süresi biten milletvekili tekrar seçilebilir.

5. Madde; TBMM’nin görev ve sorumlulukları

Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak, bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek, para basılmasına karar vermek, savaş ilanına karar vermek, Anayasanın diğer maddelerinde öngörülen yetkilerini kullanmak TBMM’nin görev, yetki ve sorumluluklarıdır.

6. Madde; Meclisin denetim yetkisi

TBMM Meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması ve yazılı soru olmak üzere 4 ayrı yol ile denetim ve bilgi edinme yetkisini kullanır.

Meclis araştırması; belirli bir konu üzerine yapılan incelemedir.

Genel görüşme; Devlet faaliyetlerini ve toplumu ilgilendiren belli bir konunun mecliste görüşülmesidir.

Meclis soruşturması; Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanlar hakkında yapılabilecek soruşturmadır. Bu soruşturmanın şekli 10. maddede belirtilmiştir.

Yazılı soru; En geç 15 gün içerisinde cevaplandırılmak üzere milletvekillerinin Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormasıdır.

7. Madde; Cumhurbaşkanı seçilme kriterleri

Cumhurbaşkanı, yükseköğrenim görmüş, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip, 40 yaşını doldurmuş Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları arasından seçilir. Cumhurbaşkanı görev süresi 5 yıldır ve bir kişi en fazla iki defa seçilebilir. En son yapılan genel seçimde %5 barajını geçmiş siyasi partiler ile yüz bin seçmen Cumhurbaşkanlığına aday gösterebilir.

Genel oylamada, oyların çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilir. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde çoğunluğun sağlanamaması durumunda ilk seçimde en çok oy almış birinci ve ikinci adayların katılacağı ikinci tur Cumhurbaşkanlığı seçimi bir sonraki hafta tekrarlanır. Adayların çekilmesi söz konusu olur da ikinci tura tek aday kalırsa, seçim referandum şeklinde yapılır. Eğer aday oyların çoğunluğunu alırsa Cumhurbaşkanı olur.

8. Madde; Cumhurbaşkanı görev, yetki ve sorumlulukları

Cumhurbaşkanı devletin başıdır, Devlet başkanı sıfatıyla Türkiye Cumhuriyetinin ve milletin birliğini temsil eder. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir, Anayasanın uygulanmasını ve devlet organlarının düzenli, uyumlu çalışmasını temin eder. Kanunları yayımlar ve gerekli gördüğü takdirde kanunları tekrar görüşülmek üzere TBMM’ye geri gönderir. Cumhurbaşkanı yardımcılarını, bakanları atar ve görevlerine son verir. Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil eder. Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda kararname çıkartabilir. Kanunlarda açıkça düzenlenmiş konularda kararname çıkartılamaz. Cumhurbaşkanı kararnamesi ile kanun hükümlerinde farklılık olduğunda, kanun hükümleri uygulanır. TBMM’nin belli bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile aynı konuda kanun çıkartması üzerine Cumhurbaşkanlığı kararnamesi geçersiz hale gelir.

9. Madde; Cumhurbaşkanı cezai sorumluluğu

Günümüz sisteminde hiçbir yasal sorumluluğu olmayan Cumhurbaşkanı, yeni düzenleme ile yasalar karşısında eylemleri doğrultusunda hesap verir konuma geliyor. Meclis üye tam sayısının salt çoğunluğu ile soruşturma açılması istenebilir ve üye tam sayısının beşte üçünün gizli oyu ile soruşturma açılabilir. Soruşturma açılması halinde Meclis bünyesinde kurulacak komisyon, çalışmalarını iki ay içinde tamamlar ve Meclis Başkanlığına sunar. Rapor, Genel Kurulda görüşülür ve sonrasında TBMM üye tam sayısının üçte ikisinin gizli oyu ile Yüce Divana sevk kararı çıkartılabilir. Yüce Divan yargılaması 3 ay içerisinde tamamlanır. Seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi sona erer.

Twitter: masamikar