• İSTANBUL
  • İMSAK
    00:00
    GÜNEŞ
    00:00
    ÖĞLE
    00:00
    İKİNDİ
    00:00
    AKŞAM
    00:00
    YATSI
    00:00
  • 0.0
  • 0.0
  • 0.0
Halit Kanak
Halit Kanak
TÜM YAZILARI
14 Temmuz 2019

14.Temmuz.1683 II.Viyana Kuşatması ve Kara Mustafa Paşa

Edirne'den yola çıkalı 3 ay 13 gün olmuştu.Tarihler 13 temmuz'u gösterdiğinde Viyana göründü. Serdâr-ı Ekrem, yarım saatlik bir dinlenme verdi. Bu arada son keşif birliği olarak birkaç vezir, Beylerbeyi ve 1000 atlı ile Kırım Hân'ını şehre gönderdi. Birlik şehrin sulrarına kadar sokularak denetimler yaptılar, gözlemlerde bulundular. Zâten bir gün önce Akıncılar şehrin banliyölerini yakmışlardı.

Son yürüyüş 4 saat sürdü.Serdâr-ı Ekrem Merzifonlu Kara Mustafa Paşa 154 yıl önce Kânunî Sultân Süleyman Hân'ın otağını kurduğu yere içinde çeşmeler ve çiçeklerin bulunduğu dünyanın en büyük seyyar sarayını (otağını) yanında beş bin çadırla birlikte kurdurdu.

Ertesi gün 14 temmuz'du, ordugâhından çıktı Orduy-u Hümâyun'a Almanya İmparatorluğu'nun taht şehrine muhasarayı başlatma emrini verdi.

Ordu Yanıkkale'den Viyana'ya 6 günde varmışlar yoldaki bütün yerleşim yerleri ile Avusturya'nın Burgenland, Stirya ve Doğu Avusturya Eyâletleri ele
geçirilmişti. İmparator bütün maiyetiyle taht şehrini terketmiş onbinlerce Alman Bohemya ve Bavyera'ya kadar kaçıyorlardı.Tahta oturduktan 23 yıl sonra Almanya İmparatoru aynı zamanda Bohemya(Çekoslovakya) Kralı ve Avusturya Arşidukası olan I. Leopold halkın " bizi bırakıp nereye gidiyorsun" protestoları arasında kaçınca, halk saraya girip yağmaladı.

Kara Mustafa Paşa kendinden çok emindi birkaç hafta içinde Viyana'yı birkaç hafta içinde düşüreceiğne inanmıştı. Bunun için Kapıkulu Askerleri ve Tımarlılardan oluşan 60 bin askerle kuşatmayı başlatmış diğer bütün kuvvetleri Avrupa içlerine salmıştı.

Gerçekten de Kırım Atlıları ile Akıncılar, Leitha suyunun kıyılarını ele geçirdikten sonra, Enna ırmağı vadisi, önce güneye sonra batıya doğru  geçildi. Tuna vadisi ise Linz'e kadar Türk Atlıları tarafından çiğnendi ve 40.000 Alman esir alındı.

Bu arada İmparatorluk Orduları Başkomutanı Charles Kara Mustafa Paşa'ya Viyana önlerinde mağlup olunca, Viyana'nın kuzeybatısına çekildi bütün avrupa orduları yardıma gelmedende çatışmaya girmeme kararı aldı.

İmparator, başkentin savunması için Kont Ernst Rüdger Von Stahremberg'i görevlendirmişti. Topçu ateşi karşılıklı ve şiddetli bir şekilde devam ederken, Osmanlı ve Kırım Akıncıları Avusturya içlerinde pek çok şehri yakmışlar, haddinden fazla değerli ganimetlerle birlikte aldıkları esir miktarı 81.000'i bulmuştu. Herkesi bu zengin ganimetleri ve esirleri muhafaza etme ve  ülkesine götürme derdine düşünce savaşma yeteneğini kaybetmeye başlamışlardı.

Diğer taraftan Hüseyin Paşa yanında Macar Kralı Tökeli İmre olduğu halde Slovakya'yı fethederek Bratislava'da Alman İmparatorunun tâcını alması ve Moravya ile Galiçya'ya dayanması düşmanda dehşet uyandırmıştı.

Kara Mustafa Paşa Kont Stahremberg'e mektup yazarak teslim olmalarını istedi.
Reddettiler.
Yetmedi, kaleden dışarı tamamı atlılardan oluşan keşif birliği gönderdiler. Fakat 500'ü Türk'lere esir düşünce geri kalan acele kaleye sığındı.

Muhasara bütün şiddetiyle devam ediyordu.Topçu ateşi devam ederken, Türk havanları İskoç Avlusun'da büyük bir yangın çıkarmış, ateş Auersperg, Traun ve Palffy saraylarına sıçramıştı.Kızıl Kule yakınlarında bulunan barut depolarına 40 adım kala yangın durdurulabildi.

Diğer taraftan Viyana'nın 15 km. kadar sokulan ve emrinde 18 alaydan oluşan 4 tümeni ile  Başkumandan Lorraine Duka'sı ve elinde iki tümen asker bulunan Prens Lubomirsky'nin üzerine Kara Mustafa Paşa, Adana Beylerbeyi Mehmed Paşa'yı gönderdi.

Mehmed Paşa,   maiyyetinde Niğbolu Sancak Beyi Ali Paşa, Isparta Sancak Beyi Hasan Bey, Manisa Sancak Beyi Ahmed Paşa ve Mısır'lı 3.000 Türk atlısı vardı. Çarpışma iki saat kadar sürdü. 400 zırhlı askeri ölen, 200 askeri esir düşen düşman ordusu dağıldı.

Viyana kalesi ise dünyanın en sağlam yapılarından biriydi ve dayanıyordu. 12 kuvvetli tabyası vardı ve etrafı içinde  üç dört sıra sivri kazıklar bulunan derin hendeklerle çevriliydi.Kalenin sekiz kapısıda üçer kat surla korunuyordu.Çevresinde tamamı Türklerin eline geçmiş bulunan bir sürü banliyösü vardı.

Muhasara iyi yapıldığı halde (ortak görüş Kânunî'nin yaptığı 1.kuşatmadan daha iyi) böylesine sağlam bir kale için Osmanlı topları yeterli değildi.75 muhasara topu dışında işe yaramayan sahra topları vardı. 30 büyük topuda Bosna Beylerbeyine vermiş Viyana'nın batısında ikmal yollarını kestirmişti. Kırım Hân'ı Murad Hân ise Kırım Ordusuyla daha ileride yaklaşık 30 km.lik mesafede Tuna'yı tutuyordu.

Sadrâzâm fethi çabuk bitireceğinden o kadar emindi ki Belgrad'tan getirmek istedikleri topları geri çevirmişti.Zâten, Macar sınırına sık sık saldıran ve Macar Kralı Tökeli İmre'yi tehdit eden Almanlara karşı savaş ilânıda, büyük bir hata olarak aylar öncesinden yapılmıştı.Halbuki Osmanlı Hükümdarları sefere çıkarken nereye sefer yapılacağını "sakalımın bir tek kılı bilse keser atarım" diyerek son ân'a kadar gizli tutarlardı.

Evet, savaş ilânı 6.Ağustos.1682'de Topkapı Sarayı'nda toplanan bir mecliste bizzat IV. Mehmed tarafından muhasaradan 11 ay 8 gün önce alınmıştı ve aynı gün Otağ-ı Hümâyunu 30 çadırla birlikte Davutpaşa'ya kurdurdu.

İstanbul'dan hareket edildiğinde tarih 12.Ekim.1862'yi gösteriyordu. Sultân 19 yaşındaki büyük Şehzâdesi Mustafa'yla, yolda sayısız av partileri düzenlendiği için Edirne'ye 7 aralıkta girdi.Sadrâzâm ise Ordunun başında 19 elimden beri Edirne'de bekliyordu.

2.Ocak.1683'te Edirne Sarayı'nın kapısına 9 tuğ dikildi.Bu padişahın sefer alâmetiydi.Ancak Edirne'den hareket edildiğinde tarih yaprakları 1 nisanı gösteriyordu. 8 nisanda Filibe'ye, 17  nisanda Sofya'ya 29'unda ise Niş'e varıldı oradan Belgrad'a geçildi. 24 mayısta ise Kara Mustafa Paşa Serdâr-ı Ekrem sıfatıyla Belgrad'tan hareket etmişti.IV.Mehmed sefer sonuna kadar iki Şehzâdesi ile Belgrad'ta kalmıştı.

Viyana önlerine dönecek olursak.Bütün paşalar ve beyler yeraltında kazılan odalara girmişler çadırlar terkedilmişti. Sadrâzâm da savaşı sonuna kadar tabyadan yönetmişti.

Bu arada lağım denen karşılıklı tüneller kazıldı.Almanlar 24 huruç harekatı yaptılar hepsi püskürtüldü.Tabyasını biraz daha ileriye alan Sadrâzâm, kale düşecek diye yüzlerce top bulunan Budin'den dâhi yeni toplar getirtmedi.

7 ağustosta gece o kadar ağır saldırı yapıldıki Viyana düştü sanıldı ama düşmedi.12 ağustosta iki gün iki gece top ateşi kesilmeksizin kale dövüldü ve aslan tabyası ele geçirildi.Bu arada çevredeki bütün kalelerin zaptedildiği haberi geldi.

17 ağustosta Padişahtan teşvik mahiyetinde kıymetli hediyeler ulaştı.Hırvat asilzâdelerinden Kont Drascovithch, Kont Zichy ve Kont Nadasty Kara Mustafa Paşa'nın huzuruna çıkarak Almanya'nın elinde bulunan toprakların Slovanya dahil Osmanlı'ya katıldıklarını bildirerek Avusturya içlerine sarkmaları için yardım istediler.Bunlara yetecek kadar Kırım atlısı verildi. Ayrıca Prens Zriny'yede bir Kırım birliği verildi.Sarkmalar Trol'e kadar ulaştı.

22 ağustosta Erdel Prensi Apafy' de Viyana'ya kadar gelip Serdâr-ı Ekremin eteğini öptü.26 ağustosta Viyana'da bir tabya daha alındı.3 eylülde surlardaki gedikler 2 metreyi bulmuş kapatılamıyordu.

Ancak Türk Ordusunda gevşemeler başlamıştı.Askerler bir an önce buradan kurtulmayı ve aldıkları ganimetlerin zevk ve sefâsını sürmeyi düşünüyordu. Tam bu sırada Slovakya'da bulunan Hüseyin Paşa Lehistan üzerinden büyük düşman kuvvetlerinin gelmekte olduğunu bildirerek 20 bin kişilik yardım istedi.

Kara Mustafa Paşa, Murad Giray Hân'ın oğlu Alp Giray'la 10 bin atlı gönderdi.Fakat bu atlılarda her biri yanlarında yüklü ganimetlerle birlijte birkaç esir taşıyor ve hemen Kırım'a dönmek istiyorlardı.Nitekim 20 bin kişilik yardım isteyen  Hüseyin Paşa'nın yanına 300 civarında atlı ancak gitmişti.Hüseyin Paşa bu durumda meydan muharebesi veremezdi, Viyana'ya dönmek istedi Leh Kralı Sobiesky kuvvetleriyle yetişip bastırdı Macar askerleri gayret göstermeyince Hüseyin Paşa şehid oldu.
Çözülme başlamıştı.

4 eylülde alınan bir esir Lorraine Duka'sının 85 bin askerle yaklaşmakta olduğunu ve  Kral Sobiesky'nin kuvvetleriyle birleşmek üzere olduğunu bildirdi.Kısa süre sonra bu birleşme oldu ve akşamları Viyana kalesiyle işaret fişekleri atarak haberleşmeye başladılar.

Diğer taraftan Papa XI. İnnocentius bir müddetten beri avrupayı Türklere karşı ayaklandırmaya çalışıyordu başarılı oldu.Büyük devletler kutsal ittifakı oluşturdular ve zaman kaybetmeden harekete geçtiler.

Bunu haber alan Kara Mustafa Paşa, Budin Beylerbeyi Koca İbrahim Paşa'yı derhal Viyana'ya çağırdı tedbir aldı.Çünkü Viyana'nın düşmesi ve Viyana Fâtihi olmasi günlük meseleydi.Murad Giray Hân'a tuttuğu Tuna üzerindeki İskender(insburg) köprüsünde Papa'nın yönlendirdiği kuvvetleri mıhlayacağına güveniyordu.

Ama öyle olmadı imam Aziz Efendinin bütün yakarmalarına rağmen  askerlerini çekti ve düşmanın önünde oyalana oyalana 11 eylül cumartesi günü (19 ramazan) Viyana'ya geldi doğruca Serdâr-ı Ekremin karşısına gelerek düşmanın Tuna'yı geçtiğini bildirdi.Kara Mustafa Paşa'nın başından kaynar sular döküldü.

11 eylül faciası bizzat Kırım Hân'ının itirafıyla gelmişti.Halbuki Kralı Mustafa Paşa bütün askerlerini muhasara mevzilerinden çıkartarak açık muharebe düzeni aldırmış son darbe için o akşam beş yerden lağım açtırmış patlatmak üzereydi. Fakat ikindide, kıskançlık krizine girerek Kara Mustafa Paşa'ya Viyana Fâtihi dedirtmemek için Murad Giray bizzat kendi icraatı olarak acı haberi getirmiş akşam olmadan ise Papa kuvvetleri görünmúştü.Savaş kaçınılmaz olduğu için Kırım askerlerine ihtiyâcen bir şey demeyen Serdâr-ı Ekrem savaş düzeni almış beklemeye başlamıştı.

12 eylül sabahı Hicretin 1094.yılı ramazanın 20'si idi. Papa kuvvetleri başlarında Kral Sobiesky olduğu halde, hemen hepsi Mareşal rütbesinde 33 hanedanlık Prensi vardı.

Kral derhal taarruza geçti.Yeniçeriler isteksiz dövüşüyordu.Paşa en öne geçip çılgınca saldırınca ora kanatta üstünlük Türklere geçti. Türk taarruzuna dayanamayan düşman süvarileri geri çekilmiş yerlerine piyade tümenleri gelmişti.Saat 12.00'de kimin üstün olduğu belli değildi.

Merzifonlu'yu çekemeyenlerden biriside Koca İbrahim Paşaydı. Nitekim öğleden sonra daha ortada en küçük bir bozgun alâmeti yokken, maiyetindeki askerlerle Yanıkkale'ye doğru çekildi.Bu tam bir ihanetti.

Saat 16'ya doğru rehâvete kapıldılar.Murad Hân zaten idam korkusuyla savaşmıyordu bile askerlerin yarıdan fazlasıda ganimetleriyle birlikte meydanı terkedince çözülme başlamıştı  Hacı Giray'ın gayreti ise yeterli değildi.

Durum gittikçe nâzik bir hâl almıştı.Paşa akşam yedi'de hiçbir ümit kalmayınca ricat emri verdi. Bütün ordugâh düşman eline geçmişti.Osmanlı Devletinde Timur hariç hiçbir düşman bu kadar ganimet elde edememişti.

Ama çok yorulan Papa ordusuda, geri çekilen Osmanlı Ordusunu takip edemedi.Ordu ağırlıklarının bir kısmını bıraksada ellerindeki 81 bin esirle Türk topraklarına rahat bir şekilde girmeyi başardılar. Budin'de toplanma kararı aldılar.10 günlük yol vardı  yavaş yavaş Alföld Ovasında güney doğuya doğru çekilme sürüyordu.Bu uzun bir yürüyüştü ve bu çekilme iki buçuk asır devam edecekti.

Ordu 22 eylülde Budin'e vardı 24 gün burada kaldı.Paşa, Kırım Hân'ı Murad'ı azledip yerine Hacı Giray'ı getirdi.Ordu Budin'de iken Vezir Mehmed Paşa Ciğerdelen meydan muharebesini kazandı.
Serdâr-ı Ekrem Belgrad'ta kışlayıp Viyana bozgununu telafi etmeyi planlıyordu.

Öylede yaptı Belgrad'a geldi.Ancak İstanbul'da Merzifonlu aleyhine kazanlar kaynıyordu.IV.Sultân Mehmed daha fazla beklemedi.15.aralık 1683'te Merzifonlu'yu idam kararı ile birlikte azletti.

Bu işte Başmâbeynci Gazez Ahmed Ağayı memur etti.Ahmed Ağa 25 aralıkta Belgrad'a geldi.Yeniçeri Ağası Vezir Tekirdağ'lı Mustafa Paşayı yanına aldı gece Merzifonlu'nun sarayına gitti.Merzifonlu idam kararı olup olmadığını sordu Ahmed Ağa saygılı bir şekilde olduğunu ima edince itiraz etmedi.

Önce namaz kıldı sonra kürkünü ve kavuğunu çıkardı celladı çağırdı " halıyı kaldırın vücudum yere düşsün" dedi.Kendi eliyle sakalını kaldırıp cellada kemendi boynuna geçirmesini söyledi.Hânedan üyeleri gibi kemendle idam edildi.Başı kesilerek Edirne'ye götürüldü Sarıcapaşa Câmiine gömüldü. Sâdâreti
7 yıl 1 ay 10 gün sürdü.

WhatsApp İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23