Yazın kurutup, hazırlayıp bir kenara astıysanız...
Hiç mümkün mü, konserve ile onları karşılaştırmak. Gerek lezzet ve gerekse kimyasal katkısız halleri ile büyük şehirlerimizde unutulmaya yüz tutsa bile Anadolu’da halâ yaşıyor. Biberler, bamyalar, patlıcanlar, kabaklar, yazın pencere altlarında güneşe doğru iplere dizilmiş rengârek gerdanlıktır. Kışın ise sofralarımızda tadına doyulmaz lezzet olurlar..
Yiyecek kurutma binlerce yıldır hanımların titizlikle yaptıkları bir kış hazırlığı. Anadolu’da bu yüzden evlerin konumlandırılması ve iç bölümlerinin tasarlanması bile özel olarak düşünülürmüş. İçinde yaşanan evler aynı zamanda kurutulmuş gıdalar üreten birer imalathane gibiymiş. Hatta bazıları kendi tüketimlerinin dışında başkalarına satmak için meyve-sebze kurutmuşlar.
Büyük şehirlerdeki hayata tutunma didinmesi içinde insanlar, ağızlarının tadını da kaybetti. Hâlâ bu tadı memleketteki akrabalarının desteği ile devam ettirme çabasında olanlar varsa da gitgide sayıları azalıyor. Böylece binlerce yıl emek harcanan yemekler de unutulmaya yüz tuttu. Bir sürü kimyasalla hazırlanan konserveler veya hormonlu gün güneş görmemiş ürünler alarak yemek yapıyoruz.
Her mevsim her meyve sebze bulunuyor diye İnsanlar bir patlıcanın, bamyanın, domatesin, biberin ve sakız kabağının kurutulmuşundaki tadı ve sağlığı ne biliyor ne de arıyor.
Kurutulmuş patlıcan dolması, yine kurutulmuş kabakla birlikte pişirilirse daha lezzetli olur. Ayrıca sızma zeytinyağı kullanılması gerektiğini de ekleyelim. Bu dolmanın içi hele kıvamında bir baharatla hazırlanırsa, tadı damakta kalır.
Doğal kurutulmuşsa diyecek yok
Onda sadece C vitamini kayboluyor fakat diğer vitamin değerleri artıyor. Fabrikasyon kurutmada ise işin içine kimyasallar giriyor, sorun başlıyor!
Sebze ve meyve alınırken "mevsiminde" ve "en bol" durumda olanlar tercih edilmeli.. Bu iki kural asla unutulmamalı. Ayrıca en yararlı sebze ve meyve, kendi coğrafî bölgenizde yetişenler. Doğup büyüdüğünüz, havasını soluyup, suyunu içtiğiniz yerde yetişen meyve ve sebzelerle sizin aranızda "yaradılıştan gelen bir uyum" söz konusu.. Bunu bilim yeni yeni keşfediyor. Kulağınızda bulunsun, "sera" ürünlerinden, "dışarıdan ithal" sebze ve meyvelerden uzak durmak ise bir şey kaybettirmez.
Kurutulmuş halde sunulan sebze ve meyvelerin de oldukça sağlıklı olduğu unutulmamalı. Bunlarda sadece C vitamini kaybolurken, besin muhtevasının daha da fazlalaştığı biliniyor.
Sebze ve meyveler, kalp damar hastalıkları, bazı kanser türleri, inme, diyabet, Alzheimer hastalığı, katarakt ve yaşa bağlı kayıp riskinin azalmasına büyük hizmet veriyor.
Sebze ve meyveler posası, folat, potasyum ve Beta - karoten, C vitamini, E vitamini gibi antioksidan etkinlikleri ile sağlığımıza katkıda bulunuyor.
Düşük sebze ve meyve tüketimi;
Kardiyovasküler hastalıklarda %85,
İskemik kalp hastalıklarında %31
Gastrointestinal kanserde %19,
Kanserde %15
Felç (inme) de %11 oranında gibi sağlık sorunlarına yol açmaktadır.
Onun için Dünya Sağlık Örgütü gün içerisinde bol bol sebze ve meyve tüketilmesini tavsiye etmektedir.
Kuru meyvelerin porsiyon miktarları taze olanlardan daha azdır, çünkü su muhtevası az olduğu için enerji dolayısıyla besin değeri konsantre haldedir. Düşük kalorili ile zayıflamak isteyenlerin bu hususa dikkat ederek kuru meyveleri az miktarlarda tüketmeleri gerekmektedir.
Konservede ve dondurulmuşlarda katkı sıkıntısı var
En az kayıp dondurma yöntemi ile saklananlarda oluyor. Konserve sebze ve meyveler usulüne göre yapılır ve suyu ile birlikte kullanılırsa, vitamin kaybı daha az oluyor. Ancak konserve besinler raflarda beklerken vitamin değerinden kaybederler. Katkı maddeleri de cabası!
Bazen konserve meyvelere şeker de eklenmekte tehlike daha da büyümektedir.
Kimyasallar, katkılar kurutmada da rahat bırakmıyor
Sebzeler taze olarak yenildiği gibi, konserve ve turşu yapılarak, kurutularak ve dondurularak taze olarak bulunamayan mevsimlerde kullanılmaktadır. Meyveler de taze, kurutularak, konserve ve reçel yapılarak yenmektedir.
Ancak, sebze ve meyveler kurutulduktan sonra beklerken de C vitamini azalmaktadır. Dolayısıyla kurutulmuş besinlerden C vitamini ihtiyacı karşılanamaz.
Sebze ve meyveler kurutulurken, kükürt buharına tutulursa, gölgede kurutulursa veya kurutulmadan önce sebzeler su buharında ısıtılırsa, vitamin kaybı azalır.
Kurutmakla A vitaminindeki kayıp da daha azdır. Kurutulan sebze ve meyveler karanlık ve serin yerde saklanırsa vitaminlerindeki kayıp daha da az olur.
Fabrika kurutmaları, birtakım kimyasallar ve raftaki kalma ömrünü uzatmak için kullanılan katkı maddelerle fırınlarda kurutulmaktadır. Dondurulmuşlarda da katkı maddesi maalesef söz konusudur.
