Yıllardır klor sanıyorduk! Uzmanı uyardı: Göz kızarmasının sebebi klor değil, o gizli tehlike bu şekilde dokunur

Yaz sıcaklarında ferahlamanın en kestirme yolu olan havuzlar, serinletici etkisinin yanı sıra sağlık risklerini de beraberinde getiriyor. Havuzdan çıktıktan hemen sonra başlayan göz kızarıklığı, batma ve yanma hissi hemen hemen herkesin yaşadığı yaygın bir sorun. Yıllardır bu durumun baş sorumlusu olarak "fazla klor" gösterilse de işin aslı çok daha farklı.

Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Hasan Kızıltoprak, gözdeki bu rahatsızlığın ardındaki asıl kimyasal reaksiyonu ve toplumda doğru bilinen yanlışları Merve Kantarcı Çulha'ya değerlendirdi. İşte Kızıltoprak'ın göz enfeksiyonundan lenslere ve havuz gözlüğüne kadar anlattığı tüm detaylar... Göz kızarıklığına sanıldığı gibi klorun kendisi mi yoksa klorun havuzdaki organik maddelerle birleşmesi mi neden oluyor? Bu durum göz tabakasında nasıl bir etkiye sebep oluyor? Sanılanın aksine gözlerde yanma ve kızarıklığın en önemli nedeni serbest klor değil, klorun organik maddelerle reaksiyona girerek oluşturduğu kloraminlerdir. Havuz suyuna eklenen klor; ter, idrar, kozmetik ürünleri ve cilt üzerindeki organik maddelerle birleştiğinde "kloramin" adı verilen kimyasal bileşikler oluşur. Havuzlarda hissedilen yoğun klor kokusu da aslında bu kloraminlerin göstergesidir. Kloraminler, gözün en dış tabakasını oluşturan gözyaşı filmi ve kornea yüzeyini tahriş ederek yanma, batma, sulanma, ışığa hassasiyet ve kızarıklığa neden olabilir. Gözyaşı tabakasının bozulmasıyla birlikte gözün doğal koruyucu bariyeri zayıflar ve kişi gözlerinde kuruluk hissedebilir. Özellikle uzun süre havuzda kalan kişilerde bu belirtiler daha belirgin hale gelebilir.

Halk arasında 'havuzdan göz mikrobı kaptım' ifadesi çok sık kullanılır. Kızarıklığın basit bir iritasyon mu yoksa ciddi bir enfeksiyon (konjonktivit gibi) mu olduğunu nasıl ayırt edebiliriz? "Havuzdan göz mikrobu kaptım" ifadesi toplumda oldukça yaygın olsa da, kızarıklığın nedeni her zaman mikrobik enfeksiyon olmayabilir. Kimyasal tahrişe bağlı kızarıklık genellikle havuzdan çıktıktan kısa süre sonra başlar. Gözlerde hafif yanma, sulanma ve batma hissi görülür. Bu belirtiler çoğu zaman birkaç saat içinde azalır ve bir iki gün içerisinde tamamen düzelir. Buna karşılık enfeksiyon kaynaklı konjonktivit geliştiğinde tablo farklıdır. Gözlerde yoğun çapaklanma, sarı-yeşil akıntı, sabahları göz kapaklarının birbirine yapışması, şiddetli kızarıklık, ağrı ve bazen bulanık görme ortaya çıkabilir. Tek gözde başlayan enfeksiyon kısa sürede diğer göze de bulaşabilir. Eğer kızarıklık 24-48 saatten uzun sürüyor, ağrı giderek artıyor, görmede azalma yaşanıyor veya yoğun akıntı gelişiyorsa mutlaka bir göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.

Göz koruyucu gözlük takmak tek başına yeterli mi? Havuzdan çıktıktan sonra ilk müdahale olarak gözü çeşme suyuyla yıkamak doğru bir davranış mıdır? akşam'ın aktardığı habere göre, yüzme gözlüğü kullanımı havuz suyunun gözle doğrudan temasını önemli ölçüde azaltarak koruyucu etki sağlar. Ancak gözlüğün yüze tam oturması ve su sızdırmaması gerekir. Eski veya uygun olmayan gözlükler yeterli koruma sağlayamayabilir. Havuzdan çıktıktan sonra gözleri bol temiz suyla nazikçe durulamak faydalıdır. Bu işlem göz yüzeyinde kalan kloramin kalıntılarının uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir. Ancak yüksek basınçlı suyla gözü yıkamak veya gözü sürekli ovuşturmak doğru değildir. Gerekirse koruyucu amaçlı suni gözyaşı damlaları da göz yüzeyinin rahatlamasına katkı sağlayabilir.Özellikle kontakt lens kullananlar için havuzda nasıl bir tehlike söz konusu? Lensle havuza girildiğinde kalıcı görme hasarına yol açabilecek riskler nelerdir? Havuzda kontakt lens kullanımı göz sağlığı açısından en riskli durumlardan biridir. Lensler havuz suyundaki mikroorganizmaların göz yüzeyinde uzun süre kalmasına neden olabilir. Özellikle Acanthamoeba adı verilen tek hücreli mikroorganizma kontakt lens kullanan kişilerde ciddi kornea enfeksiyonlarına yol açabilir. Acanthamoeba keratiti olarak bilinen bu enfeksiyon; şiddetli ağrı, ışığa bakamama, yoğun sulanma ve görme kaybıyla seyredebilir. Tedavisi oldukça uzun sürebilen bu hastalık bazı olgularda kornea nakline kadar gidebilen kalıcı görme kayıplarına neden olabilir. Bu nedenle uzmanlar, kontakt lenslerle havuza girilmesini kesinlikle önermemektedir. Peki, ne öneriyorsunuz? Eğer zorunlu olarak lens kullanılması gerekiyorsa tek kullanımlık günlük lensler tercih edilmeli ve havuzdan çıkar çıkmaz lensler çıkarılarak atılmalıdır. Ardından gözler temiz suyla durulanmalı ve yeni bir lens kullanılmalıdır. Gözlerinde kızarıklık, çapaklanma veya aktif göz enfeksiyonu belirtileri bulunan kişilerin havuza girmemeleri büyük önem taşır. Özellikle adenoviral konjonktivit gibi oldukça bulaşıcı göz enfeksiyonları, ortak kullanılan havuzlar ve yüzeyler aracılığıyla diğer kişilere yayılabilir. Ayrıca enfekte gözün havuz suyuna maruz kalması mevcut şikâyetlerin artmasına ve iyileşme sürecinin uzamasına da neden olabilir. Bu nedenle gözde aktif enfeksiyon bulguları bulunan kişilerin tamamen iyileşene kadar havuza girmemeleri, hem kendi göz sağlıkları hem de toplum sağlığı açısından en doğru yaklaşımdır.