Yanar-döner Zühtü

KENAN KIRAN / İSTANBUL - Casusluk suçlamasıyla tutuklanan Cumhuriyet Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Can Dündar ve gazetenin Ankara Temsilcisi Erdem Gül’ün başvurusunu kısa sürede sonuçlandıran ve tahliyesini sağlayan Anayasa Mahkemesi’nin hukuk sistemindeki statüsü tartışılıyor.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Prof. Dr. Zühtü Arslan; Polis Akademisi’nde öğretim üyesi olarak görev yaptığı dönemde ilginç açıklamalarda bulunduğu ortaya çıktı.

2008’de; “Ana­ya­sa Mah­ke­me­si ku­rul­du­ğun­dan bu ya­na, ana­ya­sa­la­ra rağ­men, sü­rek­li ana­ya­sa de­ği­şik­lik­le­ri ko­nu­sun­da yet­ki ala­nı­nı ge­niş­le­ti­yor. Ana­ya­sa Mah­ke­me­si; ‘Tür­ki­ye’de ege­men be­nim’ de­di. Tür­ki­ye’de­ki Ana­ya­sa Mah­ke­me­si’nin de­mok­ra­tik hiç­bir tem­si­li ni­te­li­ği yok” ifadelerini kullanan Prof. Dr. Zühtü Arslan’ın, Anayasa Mahkemesi’ne başkan olduktan sonra görüşleri değişti.

YEREL MAHKEMENİN YETKİLERİNİ GASP ETTİ

“Ana­ya­sa Mah­ke­me­si yet­ki ala­nı­nı ge­niş­le­ti­yor” diyen Prof. Dr. Zühtü Arslan’ın başkanlığını yaptığı Anayasa Mahkemesi, Cumhuriyet Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Can Dündar ve gazetenin Ankara Temsilcisi Erdem Gül’ün başvurusunda yerel mahkemenin yetkilerini gasp etti ve iddianameyi okumadan karar verdi.   

Prof. Dr. Zühtü Arslan; 2008 yılında yaptığı açıklamada; Anayasa Mahkemesi’nin 27 Ma­yıs 1960 Dar­be­si’nden son­ra kurulduğunu hatırlatarak, “İn­gil­te­re, Hol­lan­da ve İs­kan­di­nav ül­ke­le­rin­de ana­ya­sa mah­ke­me­le­ri yok Al­man­ya, Po­lon­ya ve Ma­ca­ris­tan gi­bi ül­ke­ler­de ana­ya­sa mah­ke­me­le­ri­nin tüm üye­le­ri­ni par­la­men­to be­lir­li­yor” demiş.

İŞTE O RÖPORTAJ

Prof. Dr. Zühtü Arslan, 2008 yılında Anlayış Dergisi’ne konuştu ve Bekir Berat Özipek’in sorularını cevaplandırdı.  Prof. Dr. Arslan’ın Anlayış Dergisi’nin sorularına verdiği cevaplar şöyle:

“Sİ­YA­SAL ALA­NA MÜ­DA­HA­LE EDEN BİR MAH­KE­ME VAR”

Pe­ki, şe­kil şart­la­rı­na iliş­kin ana­ya­sal hü­küm bu ka­dar yo­ru­ma açık mı?

(…) Ana­ya­sa Mah­ke­me­si ku­rul­du­ğun­dan bu ya­na, ana­ya­sa­la­ra rağ­men, sü­rek­li ana­ya­sa de­ği­şik­lik­le­ri ko­nu­sun­da yet­ki ala­nı­nı ge­niş­le­ti­yor. Ya­ni yar­gı­sal ak­ti­viz­mi be­nim­se­yen, ken­di­si­ne Ana­ya­sa ile ve­ri­len yet­ki­le­ri ge­niş­le­te­rek, hat­ta ve­ril­me­yen yet­ki­le­ri de ken­di­si­ne ta­nı­ya­rak sü­rek­li si­ya­sal ala­na mü­da­ha­le eden bir mah­ke­me var kar­şı­mız­da. 

ANA­YA­SA MAH­KE­ME­Sİ, “TÜR­Kİ­YE’DE EGE­MEN BE­NİM” DE­Dİ

Ge­rek Ana­ya­sa Mah­ke­me­si’nin ge­rek­se yük­sek yar­gı­nın di­ğer or­gan­la­rı­nın ka­rar­la­rı, san­ki sa­de­ce hu­ku­ki bir tar­tış­ma söz ko­nu­suy­muş gi­bi ele alı­nı­yor. Me­se­le­nin bir de eko­no­mi po­li­ti­ği yok mu? Tür­ki­ye’de­ki ege­men­lik iliş­ki­le­riy­le bu­nun bir iliş­ki­si yok mu?

(Ana­ya­sa Mah­ke­me­si’nin Anayasa’nın 10. ve 42. mad­de­lerindeki de­ği­şik­lik­le­ri ip­tal ka­ra­rı) Bu son ka­rar, as­lın­da Tür­ki­ye’de ege­me­nin kim ol­du­ğu so­ru­suy­la ya­kın­dan il­gi­li. Ana­ya­sa Mah­ke­me­si bir an­lam­da bu ka­rar­la “Tür­ki­ye’de ege­men be­nim” de­di. Çün­kü bi­li­yor­su­nuz, ege­men her­han­gi bir tar­tış­ma­lı ko­nu­da son sö­zü söy­le­ye­bi­len­dir. Bu­ra­da da şu tar­tış­ma gün­de­me gel­di: Üni­ver­si­te­ler­de ba­şör­tü­sü ser­best­li­ği la­ik­li­ğe ay­kı­rı mı­dır, de­ğil mi­dir? Ana­ya­sa ko­yu­cu ira­de “Ay­kı­rı de­ğil­dir” de­di. Tam ter­si­ne ba­şör­tü­sü ser­best­li­ği la­ik­li­ğin bir ge­re­ği­dir; ni­te­kim de­mok­ra­tik la­ik ül­ke­ler­de böy­le bir ya­sak yok­tur, de­di. Ve Mec­lis dört­te üç ço­ğun­luk­la ana­ya­sa de­ği­şik­li­ği yap­tı. An­cak Ana­ya­sa Mah­ke­me­si de­di ki, da­ha ön­ce ver­di­ğim ka­rar­lar­da ol­du­ğu gi­bi ba­şör­tü­sü ser­bes­tî­si la­ik­li­ğe ay­kı­rı­dır; do­la­yı­sıy­la Ana­ya­sa’nın de­ğiş­ti­ri­le­mez hü­küm­le­rin­den bi­ri­si olan 2. mad­de­ye ay­kı­rı­dır. So­nuç ola­rak, bu tar­tış­ma­da son sö­zü Mec­lis ira­de­si­ni ip­tal eden Ana­ya­sa Mah­ke­me­si söy­le­miş ol­du.

(…) So­ru çok ba­sit: Ata­na­rak gö­re­ve ge­len çok az sa­yı­da­ki üye, de­mok­ra­tik yol­lar­la se­çi­le­rek iş­ba­şı­na gel­miş me­se­la 550 ki­şi­nin ira­de­si­ni na­sıl et­ki­siz kı­la­bi­lir? (…) Hal­bu­ki ana­ya­sa yar­gı­sı­na yer ver­me­yen kök­lü de­mok­ra­tik re­jim­ler de var. İn­gil­te­re, Hol­lan­da ve İs­kan­di­nav ül­ke­le­rin­de ana­ya­sa mah­ke­me­le­ri yok. An­cak bu ül­ke­ler­de hu­kuk dev­le­ti il­ke­si, de­mok­ra­si pe­kiş­miş du­rum­da ve te­mel hak­lar önem­li öl­çü­de ko­run­uyor.

AL­MAN­YA, PO­LON­YA VE MA­CA­RİS­TAN’DA ANA­YA­SA MAH­KE­ME­LE­Rİ­NİN TÜM ÜYE­LE­Rİ­Nİ PAR­LA­MEN­TO BE­LİR­Lİ­YOR

So­run sa­de­ce ana­ya­sa yar­gı­sı­nın var­lı­ğı so­ru­nu de­ğil. Tür­ki­ye’de­ki ana­ya­sa yar­gı­sı­nın ya­pı­sıy­la ana­ya­sa yar­gı­sı­na sa­hip olan Ba­tı­lı de­mok­ra­si­ler­de­ki ya­pı da ay­nı de­ğil.

Evet, Tür­ki­ye’de­ki Ana­ya­sa Mah­ke­me­si’nin de­mok­ra­tik hiç­bir tem­si­li ni­te­li­ği yok. Ba­tı’da ana­ya­sa yar­gı­sı­na yer ve­ren ül­ke­ler­de bu mah­ke­me­nin üye­le­ri­ni önem­li öl­çü­de par­la­men­to­lar be­lir­li­yor. Hat­ta Al­man­ya, Po­lon­ya ve Ma­ca­ris­tan gi­bi ül­ke­ler­de ana­ya­sa mah­ke­me­le­ri­nin tüm üye­le­ri­ni par­la­men­to be­lir­li­yor. Al­man­ya’nın Na­zi geç­mi­şi­ni dü­şün­dü­ğü­nüz­de bu çok da­ha önem­li ha­le ge­li­yor. Na­zi tec­rü­be­si ya­şa­mış bir ül­ke­de bi­le si­ya­si­le­re biz­de­ki gi­bi gü­ven­siz­lik yok. Biz­de ise özel­lik­le 27 Ma­yıs 1960 Dar­be­si’nden son­ra ana­ya­sal dü­ze­ni be­lir­le­yen duy­gu­sal fak­tör, si­ya­set ve si­ya­set­çi kor­ku­su ol­du. Bu kor­ku be­ra­be­rin­de si­ya­se­te ve si­ya­sal ku­rum­la­ra gü­ven­siz­li­ği ge­tir­di. Ana­ya­sa Mah­ke­me­si’nin üye­le­ri­nin hiç­bi­ri­ni par­la­men­to­nun be­lir­le­me­me­si­nin te­mel se­be­bi bu.