İdeolojik ve Siyasi Yapıların Ömrü

27 Ağustos 2019 Salı

Son zamanlarda ideolojik ve siyasi hareketlerin; devletlerin, partilerin, örgütlerinömürlerine dair çeşitli görüşler ileri sürüldüğünü, meselenin çeşitli boyutlarıyla sıkça gündeme getirildiğini görüyoruz.

Müslüman tarihçi İbn Haldun, ünlü Mukaddime’sinde; devletlerin de tıpkı insanlar gibi, doğup büyüme, gelişme, durağanlaşma ve ihtiyarlama devrelerinden geçtiklerini, her dönemin kendine has özellikler taşıdığını detaylıca açıklarken ilginç tespitlerde bulunur. Özetlemeye çalışalım:

1-”Zafer ve maksatlara erişme çağı” olan birinci devrede asabiyet (dayanışma ruhu) çok canlı olup devletin başında bulunanlar halkın fikir ve oylarını almadan tek başına hareket etmezler. 

2-Ancak ikinci devrede yöneticiler, devlet idaresini, daha önce birlikte mücadele ettikleri insanlarla paylaşmaktan kaçınır; giderek kendilerine köleler, yardımcılar edinirler. 

3-”Devletin servet ve meyvelerinden faydalanma ve rahatlık çağı»nda sultanlar, büyük binalar, köşkler, şehirler, heykeller yaptırmaya, etrafa bağışlarda bulunmaya, maiyetindekilerin sayısını artırmaya, süslü giyimleriyle askerlerini teftiş edip törenler düzenlemeye başlarlar. 

4-”Kanaat ve barışla yaşama çağı”: Buna “taklit devri” de denilebilir; bu dönemde yöneticiler önceki hükümdarları örnek alarak onların izlerini karış karış izlerler; seleflerinin yolunun takip edilecek en doğru ve hayırlı yol olduğuna, onların izinden ayrılmanın düzeni bozacağına inanırlar.

5-Beşinci devre “ihtiyarlama çağı»dır; yöneticilerin bolluk ve nimet içinde yüzdükleri, arzu ve şehvetlerini tatmin etmek için har vurup harman savurdukları, masrafların çoğaldığı, gelirlerin harcamaları karşılayamaz hale geldiği, bu nedenle halkın sırtına ağır vergilerin yüklendiği, yoksullar mahvolurken zenginlerin zevke ve nimete daldığı, asabiyetin zayıflayıp ahlâkın bozulduğu, kalp ve nefislerde her türlü kötülük ve zaafın başgösterdiği “israf ve saçıp dağıtma devri”… Hükümdarlar bu dönemde, devletin büyük yardımcılarını da önemli iş ve görevlerden uzaklaştırırlar; yakınlarını ve kötü dostlarını üstesinden gelemeyecekleri, idare edemeyecekleri önemli görevlere tayin ederler. Halktan tamamen kopan yönetici sınıfla halk arasına sayısız perdeler girer. Böylece devlette ihtiyarlama hali husûle gelir, çökme belirtileri görülmeye başlar ve tedavisi kabil olmayan hastalığa tutulur; Allah’ın irade ettiği yıkılışanına kadar bu hastalıktan kurtulamaz (İbn Haldun, Mukaddime, çev: Z.Kadiri Ugan, I/426-447).

Devletlerin izzet ve inhitat (yükseliş ve çöküş) yasalarını isabetle teşhis eden Tarih sosyolojisinin kurucusu İbn Haldun’un “son evre”ye ilişkin tesbitleri İgnazio Silone’nin şu gözlemleri ile pekişiyor:

‘İnhitat halindeki bir siyasi yönetim, sadece gelişen olaylar ve uyarılar karşısında sağırlaşıp duyarsızlaşmakla kalmaz, aynı zamanda ihtiyarlığın bütün arazlarını da üzerinde taşır. Yarım yamalak ve günübirlik tedbirlerle yaşar ve asıl meselelerin tetkikini hep ertesi güne bırakır… Devekuşu siyaseti güderek zaman kazandığını sanır… İdareciler yalnızca elindeki imkânlardan istifade etmeye yararlı kuvvet, kabiliyet, irade ve cesaretten değil, aynı zamanda devamlı olarak değişen duruma hâkim olmak ve olup bitenleri anlamaktan da mahrumdur (Abdullah Yıldız, Direnişten Dirilişe, s. 44-46).

İnhitat halindeki bir siyasal yönetimin/örgütün/partinin, çöküşe yol açan bazı arazları görse de, sorunların üstesinden gelecek zihniyet değişimini bir türlü gerçekleştiremediğini, geleneksel kalıplara sımsıkı sarılarak işleri büsbütün çığırından çıkardığını, yine İbn Haldun ve Silone’den öğreniyoruz.

Meselenin yanlış anlaşılmaması için, burada herhangi bir devlet, parti veya örgütü bahis mevzuu etmediğimizi, genelde insanlık, özeldeyse Müslümanlar olarak yaşamakta olduğumuz tıkanıklıkları aşabilmek için çıkış noktaları aradığımızı belirtiyor, son olarak Aliya İzzetbegoviç’in (İslâm Deklarasyonu, s. 73) bazı tespitlerini özetliyoruz: İslâm toplumlarının maddi gelişme dönemlerinde ‘birilerinin çabası, fedakârlığı ve adanmışlığının birilerinin kodamanlığına ve ahlâkî tökezlemelere dönüşmemesi gerektiğini’ hatırlatan Aliya, ‘rüşvet, ailenin tahribi, hızlı ve haksız zenginleşme, yetenekli ve değer tanımayan bireylerin ön plâna çıkması, gelenekleri hızla yok eden şehirleşme, toplumsal ilişkilerin bayağılaşması gibi riskleri beraberinde getiren kültürsüzlük seline, yani maddi ve teknik ilerlemenin barbarlığa dönüşmesine ancak din ile; Allah’a olan temiz ve sarsılmaz bir imanla ve dinî vecibelerin yerine getirilmesi ileengel olunabileceğini’ söyler. İşte çözüm budur! 

Aliya’nın “İslâmî yeniden doğuş” dediği süreç; Allah’ın inayetiyle, iman ve salih amel sahibi adanmışların öncülüğünde İslâmî hayat tarzına sımsıkı sarılarak zafere ulaşacaktır. 

 

Günün Özeti

YORUM YAZ

  • İskenderİskender1 ay önce
    MAALESEF ALLAH'IN İNANCI KÖTÜ EMELLERE ALET EDİLDİĞİNDEN,RABBİMİZİNBİRİLERİNE BEDEL ÖDETECEĞİNE OLAN İNANCIMIZ ŞÜPHESİZDİR VE BU DOĞRULTUDAKİ YAZARINİBNİ HALDUN'UNMUKADDİMESİNDEN YAPTIĞI ALINTIÇERÇEVESİNNDEKİ UYARI YAZISIYERİNDE YAZILMIŞTIR
  • şenay doğanşenay doğan1 ay önce
    eyyüb asın malı mülkü evlatları geniş bir ailesi vardı can yoldaşı zevcesi hariç sağlığı da dahil herşeyini kaybetti eyyüb allah dedi allah da ona elinden çıkanları bir misli ile birlikte iade etti ve bize eyyüb ibadet edeceklere bir misaldir buyurdu (enbiya 83-84) demek ki istikamet allah kapısı elimde melekler peygamberler yerde ve gökte allahı zikreden insan olmayan varlıklar bir de dünya var bir mislini daha istiyorsam demek ki bugünlerin eyyübü olmalıyım türkiyenin taptığı paraya da gelince üstüne konan sineği bile kovmaktan aciz hz ali bana bir harf öğretenin 40yıl kölesi olurum buyuruyor bana bunları öğreten rabbime peygamberime kitabıma bu davayı yüklenen peygamberlerime kurban olsun şenay allaha emanet olun
  • şenay doğan şenay doğan 1 ay önce
    akitte bir haber savunma sanayinin türkiyeye kazandırdıkları ile ilgili yüreğim kaldırmadığı için detaylı okuyamadım sanırım savunma sanayinin türkiyeye akıttığı paradan bahsediliyor silah üret allahın dostu mu düşmanı mı kaale alma gelecek paraya bak sen paranı çıtır çıtır yerken adam senin sattığın silahla allahı kitabı peygamberi islamı vursun Türkiye gerçekten islamın hamisi attığı her adım şenayı yaramıyor kamçılıyor allah ve peygamber kapısına sürüyor nitekim bu haber de de öyle oldu bu güne kadar allah meleklerini kapıma gönderdi dediler emret dedim ya yarabbi onlar senin ve habibinin onları fisebilillah cihadla müşerref kıl sevinç gözyaşları hiç dinmesin aşkın kurbiyetin zirvesine taşı onları
  • şenay doğanşenay doğan1 ay önce
    devletler doğuyor büyüyor yaşlanıyor ve ölüyor ama allahın ordusu hiç yaşlanmıyor hep genç hep diri neden acaba yoksa allahın ayetlerini heva ve hevesleri ile kirletmedikleri için mi ki allaha emanet olun
  • odüodü1 ay önce
    önce kendin ÖMER olacaksın,sonra da ömerler arayacaksın.
  • ahmet raif ekinciahmet raif ekinci1 ay önce
    Seni takdir ediyorum senin yorumun güzel peki bunları niye kimse görmüyor sağır, dilsiz, kör müyüz bence doğru birinci şart gerçek iman ve inandığıyla amel etmek şükür ve hamdı etmek tefekkür edip itikatlı olmak yönetenler neden görmüyorlar bence kalpleri siyah kör ve sağırdırlar Uyanın dürüst olun gerçekleri görün. saygılar

Günün Özeti