Kinoa, domatesin patatesin geldiği yerden geliyor. Güney Amerika'dan.
Amerika’da bir kinoa çılgınlığı yaşanıyor. Bu kinao bitkisi NASA astronotlarının beslenmesinde kullanılıyor. 2013 yılını Birleşmiş Milletler kinoa yılı ilan etmişti.
New York’un yeni beslenme trendi olarak gösterilen ve ünü Türkiye’ye kadar gelen ‘kinoa’ (quinoa), Türkiye’de bulunmayan mucizevi bir tahıl türü. Bulgur ve pirincin en büyük alternatifi olan bu tahıl, asıl olarak Güney Amerika’da yetişiyor. Mazisi ise çok eski; İnkalar’a kadar uzanıyor. İnkalar kinoaya ‘tahıl ana’ diyormuş. Uzmanlar kinoanın açlık sorununa çare olabileceğini düşünüyor. 1-2 metreye kadar uzayan uzun ömürlü kinoa bitkisinin aşırı sıcak ve aşırı soğuğa karşı dayanıksız olması ve en uygun iklim şartlarının And Dağları eteklerinde bulunması, Peru ve Bolivya’yı dünyanın en büyük kinoa üreticileri yapıyor..
Ne buğday ne pirinç: Kinoa
Son dönemde sağlıklı beslenme reçetelerinin ve yemek tariflerinin vazgeçilmezleri arasında yer alan kinoa, tarıma yönelik girişim fırsatlarını araştıranlar için ideal bir ürün.
Kinoanın en önemli özelliği çok güçlü bir protein içeriğine sahip olması. Bunun dışında pek çok aminoasiti içinde barındıran kinoa, kuraklık ve soğuk gibi zor çevre koşullarına uyum sağlamasıyla biliniyor. Bu nedenle Türkiye'nin pek çok noktasında yetiştirilmesi mümkün.
Kinoadan hektar başına 3-4 ton ürün elde edilebiliyor. Kinoayı tarlada 10 TL'den satmak mümkün. Perakende satış rakamı ise 46 TL'ye kadar çıkabiliyor. Ürünün tohumunun kilosu 500 TL'ye satılıyor. Bir dekarın ekim maliyeti yaklaşık 500 TL. Verim ise sulu yerlerde dekar başına 700 kiloya kadar çıkıyor. Ortalama bir hesapla dekar başına 5 bin TL gelir elde etmek mümkün. Yaşlanmayı geciktirdiği ve kanseri önlediği düşünülen kinoanın önümüzdeki süreçte önemli bir tarım ürünü olacağını söyleyebiliriz.
ALLAH'IN HİKMETİ
Kinoanın gübre ve su problemi yok. En iyi verimi rakımı 1000 ila 4000 metre arasındaki yaylalık kıraç arazilerde veriyor. Dağ yamaçlarında ve ovalarda verim değişmiyor. Bu bitki her türlü toprağa uyum sağlamasıyla ünlü.
Kinoa makineli tarıma da son derece uygun. Kırmızı süpürge otu görünümündeki kinoanın bulgur tanesi büyüklüğünde olan ve opak boncuk tanelerini andıran tohumları ya doğrudan ya da öğütülerek kullanılıyor. Tadı buğday ile pirinç arasında. Kinoanın 1 kilosunda yaklaşık 200 gram protein bulunuyor. Bu özellik bitkinin yüzde 20'sinin protein içeriğine sahip olması demek. Pirinçten üç, buğdaydan ise iki misli daha fazla protein ihtiva ediyor. Kinoa başta Konya Ovası olmak üzere Toroslar'ın kuzeye bakan sarp yamaçlarında ve Doğu Anadolu'nun tüm yüksek platolarında yetişebilecek bir bitki.
Çanakkale'nin Bayramiç İlçesi’nde, Kaz Dağları’nın kuzey yamaçlarında, 35 yaşındaki çiftçi İsmail Tezcan, birkaç yıldan beri kinoa yetiştirmeye başladı bile.
KİNOA NASIL YENİR?
Kinoadan pilav, salata, kahvaltılık, hatta un haline getirirseniz tatlı bile yapabilirsiniz. İdeal olanı pişirmeden önce kinoayı birkaç saat suda bekletmek. Bu sayede içindeki enzimler harekete geçiyor. Kinoa, 15 dakika gibi kısa bir sürede pişiyor. Eğer suda bekletmek için vaktiniz yoksa pişirmeden önce bolca yıkamalısınız. Her koşulda pişme süresi 15 dakikayı geçmiyor. Kinoayı pirinç ve bulgurun kullanıldığı her yerde kullanabilirsiniz.
Pirinç ve bulgurun alternatifi: “Kinoa”
Bilindiği gibi tüm dünyayı besleyen iki temel tahıl türü var: “Buğday” ve “pirinç…”
Buğday ve pirinçteki “aminoasitler” beslenmede protein ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılıyor. Bu açıdan Uzakdoğu ülkeleri pirinçle beslenirken, bizim de dâhil olduğumuz ülkelerin büyük çoğunluğu buğdaydan elde edilen besinleri tüketiyor.
Fakat ruşeymi alınan buğdayın unu ile yapılan ekmek dahil ürünler mide şişirmekten öteye geçmiyor.
Pirinç de öyle.. Pirinç, üstelik çok miktarda suya ihtiyacı olan bir bitki… Şiddetli kuraklıkların pirinç üretimine darbe vuracağı konuşuluyor. Bu açıdan de pirincin rakibi kinoa..
Kinoa susamgillerden bir bitki olmasına rağmen yağ aranı düşük, buna karşın protein içeriği oldukça yüksek. Üstelik protein yapısı buğdayda olduğu gibi “gluten” şeklinde değil ve hazmı çok daha kolay.
Kinoa'da, protein yanında bütün aminoasitler, A, B, C, D, E ve K vitaminleri var. Besin değeri olarak 1 kilogramı 10 kg ete eşdeğer olduğundan dünyayı açlıktan kurtaracak nebat olarak anılan kinoanın 100 gramı 372 kalori, 5,8 gram yağ, 69 gram karbonhidrat, 6 gram lif içerir. Gluten içermediğinden çölyak hastaları ve glutensiz diyet uygulayanlar için önerilir. Glutensiz ekmek ve çörekler hazırlanabilen kinoanın gevrekleri yulaf gevreğine alternatif olarak tüketilebilir.
Aslında kinoanın kalori değeri pek düşük değil. Fakat protein bakımından zengin olması ve yüksek oranda besin lifi içermesinden dolayı tercih edilir. Protein sizi uzun süre tok tutarken besin lifi kan şekeri dalgalanmalarını önleyerek öğünler arasında yaşanabilecek mide kazıntısına engel olur. Ancak fazla kinoa yemek yüksek kalorisi nedeniyle kilo kaybetmenizi zorlaştırabileceği için kontrollü tüketmelisiniz.
