Âşık Veysel, Şişirilmiş Balon mu?

25 Mart 2019 Pazartesi

Yaşar Kemal’e göre Âşık Veysel, tâ 1930’lardan sonra sınıfını zar zor geçmiş.

Yâni kırkından sonra...  

Peki, o yaşlarına kadar neden başaramamış?

Çünkü Veysel, 1930’lardan önce mayasında köylülük ve tekkecilik olan, kaderine râzı, baş kaldırmayan, kabûl eden, kendi köyünde hâllenip küllenen”bir zavallıdır, Yaşar Kemal’e göre...

Yine onun nazarında “Zâten köylülük, râzı ve başkaldırmayandır, köylü asıllı kimselerde de vardır bu görünüş...”  

***

Sonraları Veysel’e bir şeyler olmuş.

Veysel 1933’lerde Sivas’ta Ahmet Kutsi Tecer’le, ondan sonra da SabahattinEyüboğlu, Orhan Veli’yle karşılaşmıştır.”

Cumhûriyet’in onuncu yılında (1933) Ankara’ya gelir ve Mustafa Kemal’e yazdığı şiiri sunmak ister.

Bacağında şal-şalvar, belinde kocaman bir kuşak, sırtında şal-ceket vardır.

Ulus Meydanı’ndaki Karaoğlan Çarşısı’na saz teli almak için girmek ister; fakat polis onun kılık kıyâfetine bakıp önünü keser, çarşıya girmesine izin vermez.

Veysel birkaç ay dolaşıp beklediği Ankara’da Mustafa Kemal’le bir türlü görüşemez.

Ümîdini keser, şiirini bırakıp döner.

***

Yaşar Kemal’e göre “Köylü-Tekkeci Veysel”i değiştirip kurtaran ve asıl hüviyetine kavuşturan, yâni onu “AsılVeysel” yapan, en iyi şiirlerini yazdıran çevre “köy enstitüleri” olmuş.

Veysel’in “bağlama hocası” olarak çalışmaya başladığı Hasanoğlan Köy Enstitüsü ve diğerleri (Ârifiye, Çifteler, Kastamonu, Yıldızeli ve Akpınar

Köy Enstitüleri) Yaşar Kemal’e göre “yapmanın, yaratmanın bir sevinç şakımasındaydı...”

Yaşar Kemal’e göre Veysel ancak bundan sonra sınıf atlar ve “Baş KaldıranVeysel” olur.

Pekâlâ, Veysel neye baş kaldırmış?

“Doğaya, insana, tutuculuğa, Allah’a...”

Yaşar Kemal böyle diyor.

Âşık Veysel’in ölümünden dokuz gün sonra, 30 Mart 1973’te...  

***

Yaşar Kemal’e göre önce sınıfta kalan; fakat sonra yeni rejime alkış tutup takdir alan Veysel, köy enstitülerinde ikmal imtihanlarını geçip parladı. Gelgelelim her hoca Yaşar Kemal gibi bonkör değildi.

Veysel her ne kadar Mustafa Kemal’e ve onun getirdiklerine medhiyeler düzse de halk şiirinin her ustasından geçer not alamadı.

Meselâ bu sahanın önde gelenlerinden olan Câhit Öztelli’ye göre Veysel birinci sınıf bir halk şâiri olmaktan uzaktır.

Veysel’in karnesindeki “mülâhazat hânesi”ne Öztelli’nin yazdıkları doğrusu benim de ezberimi bozdu.

“Veysel, Gerçekten Değer Taşıyan Bir Şair Değil, Şişirilmiş Bir Balondu” diye bir yazı yazan Öztelli şöyle diyordu:

“Veysel’e güçlü ozandır demeye hak kazandıracak yanı çok azdır. Sanat yanı oldukça zayıftır Veysel’in. Şiirin yapısına, sesine, zevkine kulak yolu ile ancak yaklaşabilen Veysel, gerçekte kurudur, içtenlikten yoksundur. Benzetmeleri sarıcı, yeni buluşlar değildir. O, kulaktan ne kapabilmişse onunla kalmış, kimi konuları da aydın dostların tavsiyesi ile ele almıştır...”

***

Ruhi Su’nun Veysel’e dâir şu sözleri de Câhit Öztelli’nin tesbitlerine benzer:

“Yaşadığı süre içinde de, şimdi de Veysel kadar güçlü, hatta toplumun bugünkü durumunu anlatmada daha da güçlü halk ozanları var...”

***

Kırk altıncı ölüm yıldönümü, Âşık Veysel ezberlerini gözden geçirmek için bir fırsat olmalıydı.

Fakat maalesef onu da peşin hükümlerle sevmekte yâhut yermekteyiz.

İnsanlara hak etmedikleri yerleri verirseniz hak edenlere verecek yer kalmaz. 

Günün Özeti

YORUM YAZ

  • Osmanlı Osmanlı 1 ay önce
    Sözde avrupaya özenen toplum hem dili hem kültürü ensonda dini inancıyla asimile olur. Örn. Tanrı kelimesi anlamı:""çoktanrıcılıkta, var olduğuna inanılan ve tapılan insanüstü varlıklardan her biri."" Dedikleri gibi herkesin bir tanrısı var kiminin ki para, kiminin ki doğaüstü bir varlık, yani bu kelimenin yerine koyulabilen herşey. Dilini kaybeden benliğini kaybeder.
  • Demet UğurDemet Uğur1 ay önce
    Yaşar Kemal’e göre Âşık Veysel, tâ 1930’lardan sonra sınıfını zar zor geçmiş.Yâni kırkından sonra...Peki, o yaşlarına kadar neden başaramamış? Diyorsunuz...Hz. Muhammed kaç yaşında peygamber oldu?Okuma yazma bilmiyordu. Hira (Nur) dağında???Sen bir gönül gözünü açsana....
  • Demet UğurDemet Uğur1 ay önce
    Beni hor görme kardeşimSen altınsın ben tunç muyum?Aynı vardan var olmuşuzSen gümüşsün ben saç mıyım?Ne var ise sende bendeAynı varlık her bedendeYarın mezara girendeSen toksun da ben aç mıyım?Topraktandır cümle bedenNefsini öldür ölmedenBöyle emretmiş yaradanSen kalemsin ben uç muyum?Tabiata Veysel aşıkTopraktan olduk, kardaşık.Aynı yolcuyuz yoldaşıkSen yolcusun ben bac mıyım
  • Demet UğurDemet Uğur1 ay önce
    Allâh birdir Peygâmber HâkRâbbül âlemindir mutlâkSenlik benlik nedir bırâkSöyleyim geldi sırâsıKürt’ü Türk’ü ne Çerkez’iHep âdemin oğlu kızıBerâberce şehit gâziYânlış vâr mı ve neresiKurân’â bâk İncil’e bâkDört kitâbın dördü de hâkHâkir görüp ırk âyırmâkHâkikâtte yüz kârâsı Binbir ismin birinden tutSenlik benlik nedir sil âtTuttuğun yolâ doğru gitYoldân çıkıp olmâ âsiYezit nedir, ne kızılbâşDeğil miyiz hep bir kârdâşBizi yâkâr bizim âtâşSöndürmektir tek çâresiKişi ne çeker dilindenHem belinden, hem elindenHâyır ve şer emelindenHâkikât bunun burâsıŞu âlemi yârâtân birOdur külli şeye kâdirâlevi Sünnilik nedirMenfââttir vârvârâsıCümle cânlı hep toprâktânVâr olmuştur emir HâktânRâhmet dile sen âllâh’tânTükenmez râhmet deryâsıVeysel sâpmâ sâğâ solâSen âllâh’tân birlik dileİkilikten gelir belâDâvâ insânlık dâvâsı…
  • AHMETAHMET1 ay önce
    Çok hoşuma giden bir söz: AŞIK VEYSEL HALK ŞAİRİ DEĞİL HALKEVİ ŞAİRİDİR. Yakup Hocam, elinize dilinize sağlık, güzel bir yazı olmuş. Yaşar Kemal'in Veysel hakkındaki görüşlerin bilmiyordum, enteresan geldi. Yaşar Kemal'e göre insan millî ve mânevî değerlerden çıktıkça, hatta onlara isyan ettiği ölçüde kıymetleniyor demek ki... Şunları da insanlarımıza reklam ederek okuttuk, yazık!
  • muhammedmuhammed1 ay önce
    kim olursa olsun hakkında ayet hadis yoksa kesin olarak imanlı imansız öldü diyemeyiz.çünkü gavur olanın tevbe etme ihtimali olduğu gibi müslümanın da-maazallah- imannsız ölme ihtimali vardır. lakin biz nasıl yaşadğına bakıp ona göre o kişiye değer veririz.gerisini Allahu teala bilir fakat küfür içerikli isyan içerikli sözde şiir türkü bozuntularını yakarız
  • Hanımdan menkulHanımdan menkul1 ay önce
    Aşık veysel ortak değermizdir.hayatı basit yaşayan görme yetisi olmadan hislerini kelimelere döken,tabiki de her şair ve yazar gibi bir yerlerden tecrübelenmiştir.ozan olmaya çalışmamış hayatı verildiği şekliyle şükürle kabullenerek yaşamıştır diye düşünüyorum.hiç bir izm bunu anlayamaz.beni bi yerlere koyun dememiştir.zaman en büyük müfessirdir.
  • HakHak1 ay önce
    Halk gerçek değerini veriyor. Siz canınızı sıkmayın.
  • Ali rıa Ali rıa 1 ay önce
    Veysel çağının bir halk ozanıdır ister kabul edin ister etmeyintenkit edenler onun gibi bir mısra yazsınlar kaldı ki gözden mağdur bir zat , halk şiirine katkısı inkar edilemez amma softa değil alevi bir halk ozanıdır , nobel alsa dahi malum kesim tarafından makbul sayılmaz uzatmanın sündürmenin anlamı , allah gani gani rahmet eylesi mekanı cennet olsun , bir dörtlüğünüde ben yazayın . Sen petek misali veyselde arı , inleşir beraber yapardık balı , ben bir insan oğlu sen bir dut dalı, ben babamı sen ustanı unutma , sazı için yazdığı şiirinden,
  • turan Terkeşlituran Terkeşli1 ay önce
    doğubatı cenup şimalAmantanrı bu nasıl hâlAtatürk'eerdi zevalAmir memuraltın kürsü Yas çekipmebsan ağladı Aşıkveysel
  • engineerengineer1 ay önce
    turan tekeşli sen yahudileşen Türk düşmanısın, Türk'e kurban ol, Türk kanının zerresi sende olsa Allah'a ve dinine söven olmazdın, yaranmaya çalıştığın yer Müslüman Türk'ün düşmalarıdır, Türk kelimesini ağzına alma,Mustafa Kemali hiç ama hiç ağzına alma çün ki Türk kelimesi senin gibi abdestsizler tarafında ağza alınmaz, o ağızlara yakışmaz,,
  • ŞaşkınŞaşkın1 ay önce
    Bu Türklerle sizin alıp veremediniz nedir be kardeşim! Türk diline düşmansınız, Türk milliyetçiliğine dúşmansınız, Türk kültürüne düşmansınız, Türk dinini zaten parti dini yaptınız, sertifikasız Cennete sokmayız diyecek hale geldiniz! Nedir bu ülkeyle derdiniz? Dinleme Aşık Veysel'i. Git "dombracıyı" dinle. Bulaşma bizim değerlerimize, bulaşma bizim kültürümüze...
  • inönü tipi ozaninönü tipi ozan1 ay önce
    Aşık veysel topu topu köyünde dinlenen bir bağlamacı olurdu, ama salaklar onu elinden tutup edebiyat kitaplarına kadar soktular; birden hepimizin türkücüsü oluverdi.
  • turan Terkeşlituran Terkeşli1 ay önce
    aşık veyselcumhuriyet tarihinin en büyük ozanıaksi düşünenaraplaşantürk düşmanıdıryaşasınmustafa kemal yaşasın aşık veysel
  • NihalNihal1 ay önce
    Aşık Veysel Allaha başkaldırmış ise benim nazarımda zerrenin zerresi kadar değeri yoktur bencede birileri tarafından şişirilmiştir.
  • engineerengineer1 ay önce
    BU ÂLEMİ GÖREN SENSİNBu âlemi gören sensin/Yok gözünde perde senin/Haksıza yol veren sensin/Yok mu suçun burda senin/Kâinatı sen yarattın/Her şeyi yoktan var ettin/Beni çıplak dışar attın/Cömertliğin nerde senin/Evli misin ergen misin/Eşin yoktur bir sen misin/Çarkı sema nur sen misin/Bu balkıyan nur da senin/Kilisede despot keşiş/İsa Allah'ın oğlu demiş/Meryem Ana neyin imiş/Bu işin var bir de senin/Kimden korktun da gizlendin/Çok arandın çok izlendin/Göster yüzün çok nazlandın/Yüzün mahrem ferde senin/Binbir ismin bir cismin varOğlun kızın ne hısmın var/Her bir irenkte resmin var/Nerde baksam orda senin/Türlü türlü dillerin var/Ne acaip hallerin var/Ne karanlık yolların var/Sırat köprün nerde senin/Âdemi sürdün bakmadın/Cennette de bırakmadın/Şeytanı niçin yakmadın/Cehennemin var da senin/Veysel neden aklın ermez/Uzun kısa dilin durmaz/Eller tutmaz gözler görmez/Bu acaip sır da seninAşık Veysel ŞATIROĞLU bu şiiri şiir diye yazan hâşâ Allah cc 'ne isnadettiği akılalmaz iftiralar bu şahsın akibetinin hayır olmasının mümkün olmadığını göstermez mi? niyet hayır değilki akibet hayır olsun, veysel önce ülkücü olmu,sonra dindar olmuş en son da solcu dinsiz olmuş, aslında her renge giren taa kendisi olmuş, Allah cc adaletiyle yargılasın, inanan için dedim, inanmayan kendi bilir, cennetde hak cehennemde hak.
  • Cem İYİCem İYİ1 ay önce
    İnsanlara hak etmedikleri yerleri verirseniz hak edenlere verecek yer kalmaz. Bu cümleyi çok beğendim. Günümüz Türkiyesi aynen böyle.
  • MehmethanMehmethan1 ay önce
    Hoş makale, teşekkür.. yalnızca başlık daha itidâlli olabilir.. Fincancı katırlarını ürkütmüşsünüz.. selâmlar
  • akyusufakyusuf1 ay önce
    Âşık Veysel'i anlaması mümkün olmayan imân, vicdan, merhamet, sevgi fakiri o yazar-çizer takımı kendilerine baksınlar. Kendi öz kültürüne yabancılaşmış Batı hayranı basit insanlar Âşık Veysel'in ayak tırnağı olamazlar!
  • ÖZGÜR BEYİN VE PRANGASIZIM ÖNERİRİMÖZGÜR BEYİN VE PRANGASIZIM ÖNERİRİM1 ay önce
    Sen Şişirilmiş bir fiyaskosun,bundan haberin var mı,ben ce yaz ma ,Tam bir fiyasko sun

Günün Özeti