Güney Kore, Samsung Electronics’te büyüyen işçi krizi nedeniyle benzeri görülmemiş bir ekonomik ve sanayi gerilimiyle karşı karşıya kaldı. Dünyanın en büyük bellek çipi üreticisi olan şirkette, yaklaşık 45 ila 50 bin çalışanın katılması beklenen ve 18 gün sürmesi planlanan grev hazırlıkları, yalnızca ücret anlaşmazlığı değil, küresel yarı iletken sektörünün geleceğini de etkileyebilecek bir kriz olarak değerlendiriliyor.
Güney Kore, Samsung Electronics’te büyüyen işçi krizi nedeniyle benzeri görülmemiş bir ekonomik ve sanayi gerilimiyle karşı karşıya kaldı. Dünyanın en büyük bellek çipi üreticisi olan şirkette, yaklaşık 45 ila 50 bin çalışanın katılması beklenen ve 18 gün sürmesi planlanan grev hazırlıkları, yalnızca ücret anlaşmazlığı değil, küresel yarı iletken sektörünün geleceğini de etkileyebilecek bir kriz olarak değerlendiriliyor.
21 Mayıs’ta başlaması planlanan grevin, Samsung’un yarı iletken bölümündeki çalışanların yarısından fazlasını kapsayabileceği belirtiliyor. Bu durum, şirket tarihinde 2024’te yaşanan ilk grevden çok daha büyük bir iş bırakma eylemi anlamına geliyor.
Samsung bünyesinde faaliyet gösteren üç büyük sendika arasında en büyük örgütlenmeye sahip olan Samsung Electronics İşçi Sendikası (SELU), grevin öncülüğünü yürütüyor. Krizin merkezinde ise performansa dayalı prim sistemi bulunuyor.
Sendikalar, yarı iletken bölümünün faaliyet kârının yüzde 15’inin çalışanlara yıllık prim olarak dağıtılmasını, ayrıca mevcut maaş tavanı uygulamasının kaldırılmasını talep ediyor. Çalışanlar, yapay zeka kaynaklı çip talebi nedeniyle şirketin elde ettiği devasa gelirlerden doğrudan pay almak istediklerini belirtiyor.
Samsung yönetimi ise sabit oranlı kâr paylaşımının, özellikle zarar eden dökümhane ve gelişmiş mantık çipi yatırımlarını olumsuz etkileyeceğini savunuyor.
Tartışmanın bir diğer boyutunu ise şirketin kullandığı “Ekonomik Katma Değer” (EVA) temelli prim hesaplama sistemi oluşturuyor. Çalışanlar, bu sistemin şeffaf olmadığını ve primlerin nasıl hesaplandığının açık biçimde paylaşılmadığını ifade ediyor.
Rakip şirket SK Hynix’in daha net bir prim sistemi uygulaması ve bazı çalışanlara yıllık yüz binlerce dolara ulaşan bonuslar ödenebileceği yönündeki haberler, Samsung çalışanları üzerindeki baskıyı daha da artırdı.
Müzakerelerin tıkanmasının ardından Güney Kore hükümeti doğrudan devreye girdi. Taraflar, Ulusal Çalışma İlişkileri Komisyonu gözetiminde yeniden görüşmelere başladı ancak taraflar arasındaki mesafenin hâlâ büyük olduğu belirtiliyor.
Öte yandan Samsung yönetimi mahkemeye başvurarak, olası grev sırasında üretim tesislerinde asgari operasyonların sürdürülmesini talep etti. Mahkeme, güvenlik sistemleri, wafer üretim hatları ve hassas ekipmanların korunması için minimum faaliyetlerin devam etmesine hükmetti.
Kararla birlikte sendikaların tesisleri işgal etmesi ya da çalışanların girişini engellemesi yasaklandı. Mahkeme ayrıca ihlal durumunda günlük 100 milyon wona kadar para cezası uygulanabileceğini açıkladı.
Güney Kore basını, kararın grevi tamamen yasaklamadığını ancak üretimi tamamen durdurma ihtimalini ciddi ölçüde sınırladığını yazdı.
Seul yönetimi ise krizi yalnızca işçi-işveren anlaşmazlığı olarak değil, doğrudan ulusal ekonomi ve küresel tedarik zincirleri açısından stratejik tehdit olarak değerlendiriyor.
Samsung’un tek başına Güney Kore ihracatının yaklaşık yüzde 22,8’ini oluşturduğu, yarı iletken sektörünün ise ülke toplam ihracatının yüzde 37’sine karşılık geldiği belirtiliyor.
Hükümet yetkilileri, müzakerelerin başarısız olması halinde “acil tahkim” mekanizmasının devreye sokulabileceği mesajını verdi. Güney Kore’de son derece nadir kullanılan bu uygulama, yasal grevlerin 30 gün süreyle askıya alınmasına imkan tanıyor.
Uzmanlar, Samsung üretim hatlarında yaşanacak uzun süreli bir duraksamanın küresel çip krizini derinleştirebileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle yapay zeka sistemlerinde kullanılan HBM bellek çiplerine yönelik yüksek talep nedeniyle küresel piyasalarda arz baskısının daha da artabileceği ifade ediliyor.
Şirket yöneticileri, bazı müşterilerin grev sürecinde ürün sevkiyatlarını geçici olarak durdurabilecekleri yönünde sinyal verdiğini açıkladı.
Kriz finans piyasalarını da etkilemeye başladı. Güney Kore borsasında teknoloji hisselerinde sert satışlar yaşanırken, mahkeme kararının ardından Samsung hisselerinde toparlanma görüldü.
Ekonomik analizlere göre, üretim hatlarının tamamen durması halinde Samsung’un günlük zararının 1 ila 3 trilyon won arasında değişebileceği belirtiliyor. Toplam zararın ise 100 trilyon wona, yani yaklaşık 66,7 milyar dolara ulaşabileceği ifade ediliyor.
Özellikle “wafer” adı verilen hassas yarı iletken plakalarının üretim sürecinde sürekli çalışmanın hayati önem taşıdığı belirtilirken, uzun süreli duruşların ürünlerin tamamen kullanılamaz hale gelmesine yol açabileceği vurgulanıyor.
Samsung’un bu nedenle bazı üretim hatlarında yeni wafer girişini azaltmaya başladığı, yüksek değerli yapay zeka çiplerine öncelik verdiği ve bazı ekipmanları bekleme moduna aldığı bildirildi.
