Allah’ın Nizamı İslâm (17)

Allah’ın Nizamı İslâm (17)

Prof. Dr. Yusuf Özertürk

İSLÂM’IN KAYNAKLARI

A-KUR’ÂN

Kur’ân’ın Muhtevası

3- Hak -Adalet-Devlet

İNSAN HAKLARI (KUL HAKKI)

İNSAN HAKLARI EVRENSEL BİLDİRGESİ (İHEB-Universal Declaration of Human Rights-UDHR)

*İkinci Dünya Savaşından sonra yapılan BM Antlaşmasında İnsan haklarına saygı ile Dünya barışı arasında bir bağlantı kuruldu. BM’ye insan haklarını daha ileriye götürme görevi verildi ve üye devletlere de insan haklarına saygı gösterme yükümlülüğü getirildi. İHEB ile sadece demokratik anayasalarla tanınan temel, medeni ve siyasi haklar değil, ekonomik, toplumsal, kültürel haklar da genel tanımlamalarla belirli hale getirilmiştir. Birinci grup haklarla; yaşama, hürriyet, kişi güvenliği, keyfi tutuklamanın yapılamaması, bağımsız ve tarafsız mahkemelerde adil ve kamuya açık olarak yargılanma hakkı, düşünce, vicdan, din hürriyeti, toplanma, örgütlenme hakkı da vardır. BM İnsan Hakları Komisyonu’nun hazırladığı İnsan Hakları Evrensel Bildirisi 10 Aralık 1948’de BM Genel Kurulu’nda kabul edildi. Bu tarih her yıl ‘Dünya İnsan Hakları Günü’ olarak kutlanır. Ayrıca Nobel Barış Ödülü de her yıl bu tarihte verilir. İHEB 30 maddeden oluşmaktadır.

İNSAN HAKLARI EVRENSEL BİLDİRGESİ’NİN MADDELERİ

*Madde-1: Bütün insanlar özgür, haysiyet ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdanla donatılmışlardır, birbirlerine kardeşlik anlayışıyla davranmalıdırlar.

Madde-2: a-Herkes ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal, ya da başka türden kanaat, ulusal, ya da toplumsal köken, mülkiyet, doğuş veya başka türden statü gibi herhangi bir ayırım gözetilmeksizin, bu bildirgede belirtilen bütün hak ve özgürlüklere sahiptir.

b-Bağımsız, vesayet altında ya da kendi kendini yönetemiyen, eğemenliği başka şekilde sınırlanmış bir ülke olsun veya olmasın, bir kişinin uyruğu olduğu ülke ya da memleketin siyasal, hukuksal veya uluslararası statüsüne dayanarak hiçbir ayırım yapılamaz.

Madde-3: Herkesin yaşama hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliğine hakkı vardır.

Madde-4: Hiç kimse kölelik, ya da kulluk altında tutulamaz. Her çeşitten kölelik ve köle ticareti yasaktır.

Madde-5: Hiç kimseye işkence veya zalimce, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele, ya da ceza uygulanamaz.

Madde-6: Herkesin, nerede olursa olsun, kanun önünde bir kişi olarak tanınmak hakkı vardır.

Madde-7: Herkes kanun önünde eşittir ve ayırım gözetilmeksizin kanun tarafından eşit korunmaya hakkı vardır. Herkes, bu bildirgeye aykırı herhangi bir ayırımcılığa ve ayırımcı kışkırtmalara karşı eşit korunmma hakkına sahiptir.

Madde-8: Herkes, Anayasa veya yasayla tanınmış temel haklarını ihlal eden eylemlere karşı yetkili ulusal mahkemeler eliyle etkin bir yargı yolundan yararlanma hakkına sahiptir.

Madde-9: Hiç kimse keyfi olarak yakalanamaz, tutuklanamaz ve sürgün edilemez.

Madde-10: Herkesin, hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesinde ve kendisine herhangi bir suç isnadında bağımsız ve yansız bir mahkeme tarafından tam bir eşitlikle, hakça ve kamuya açık olarak yargılanmaya hakkı vardır.

Madde-11: a-Kendisine cezayi bir suç yüklenen herkesin, savunması için gerekli olan tüm güvencelerin tanındığı, kamuya açık bir yargılanma sonucunda suçluluğu kanuna göre kanıtlanıncaya kadar suçsuz sayılma hakkı vardır.

b-Hiç kimse, işlendiği sırada ulusal veya uluslararası hukuka göre suç oluşturmayan herhangi bir eylem yapmak ya da yapmamaktan dolayı suçlu sayılamaz. Kimseye, suçun işlendiği sırada yasalarda öngörülen cezadan daha ağır bir ceza verilemez.

Madde-12: Hiç kimsenin özel yaşamına, ailesine, evine veya yazışmasına keyfi olarak karışılamaz, haysiyetine ve adına saldırılamaz. Hekesin bu gibi müdahale ya da saldırılara karşı yasa tarafından korunma hakkı vardır.

Madde-13: Herkesin, her devletin sınırları içinde seyahat etme ve oturma özgürlüğü hakkı vardır. Herkes, kendi ülkesi de dahil, herhangi bir ülkeden ayrılma ve o ülkeye dönme hakkına sahiptir.

Madde-14: a-Sürekli baskı altında tutulma halinde, herkesin, başka ülkelere sığınma ve kabul edilme hakkı vardır.

b-Gerçekten siyasi nitelik taşımayan suçlardan kaynaklanan, Birleşmiş Milletler’in ilkelerine aykırı fiillerden kaynaklanan kovuşturma durumunda bu hak ileri sürülemez.

Madde-15: a-Hekesin bir ülkenin yurttaşı olmaya hakkı vardır.

b-Hiç kimse keyfi olarak vatandaşlığından yoksun bırakılamaz. Kimsenin uyrukluğunu değiştirme hakkı elinden alınamaz.

Madde-16: a-Yetişkin erkeklerle, kadınların, ırk, vatandaşlık ya da din bakımından herhangi bir sınırlama yapılmaksızın, evlenmeye ve bir aile kurmaya hakkı vardır. Evlilikte ve evliliğin bozulmasında hakları eşittir.

b-Evlilik, ancak evlenmeye niyetlenen eşlerin hür ve tam rızasıyla yapılır.

c-Aile, toplumun doğal ve temel birimidir ve toplum ve devlet tarafından korunur.

Madde-17: Herkesin, tek başına ya da başkalarıyla ortak olarak mülkiyet hakkı vardır. Kimse mülkiyetinden keyfi olarak yoksun bırakılamaz.

Madde-18: Herkesin düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne hakkı vardır. Bu hak, din veya inancını değiştirme özgürlüğünü ve din veya inancını, tek başına veya topluca, kamuya açık veya özel olarak öğretme, uygulama, ibadet ve uyma yoluyla açıklama serbestliğini de kapsar. Devam edecek...