Allah’ın Nizamı İslâm (21)

İSLÂM’IN KAYNAKLARI

A-KUR’ÂN

Kur’ân’ın Muhtevası

3- Hak -Adalet-Devlet

İSLÂM’DA İNSAN HAKLARI (KUL HAKLARI-HUKUK-U İBÂD)

*İslâm, Allah’ın insanlığa vahyettiği bir nizamdır. Allah, insanları mükerrem bir varlık olarak yaratmıştır.

Bu yüzden insanın doğuştan getirdiği ve sonradan kazandığı haklarına dokunulamaz.

Allah, insan hakları konusunda son derece hassas davranmıştır. Allah, Kur’ân-ı Kerîm’de pek çok âyette insan haklarına riayet edilmesini emretmiş ve bu hakların ihlal edilmesini yasaklamıştır. İslâm’da, kul haklarından bir kısmı, insanların sahip olduğu maddî-mânevî ferdî haklar, diğer kısmı da ahlâkî, hukukî amme haklarıdır. Bu hakların bazıları şöyle sıralanabilir;

1-Hayat hakkı. İnsana hayat veren Allah’tır. Bütün insanların yaşama hakkı vardır. Allah’ın verdiği canı, meşru bir sebep (kısas) olmaksızın kimse alamaz.

2-Kısas hakkı (misilleme hakkı) Suçsuz bir insanın öldürülmesi haramdır (yasaktır). Öldürülen insanın kısas hakkı vardır. Ölü olan bu hakkı kullanamayacağına göre, bu hak mevtanın yakınlarına geçer. Ancak öldürülenin yakınları ‘ihkak-ı hak’ yapamazlar. Yani mahkeme kararı olmadan, bizzat kendileri cebren öldüreni öldüremezler. Kısas hakkını öldürülen hesabına meşru devletin kurumları (adalet ve infaz kurumu) yapacaktır. Kısas hakkı olmazsa, kuvvetliler veya caniler kolayca insan öldürür ve hayatı yaşanmaz kılarlar. Kısas, cinayetleri asgariye indiren bir emniyet subabıdır. Çünkü, birini öldürmek isteyen, kendisinin de öldürüleceğini bilirse, kolay kolay insan öldüremez. Dünyada işlenen cinayetlerin çokluğu, kısas hakkının olmamasına bağlıdır.

3-Hayatı idame etme (geçinme) hakkı. Ülkenin şartlarına göre her insanın asgari geçimini temin edebilecek kadar bir geliri elde etme hakkı vardır.

4-Hürriyet hakkı. İnsan, Allah tarafından hür olarak yaratılmıştır. Ve hür olarak yaşayacaktır. İnsan ancak Allah’a kul olur. Allah’a kul olan, daha hiçbir kimseye/şeye köle olamaz. Öyle ise insan, esir ve köle edilemez.

5-Haysiyet ve şerefin koruma hakkı. ‘Ahsen-i takvîm’de (en güzel şekilde) yaratılan insanın haysiyet ve şerefine kimse hâlel getiremez. İnsan, başkalarına iftira atamaz, yalancı şahitlik yapamaz.

6-vücudu koruma hakkı. Her insan vücudunu korumakla vazifelidir. İnsanın vücuduna ne kendisi ve ne de başkaları zarar verebilir. (yaralayamaz, öldüremez, alkol, uyuşturucu, vs. gibi zararlı maddeleri kullanamaz.).

7-Hukukta eşitlik hakkı. İnsan olarak her insan mahkemede eşit muamele görmelidir. Sultanla-geda Allah’a kullukta ve hukuk önünde eşittir. Irk, cins, makam, varlık vs. üstünlük sebebi olamaz. Herkesin ayırım gözetilmeksizin kanun tarafından eşit korunmaya hakkı vardır.

8-Yargıdan yararlanma hakkı. Herkes, Anayasa veya yasayla tanınmış temel haklarını ihlal eden eylemlere karşı yargı yolundan yararlanma hakkına sahiptir.

9-Kamuya açık yargılanma hakkı. Herkesin, kendisine atılan bir suç isnadında, bağımsız ve yansız bir mahkeme tarafından kamuya açık olarak yargılanma hakkı vardır.

10-Masumiyet hakkı. Kendisine bir suç atılan herkes, mahkemece suçu ispat edilip hüküm giyene kadar masumdur ve suçsuz sayılır.

11-Suçun şahsiliği hakkı. Suçu kim işlemişse, ancak o cezalandırılır. Suçlunun suçundan dolayı, onun ailesi, yakınları ve topluluğu suçlanamaz.

12-Kanunsuz olarak hiçbir kimse yakalanamaz, tutuklanamaz.

13-Hiçbir kimseye zalimce, insanlık dışı aşağılayıcı ceza uygulanamaz ve işkence edilemez.

14-Düşünce, Din ve vicdan hürriyeti hakkı. Herkesin serbestçe düşünme, tek başına veya toplu olarak inancını yaşama ve vicdanına göre hareket etme hakkı vardır. Hiçbir kimse inanmaya zorlanamaz ve hiçbir kimse de zorla dinden çıkartılamaz.

15-İfade hürriyeti hakkı. Herkesin kanaat ve ifade özgürlüğü hakkı vardır. Bu hak, müdahale olmaksızın kişiye, kanaat taşıma, sözlü, yazılı olarak ifade etme ve herhangi bir yoldan yayınlama yetkisi verir.

16-Mülkiyet hakkı. Herkesin, tek başına ya da başkalarıyla ortak olarak mülk edinme hakkı vardır. Hiçbir kimsenin mülküne, onun rızası olmadan el konulamaz ve istifade edilemez.

17-Meşru (Helal) yoldan kazanma hakkı. Herkes Allah’ın helal kıldığı yollardan kazanacaktır. Allah’ın haram kıldığı yollardan, (hırsızlık, rüşvet, yolsuzluk, sahtekârlık, kumar, tefecilik vs.) kazanç temin edemez.

18- İş kurma ve çalışma hakkı. Her insanın iş yeri açma-iş kurma ve istediği yerde elverişli şartlarda, çalışma ve işsizliğe karşı korunma hakkı vardır. İşverenler, işçilerinin hak ettiklerini geciktirmeden vermekle yükümlüdürler. Çalışanlar da, iş yerlerini kendi iş yeri gibi görüp, aldıkları ücreti hak etmeleri gerekir. Herkesin eşit iş için eşit ücret hakkı vardır.

19- Fakir-yoksul hakkı. Her insanın geçimini temin edecek kadar bir gelire ihtiyacı vardır. Şayet böyle bir gelirden yoksun ise, ihtiyaçlarını devlet karşılamak mecburiyetindedir.

20-Yetim hakkı. İslâm’da yetim malı yemek büyük günahlardan sayılmıştır. Yetim malı yenemez. Rüşdüne erinceye kadar yetim/yetimlerin malları, yakını veya devlet tarafından muhafaza altına alınır. Yetim rüşdüne erince de malları tamamıyla teslim edilir.

21-Nesli devam ettirme hakkı. İslâm’da, hem neslin devamı, hem de zinanın önlemesi bakımından evliliğe çok önem verilmiştir. Yetişkin erkeklerle, kadınların, evlenmeye ve bir aile kurmaya hakkı vardır. Evlilik, ancak evlenmeye niyetlenen eşlerin hür ve tam rızasıyla yapılır. Kimse rızası olmadan ve rüşdüne ermeden zorla evlendirilemez. Ailede; Kadının kocası, kocanın karısı, ana-babanın çocukları, çocukların da ana-babaları üzerinde hakları vardır.

22-Kamu ( devlet) hizmetlerinden yararlanma hakkı. Herkesin, kamu hizmetlerinden eşit olarak yararlanma hakkı vardır.

23-Eğitim hakkı. Ayırt edilmeksizin herkes eğitim hakkına sahiptir. İslâm’da bu sayılan hakların dışında; Komşu, yolcu, özürlü, kimsesizler, eko sistemi koruma gibi haklar da vardır. Devam edecek...