Cumhuriyet döneminde Kürt isyanları değil feodal yapının isyanları olmuştur

Cumhuriyet döneminde Kürt isyanları değil feodal yapının isyanları olmuştur

RAMAZAN TOPDEMİR

Ders kitaplarında, yazılan tezlerde ve köşe yazılarında “Kürt İsyanları” ifadesinin yanlış bir kullanım olduğunu öncelikle ve özellikle belirtmek gerekir. Bu konularda çalışmalar yapan bir Adıyamanlı olarak gerekçeleri şöyle sıralamak mümkündür:

1. Doğu bölgemizde feodal yapı, yani ağalık sistemi yaygın olduğundan dolayı bütün araziler ağanın mülküydü.

2. Toprak sahibi ağalar, bünyelerinde çalıştırdıkları binlerce köylünün yöneticiliğini de yapmaktaydı. Yani köylü, ağanın hem tarlasında çalışır hem de “silahlı koruyuculuğunu” üstlenirdi. Ağalar köylüye “vur” dese vurur, “öl” dese ölürdü; bölgede böyle bir sistem oluşturulmuştu. Örneğin Muşlu Hacı Musa Ağa’nın binlerce dönüm arazisi vardı ve bu arazilere vergi memurlarını kendisi tayin etmişti. Hatta arazilerin içinden geçenlerden “ayak bastı” parası bile alınmaktaydı.

3. Ağalar, yani feodal yapı devlete vergi vermez; daha çok kaçakçılıkla meşgul olunurdu. Özellikle Dersim ağaları büyük bir güç oluşturmuşlardı.

4. ---

   Devlet ne zaman toprak reformu yapmak istese, ne zaman bayındırlık işleri yürütse ya da vergi toplamaya kalksa ağalar hemen isyan ederdi.

   ---

5. İsyanların bir kısmına, isyanı çıkaran kişilerin adı verilmiştir: Mahmud Berzenci İsyanı, Simko Ağa İsyanı, Şeyh Said İsyanı gibi...

6. Bir kısım isyan da adını gerçekleştiği mekândan alır: Ağrı Dağı İsyanı, Zilan İsyanı, Koçgiri İsyanı, Dersim İsyanı gibi...

7. Feodal yapının altında çalışan köylüler, mecburiyetten ağaların çıkardığı isyanlara katılmak zorunda kalmışlardır.

8. Doğudaki isyanların doğrudan Kürtlerle bir ilgisi yoktur. Ancak bazı bölücü odaklar, Kürt vatandaşlarımızı kışkırtmak amacıyla bölücü dernekler çatısı altında konuyu farklı bir boyuta taşımaya çalışmışlardır.

   ---