AK Parti’nin 14 yıllık iktidarı döneminde engelliler için devrim niteliğinde reformlar gerçekleştirildi. Engelli bireylere ve yakınlarına yönelik mevzuatta, muhtaç aylığı, vergi muafiyetleri, engelli yakın aylığı, erken emeklilik hakkı, araç alımında ÖTV istisnası, istihdam kotası, mesleki eğitim kursları, indirimler, bakım hizmetleri gibi birçok düzenleme yer alıyor.
AK Parti iktidarı döneminde engelli haklarına yönelik önemli kanuni düzenlemeler ve mevzuatta değişikler gerçekleştirildi. Bu kapsamda engellilere yönelik sosyal ve mesleki rehabilitasyon hizmetleri belediyeler tarafından da verilebiliyor. Engelli üniversite öğrencilerinin öğrenime etkin katılımlarını sağlamak amacıyla YÖK koordinasyonunda, üniversiteler bünyesinde, engellilere uygun araç gereç ve ders materyallerinin, uygun eğitim ve barınma ortamlarının temini ile eğitimde yaşadıkları sorunların çözümü gibi konularda çalışma yapmak üzere Engelliler Danışma ve Koordinasyon Merkezleri kuruldu.
KENDİSİNE VE YAKININA AYLIK
18 yaşından büyük engelli bireyler ve bakmakla yükümlü olduğu 18 yaşını tamamlamamış engelli yakını bulunan vatandaşlara aylık bağlanırken, bu aylıkların miktarı ise engellilik oranına göre değişiyor. Bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini yüzde 40 veya daha yüksek bir oranda kaybeden vatandaşlara “engelli kimlik kartı” veriliyor. 18 yaşından büyük engelli bireylere ve 18 yaşından küçük engelli çocuğu bulunan anne-babalara Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü tarafından “muhtaç aylığı” bağlanıyor.
VERGİDE İNDİRİM İMKANI
Gelir Vergisi Kanunu’na göre, çalışma gücünün asgari yüzde 80’ini kaybetmiş bulunanlar birinci derece engelli, asgari yüzde 60’ını kaybetmiş bulunanlar ikinci derece engelli, asgari yüzde 40’ını kaybetmiş bulunanlar ise üçüncü derece engelli sayılırken, bu engel kategorilerinde bulunanlara çeşitli oranlarda vergi muafiyeti uygulanıyor. Türkiye sınırları içinde 200 metrekareye kadar tek konutu olan engelli, emlak vergisi ödemiyor. Ayrıca engellilerin hayatlarını kolaylaştırmak için ithal edilen eşyalar gümrük vergilerinden muaf tutuluyor. Yine engellilere, engellilik oranı ve motor silindir hacmine göre vergi muafiyeti sağlanıyor.
YAKININA ERKEN EMEKLİLİK HAKKI
Bakıma muhtaç derecede malul çocuğu bulunanlara belirli şartlarla erken emeklilik hakkının tanınırken, geliri olmayan veya düşük gelirlilerden 18 yaşını tamamlamamış engelli yakınının bakımını fiilen gerçekleştirenlere, muhtaçlık sınırının yüzde 200’ü tutarında engelli yakın aylığı ödeniyor. Sosyal güvenlik sistemi içinde sigortalı olarak işe başlamadan önce veya sonra engelli olan sigortalılara, engellilik derecelerine göre kademeli olarak erken emeklilik hakkı tanınıyor.
İNDİRİMLİ UÇAK BİLETİ, ÜCRETSİZ MÜZE
Türk Hava Yolları yüzde 25 indirim uyguluyor. Müze ve ören yerlerine, engelliler ile bir refakatçisi, gaziler, şehit ve gazilerin eş ve çocukları, 65 yaş ve üstü vatandaşlar ücretsiz biletle girebiliyor. Yine GSM operatörleri de engelli kişilere özel tarifeler uygularken, engelli öğrencilere KYK tarafından öncelikli olarak öğrenim kredisi, katkı kredisi ve yurt tahsisi yapılıyor. Engel oranı yüzde 40’ın üzerinde olan engelliler ile ağır engelli bireylerin refakatçilerine şehiriçi toplu taşımada ücretsiz olarak yararlanabiliyor.
İSTİHDAMDA YÜZDE 3 KADRO
Devlet Memurları Kanununun 53. maddesine istinaden yürürlüğe konulan “Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre, kamu kurum ve kuruluşları çalıştırdıkları memur sayısının yüzde 3’üne tekabül eden kadroyu engelli istihdamına tahsis etmek ve tahsis ettikleri bu kadrolarda ise engelli istihdam etmek zorunluluğu getirildi. Kamuda çalışan işçilerde bu oran yüzde 4 olurken, özel sektörde ise yüzde 3 istihdam edilmesi gerekiyor.
ÖZÜRLÜ, SAKAT, ÇÜRÜK KALDIRILDI
Ayrıca evde bakımına destek verilmesi sağlanıyor. Öte yandan 87 Kanununda 2013’te yapılan düzenlemeyle “özürlü”, “sakat”, “çürük” gibi ifadeler engelli ve türevi ibareler olarak değişti. Diğer yandan, Sosyal Destek Hattı “Alo 183”, 7 gün 24 saat çalışma esasına göre hizmet veriyor.
