Varis, bacaktaki toplardamarın çok genişlemesi ve kıvrıntılı bir hal almasıdır.
Yani bacaklarda görünen varis bir toplardamar hastalığıdır.
Varis bacaklarda ağrı, yorgunluk, yanma, kramp, ayak bileğinde şişlik gibi yakınmalar yaparak insanın hayatını bozabilir. Büyük varisler seyrek olarak pıhtılaşabilir, kanayabilir ya da çok uzun zamandan beri varsa ayak bileğinde yaralar oluşturabilir. Böyle durumlarda tedavi edilmesi gerekir.
Varis şu kişilerde daha sık görülür:
Ailesinde varis olanlarda (kalıtımla geçer)
Kadınlarda
Doğum yapmış olanlarda (özellikle 2 ve daha fazla doğum yapmış olanlarda )
Kilolu insanlarda (özellikle bayanlarda)
İşi gereği uzun süre ayakta kalan (öğretmenler gibi) ya da uzun süre oturanlarda daha sık görülür.
Variste kalıtım etkisi vardır. Ailenizde ana baba ya da kardeşlerde varis varsa, sizde varis olma ihtimali artar, ancak sizde de mutlaka varis olacak anlamına gelmez.
Varis gelişmiş toplumlarda daha sık görülür. Afrika ya da Asya'nın az gelişmiş toplumlarında daha az görünür. Sebebinin yürüme gibi bacak hareketlerini azaltan, daha çok oturup ayakta kalmamıza yol açan "modern(!)" hayat tarzı olduğu düşünülüyor.
Varis tedavisi
İlk bilinmesi gereken, herhangi bir ilaç, bitki ya da kremin varis tedavisi yapamayacağıdır.
Bunların bir kısmı varisin oluşturduğu ağrı kramp gibi yakınmaları rahatlatabilir. Ancak varisi tedavi etmez.
Varis tedavisi bacak varis çeşitlerine göre değişiklik gösterir, ancak tümünün kesin tedavisi vardır.
Günümüzde varis tedavisi son derece kolay bir şekilde yapılabiliyor. Ancak hastaneyi iyi seçin, simsar eline düşmeyin.
Tedavi sonrası hem görünen varisler kaybolur hem de varislerin oluşturduğu ağrı, yorgunluk, ayakta yanma ve kramplar gibi şikayetler kaybolur.
Korunmak için ne yapmalı?
Varis oluşumunda yol açan ya da varis gelişimini hızlandıran etkenlerden kaçınmak, Mesela uzun süre ayakta durmaktan ya da fazla kilolardan kaçınmak..
Varise iyi gelen ve varis gelişimini yavaşlatan şeyleri yapmak mesela yürümek gerekir.
Bazı eylemler varisin gelişimini yavaşlatabilir ve varise ait şikayetleri azaltabilir. Bunlar içinde en önemli yöntem bacak kaslarının çalıştırılmasıdır. Bacakta özellikle baldır kasları çalıştıkça kanın kalbe iletimi çok iyi işler. Yürümeyi azaltıp, buna bir de uzun süre ayakta kalma ya da uzun süre oturmayı eklediğimizde kanın bacaktan kalbe devridaiminde sorun çıkarmış oluruz. Bu etki yıllar içinde olur.
Bacak kaslarını çalıştıracak her tür egzersiz varisin gelişimini azaltabilir.
Varis oluşumunu ve gelişimini geciktirecek, ayakta oluşan şişlik, ağrı, yanma, yorgunluk ve kramp gibi yakınmaları engelleyebilecek yöntemler şunlardır:
Vakit buldukça her tür bacak egzersizi varis için en faydalısıdır. Bunların en kolay ve güzeli bol bol yürümektir. Günlük yürümenin kesin bir zaman sınırı yoktur ancak 30-60 dakika yürümek çok faydalı olacaktır. Yüzme, koşma, bisiklet gibi bacak kaslarını çalıştıran bütün sporlar faydalıdır.
İşte ya da evde uzun süre ayakta kalmamız gerekiyorsa buna ara ara kısa yürümeler eklemek; uzun süre oturmamız gereken bir mesleğimiz varsa oturduğumuz yerde ayak bileğinin hareketlendirecek egzersizlere alışmak çok faydalı olacaktır.
Eğer bunlara rağmen ayaklarda şişlik oluyor ya da varis gelişiyorsa her gün ayağınızı ve bacağınızı kalp seviyesinin daha üstüne çıkacak şekilde yükseltmek. 20-30 dakikalık süre yeterli olacaktır.
Uzun süre bacak bacak üstüne atarak oturmak ya da sıklıkla topuklu ayakkabı giymek bacak kaslarının çalışmasını engelleyeceği ya da toplardamar kanının kalbe iletimini zorlaştıracağı için zararlıdır.
Özellikle bayanlarda fazla kilo bacak varis oluşumunu ve gelişimini hızlandırır. Kilo almaktan kaçınmak gerekir.
Bayanlarda varislerin büyük çoğunluğu gebelik ya da doğumdan hemen sonra oluşur. Özellikle gebelik ve doğum sonrasında hareketsizlikten kaçınmak ve gerekirse varis çorabı kullanmak faydalı olacaktır.
Sıcak su ve sıcak hava genellikle varise ait yakınmaları artırır, soğuk su genellikle kişiyi rahatlatır ve yakınmaları azaltır.
