Ölüm Değildir Ömrümüzün En Feci İşi; Ölüm Odur Ki Ölmeden Evvel Ölür Kişi! İnsan dünyaya yalnızca nefes alıp vermek, yiyip içmek ve günlerini tüketmek için gelmez. Yaşadığı hayata bir anlam katmak, kendisine, ailesine ve topluma karşı sorumluluklarını yerine getirmek için gelir. Çünkü insanı insan yapan yalnızca hayatta olması değil, hayatın içinde bir işe yaraması, birilerinin sırtına yük olmak yerine onların yükünü hafifletmesidir. Ne var ki çevremizde zaman zaman öyle insanlarla karşılaşıyoruz ki sağlık durumları çalışmaya elverişli olduğu hâlde çalışmaktan kaçıyor, üretmekten uzak duruyor, ailesine ve topluma karşı sorumluluklarını yerine getirmeyi kendilerine vazife saymıyorlar. Elbette burada gerçek anlamda engelli olan, hastalığı sebebiyle çalışamayan veya iş bulamadığı için hayat mücadelesinde zorlanan insanlarımızı kastetmiyorum. Onların başımızın üzerinde yeri vardır. Devletin ihtiyaç sahiplerine, hastalara, engellilere ve çaresizlere yardım etmesi sosyal devlet olmanın gereğidir. Ancak çalışabilecek durumda olduğu hâlde çalışmayı kendisine yakıştıramayan, önüne çıkan iş fırsatlarını değerlendirmeyen, hayatını başkalarının emeği üzerinden sürdürmeye alışmış insanlar da yok değil. Oysa okumamış olmak, hayata karşı sorumluluklarımızdan kaçmak için mazeret değildir. Herkes üniversite bitiremez, herkes masa başında çalışamaz. Ama insanın gücü ve imkânı ölçüsünde yapabileceği bir iş mutlaka vardır. Kimi çobanlık yapar, kimi simit satar, kimi ayakkabı boyar, kimi inşaatta çalışır, kimi tarlada alın teri döker. Yapılan işin büyüğü küçüğü olmaz. Helalinden kazanılan bir lokma ekmek, başkasının sırtından geçinerek elde edilen servetten çok daha kıymetlidir. Asıl acı olan ise bu sorumsuzluğun faturasını çoğu zaman anne babaların ödemesidir. Bir anne düşünün... Yıllarca evladını büyütmek için çalışmış, didinmiş, gecesini gündüzüne katmış. Hastalandığında başında beklemiş, kendi ihtiyaçlarından vazgeçerek onun ihtiyaçlarını karşılamış. Yıllar geçmiş, anne yaşlanmış, beli bükülmüş, elleri nasır tutmuş. Fakat evladı çalışabilecek durumda olduğu hâlde sorumluluk almıyor. Anne ise yaşlılığına rağmen evlere temizliğe gidiyor, başkalarının evini temizleyerek kendi evladının geçimini sağlamaya çalışıyor. İnsan böyle bir manzarayla karşılaştığında ister istemez şu soruyu soruyor: Bir evlat, kendisini büyüten annenin artık dinlenmesi gereken yaşta olduğunu nasıl görmez? Annesinin sırtındaki yükü hafifletmesi gerekirken nasıl olur da o yükün üzerine bir de kendi sorumsuzluğunu ekler? Geliniz, bu durumu anlatan ibretlik bir hikâye düşünelim. Bir annenin ömrü, bir evladın sorumsuzluğuna yetmedi! Yaşlı bir anne, yıllarca gündelikçi olarak çalışmış. Sabah erkenden evinden çıkar, başkalarının evini temizler, akşam yorgun argın evine dönerdi. Kazandığı üç beş kuruşla hem evin ihtiyaçlarını karşılar hem de çalışabilecek yaşta olan oğlunun masraflarını üstlenirdi. Oğlu ise çalışmayı sürekli erteliyor, her defasında başka bir mazeret buluyordu. Bazen iş beğenmiyor, bazen ücretini az buluyor, bazen de yarın çalışmaya başlayacağını söylüyordu. O yarınlar bir türlü gelmiyordu. Bir kış sabahı anne yine erkenden işe gitmek için hazırlandı. Kapıya yöneldiğinde oğlu arkasından seslendi: "Anne, çıkarken bana biraz para bırak. Arkadaşlarla buluşacağım." Anne çantasını açtı. Cebindeki son parayı çıkardı. Bir kısmını oğluna verdi, kalanını da akşam eve ekmek almak için ayırdı. Oğlu parayı aldı ama annesinin yüzüne bakmadı. Anne kapıdan çıkarken bir an durdu. Oğluna dönerek şöyle dedi: "Evladım, sen küçükken hasta olduğunda sabaha kadar başında bekledim. Ayakkabın eskidiğinde kendi ayakkabımı almadım, sana yenisini aldım. Okuyasın, meslek sahibi olasın, benden daha iyi bir hayat yaşayasın diye ömrümü verdim. Ben senden zengin olmanı istemedim. Bir gün kendi ekmeğini kazanmanı, benim de yaşlandığımda biraz dinlenmemi istedim. Şimdi ben başkalarının evini temizleyerek sana harçlık yetiştirmeye çalışıyorum. Söyle bana evladım, ben ne zaman yaşlanmaya, ne zaman dinlenmeye hak kazanacağım?" Oğlu yine alıştığı gibi cevap vermedi. Annesinin arkasından kapıyı kapattı. O gün anne yine başkasının evini temizlemeye gitti. Oğlu ise annesinin verdiği parayla arkadaşlarıyla vakit geçirdi. İşte asıl acı olan da buydu. Anne yalnızca evladının karnını doyurmuyordu; onun yerine hayatın sorumluluğunu da üstleniyordu. Oğul ise annesinin verdiği parayı alırken, o paranın arkasında kaç saatlik emeğin, kaç damla alın terinin ve kaç yıllık fedakârlığın bulunduğunu düşünmüyordu. Belki de o evladın en büyük kaybı parasızlık değildi. Annesinin yorgunluğunu göremeyecek kadar vicdanının körelmesiydi. Bu hikâyenin bize anlattığı gerçek çok açık: Anne babanın evlada karşı sorumluluğu olduğu gibi evladın da anne babaya karşı sorumluluğu vardır. İnsan, kendisini büyüten elleri bir gün dinlendirmeyi bilmelidir. Anne olmak fedakârlıktır, merhamettir, karşılıksız sevgidir. Fakat annelik, evladın ömür boyu sorumsuzluğunu üstlenmek anlamına gelmez. Bir annenin evladına duyduğu sevgi, onun yanlışlarını görmezden gelmesini gerektirmez. Bazen evlada yapılacak en büyük iyilik, önüne hazır bir hayat sermek değil, kendi ayakları üzerinde durmayı öğretmektir. Burada yalnızca evlatları değil, ailelerin yetiştirme anlayışını da sorgulamalıyız. Çocuğuna küçük yaşlardan itibaren sorumluluk vermeyen, her işini onun yerine yapan, çalışmayı ve üretmeyi öğretmeyen aileler, farkında olmadan gelecekte karşılaşacakları sorunların temelini atabilirler. Evlat sevgisi, onun her isteğini yerine getirmek değildir. Gerçek sevgi, onu hayata hazırlamak, helal kazancın değerini öğretmek ve başkasına muhtaç olmadan yaşayabilmesini sağlamaktır. Devletin sosyal yardımları da bu noktada doğru anlaşılmalıdır. Sosyal devlet; gerçekten ihtiyaç sahibi olanı korumalı, engelliye, hastaya, yaşlıya ve çaresize sahip çıkmalıdır. Fakat sosyal yardımlar, çalışabilecek durumda olan insanların sorumluluktan kaçmasının bir aracına dönüşmemelidir. Yardım, insanı ayağa kaldırmak için yapılır; ömür boyu başkasının omzunda taşımak için değil. Unutmayalım ki bir insanın değerini cebindeki para, üzerindeki elbise veya sahip olduğu makam belirlemez. İnsanın değeri ahlakında, emeğinde, vicdanında ve sorumluluk bilincinde saklıdır. Bir simit satarak evine ekmek götüren insan, çalışabilecek durumda olduğu hâlde annesinin kazancıyla yaşamayı tercih eden insandan çok daha onurlu bir hayat sürmektedir. Peygamber Efendimizin helal kazanç ve emek konusundaki öğütleri de bize bunu anlatır. Alın teriyle kazanılan rızık, insanın hem dünyasını hem ahiretini güzelleştiren bir değerdir. Çünkü mesele yalnızca para kazanmak değil; kimseye haksızlık etmeden, kimsenin hakkını yemeden, kendi emeğiyle ayakta durabilmektir. Sözün özü; annesinin ellerine tutunarak büyüyen bir evlat, bir gün o ellerin yorulduğunu görmeli ve artık onları dinlendirmek için çaba göstermelidir. Annesinin gözyaşlarıyla geçinen değil, annesinin yüzünü güldüren evlat olmalıdır. Başta söylediğimiz söze yeniden dönelim: Ölüm değildir ömrümüzün en feci işi; ölüm odur ki ölmeden evvel ölür kişi! Çünkü insan bazen yaşarken de hayattan kopar. Üretmeyi bırakır, sorumluluklarını unutur, vicdanını susturur ve başkalarının emeğine tutunarak yaşamayı alışkanlık hâline getirir. Oysa gerçek hayat yalnızca nefes alıp vermek değildir. Bir annenin duasına layık olmak, bir ailenin yükünü paylaşmak, helalinden kazanmak ve ardında güzel bir iz bırakabilmektir. Unutmayalım: İnsan annesinin sırtında ömür tüketmek için değil, bir gün annesinin yükünü hafifletmek için büyür.