Allah’ın Nizamı İslâm (23)

Allah’ın Nizamı İslâm (23)

Prof. Dr. Yusuf Özertürk 

İSLÂM’IN KAYNAKLARI

A-KUR’ÂN

Kur’ân’ın Muhtevası

3- Hak -Adalet-Devlet

İSLÂM’DA İNSAN HAKLARI (KUL HAKLARI-HUKUK-U İBÂD)

Kur’ân-ı Kerîm’de Kul haklarıyla ilgili olan bazı âyetler

13- “Ölçtüğünüz zaman tam ölçün (aldatmayın, hile yapmayın) ve hilesiz terazi ile tartın…” (İsra-34,35). “… Ölçeği ve tartıyı tam tutun (hile yapmayın. İnsanların mallarına zarar vermeyin. Bozgunculuk yapmayın!.” “…Allah’a inananlara zulmetmeyin!.” (A’raf-85,86).

14- “Ey iman edenler! Hiçbir kavim, diğer bir kavimle alay etmesin (küçük görmesin_ırkçılık yapmasın). Olur ki, alay edilenler, kendilerinden daha hayırlıdır…. Hem birbirinizi ayıplamayın ve kötü lakaplarla çağırmayın…” “Ey iman edenler! Zandan çok sakının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin kusurlarını araştırmayın! Birbirinizi Gıybet de etmeyin! Hiç sizden biriniz ölü kardeşinin etini yemeyi sever mi?. ” “Ey insanlar! Biz sizi bir erkekle, bir kadından yarattık (Hz. Âdem ile Havvâ’dan). Sizi oymaklara, kabilelere ayırdık ki, birbirinizi tanıyasınız. Bilin ki, Allah katında en iyiniz (üstün olanınız) takvâca (Allah’a itââtte) en ileride olanınızdır (ırkçılık yasaktır. )” (Hucurât-11, 12, 13). “Onların mallarında (Yoksullar için)belli bir hak vardır” (Mearic-24).

15- “Siz yoksulu doyurmak için birbirinizi teşvik etmiyorsunuz” (Fecr-18). Bu âyetlerden de anlaşılacağı üzere Allah, hep kul (insan) haklarından bahsetmektedir.

16- “(Resûlüm)Sana Kitabı (Kur’ân’ı) indiren O’dur (Allah’tır). Kur’ân’ın bazı âyetleri muhkemdir ki, bunlar Kitab’ın esasıdır. Diğerleri de müteşâbihtir (yoruma açık). Kalplerinde eğrilik olanlar(dini bozmak isteyen kötü niyetliler), fitne çıkarmak ve onu tevil etmek için, O’ndaki müteşâbih âyetlerin peşine düşerler (kendilerine göre yorumlarlar.) Halbuki onun tevilini (izahını) ancak Allah bilir. İlimde ileri gidenler ise, ‘Ona inandık, hepsi Rabbimiz tarafındandır’ derler. (Bu feraseti) ancak AKL-I SELİM SAHİPLERİ DÜŞÜNÜP ANLAR”. Onlar ayakta dururken, otururken, yanları üzerine yatarken (her zaman) Allah’ı anarlar. Göklerin ve yerin yaratılışı hakkında ciddî olarak DÜŞÜNÜRLER ve şöyle derler; “Rabbimiz! Sen bunları boşuna yaratmadın. Seni tenzih ederiz. Bizi Cehennem azabından koru” (Âl-i İmrân-7,191). “(Münâfıklar) Hâlâ Kur’ân üzerinde gereği gibi DÜŞÜNMEYECEKLER Mİ?.” (Nisâ-82).

17- “….(Resûlüm) hüküm verirken aralarında adaletle hüküm ver! Şüphesiz Allah, adaletli davrananları sever” (Mâide-42). “Ey Davud! Biz, Seni yeryüzünde hükümdar yaptık. Sen de insanlar arasında adaletle hükmet (yönet). Hevâna (keyfine) uyma ki, Seni Allah yolundan saptırmasın” (Sâd-26).

18- “İçinizden evli olmayanları, köle ve cariyeleriniz arasından da uygun olanları evlendirin (devletin vazifesi). Yoksullarsa, Allah lütfu ile onları ihtiyaçtan kurtarır. Allah’ın hazinesi geniştir. Allah her şeyi bilir” (Nûr-32). 

Kul haklarıyla ilgili bazı Hadisler

1- ‘Müslüman Müslümanın kardeşidir. Ona yalan söylemez, ihânet etmez, kötülük yapmaz, onu aşağılamaz’ (Buhârî,Mezâlim-3. Müslim,Birr-32,58. Tirmizî,Birr-18).

2- ‘Hiçbir kimse kendisi için istediğini, din kardeşi, komşusu için de istemedikçe ve komşusu onun kötülüğünden emin olmadıkça ,kâmil bir mü’min olamaz’(Buhârî, İman-7. Edeb-29. Müslim,İman-71-73).

3- ‘Allah’a ve Ahiret gününe inanan bir kimse komşusuna eziyet edemez.’(Buhârî, Edeb-31,85. Müslim, İman-74,75).

4- ‘İnsanlara merhamet etmeyene, Allah da merhamet etmez.’(Buhârî, Edeb-18. Müslim, Fezâ’il-66).

5-Müslümanların kanları, malları, namusları ve şerefleri kendi aralarında kutsal Mekke kadar, Hac ayları ve günleri kadar muteberdir, dokunulmazdır. ’(Buhârî, Hac-132. Müslim, Kasâme-29).

6-Müslüman, elinden ve dilinden başka insanların zarar görmediği kimsedir.’ (Buhârî, İman-4,5. Müslim,İman-64,65).

7- ‘Bir kişi Ahiret’te Namaz ,Oruç, Zekât gibi ibadetlerini yerine getirmiş olarak Allah’ın huzuruna gelir. Bununla beraber öyle günahlarla gelir ki, kimilerine sövüp saymış, kiminin kanını akıtmış, kiminin malını yemiş, kimine iftira etmiştir (kul haklarına girmiştir.) Bu durum karşısında, onun ibadetlerinden elde ettiği sevaplardan alınıp hak sahiplerine dağıtılır. Eğer ibadetleri ve iyilikleri bu hakları ödemeye yetmezse, hak sahiplerinin günahlarından alınıp, hak yiyenin günahlarına eklenir. Böylece sevapları elinden gitmiş ve günahları ise daha da artmıştır. Dolayısıyla müflis(iflas etmiş) durumuna düşmüş olan bu kişi Cehennem’e atılır.’(Müslim, Birr-59. Buhârî, Mezâlim-10).

Devam edecek… 

Kaynakça                                                               

1-Mustafa Çağrıcı,Hak-Kul hakkı. TDV İslâm Ansikl. C. 15. sy;137-139. C. 26. sy;350-351.                        2-Ali Bardakoğlu. Hak. TDV İslâm Ansikl. C. 15. sy;139-151.