Türkiye'ye saldırmak için aldıkları İHA'lar peş peşe yere çakıldı: Tam anlamıyla şoktalar

Savunmasanayist'te yer alan habere göre, Mart ayında gerçekleştirilen yatırım turunda yaklaşık 12,7 milyar dolar değerine ulaşan Shield AI, Pentagon’un yeni nesil insansız sistemler ve otonom harp teknolojileri alanındaki en önemli teknoloji ortaklarından biri olarak görülüyor.

Reuters’ın ulaştığı bilgilere göre son olay 12 Mayıs’ta Texas açıklarında gerçekleştirilen bir eğitim faaliyeti sırasında meydana geldi. Romanya Deniz Kuvvetleri personelinin eli, Shield AI tarafından yürütülen eğitim sırasında V-BAT’ın pervanesine kaptırıldı. Kazada iki parmağın koptuğu, üçüncü parmakta ise kırık oluştuğu bildirildi.

Shield AI ise olayın ürün kaynaklı bir arızadan değil, mevcut güvenlik prosedürlerinin ihlal edilmesinden kaynaklandığını savundu.

Reuters’ın şirket içi kaynaklar ve eski çalışanlarla yaptığı görüşmelere dayandırdığı habere göre Shield AI’ın dahili filosunda bulunan yaklaşık 200 adet modernize edilmiş V-BAT‘ın 50’den fazlası son 18 ay içerisinde test veya eğitim faaliyetleri sırasında kaybedildi. Haberde, Eylül 2025’te Portekiz’de düzenlenen NATO etkinliği sırasında bir V-BAT’ın piste sert iniş yaptığı, Şubat 2026’da yaşanan başka bir kazanın ise Texas’ta 40 dönümden fazla alanı etkileyen yangına yol açtığı aktarıldı.

Şirket ise müşteriler tarafından kullanılan sistemlerde 2025 başından bu yana yalnızca 10 operasyonel olay yaşandığını belirterek Reuters’ın iddialarına karşı çıktı. Reuters’ın incelediği ihbar dosyasında, şirketin bazı teknik sorunları müşterilere eksik veya farklı şekilde aktardığı öne sürüldü.

Eski ürün yöneticilerinden Jacob Miller tarafından yapılan başvuruda, bazı gösterim faaliyetlerinde V-BAT’ın otonom uçuş gerçekleştirdiğinin ifade edildiği ancak platformun gerçekte uzaktan pilot tarafından kontrol edildiği iddia edildi. Ayrıca bazı kaza raporlarında yer alan verilerin değiştirilerek sistem performansının olduğundan daha olumlu gösterildiği öne sürüldü. Shield AI ise söz konusu iddiaların gerçeği yansıtmadığını ve hukuki süreçte gerekli savunmayı yapacağını açıkladı.

Tartışmalara rağmen Shield AI’ın yeni nesil insansız savaş uçağı projesi X-BAT üzerindeki çalışmaları sürüyor. “Sadık kanat adamı” konsepti kapsamında geliştirilen X-BAT’ın savaş uçaklarıyla birlikte görev yapması ve yaklaşık 30 milyon dolar maliyete sahip olması planlanıyor. Reuters’ın ulaştığı belgelere göre şirket, 2029 yılına kadar dört adet X-BAT prototipi geliştirmek amacıyla Pentagon’dan 500 milyon dolar destek talep etti. ABD Savaş Bakanlığı da kısa süre önce X-BAT programı kapsamında Shield AI’a sözleşme verildiğini doğruladı. Dikkat çekici olan ise X-BAT’ın uçuş kontrol mimarisinin önemli ölçüde V-BAT programında geliştirilen teknolojilere dayanacak olması.

Yunanistan, Japonya, Hollanda, Romanya ve Hindistan gibi ülkeler tarafından tercih edilen V-BAT, özellikle Ukrayna’daki operasyonel performansının ardından uluslararası pazarda önemli bir ihracat başarısı yakalamıştı. Ancak platform zaman zaman yaşadığı teknik sorunlar ve kazalarla da gündeme geldi. Son olarak Yunanistan’a ait bir V-BAT İHA, 22 Nisan 2026 tarihinde Rodos Adası açıklarında düşmüş; ilk bilgilere göre denize çakılan platformun tamamen kaybedildiği ve onarımının mümkün olmadığı belirtilmişti.

Söz konusu olaylar, Atina yönetiminin platforma olan ilgisini azaltmadı. Yunanistan, Şubat 2026’da 10 adet ek V-BAT tedarik kararı alırken, Haziran ayında ise Ege Denizi’ndeki gözetleme ve keşif kapasitesini artırmak amacıyla filonun genişletilmesine yönelik yeni bir anlaşmaya daha imza atmıştı.

Öte yandan Yunanistan'ın yüklü miktarda sipariş verdiği V-BAT İHA'larıyla ilgili patlak veren sorun Atina'da krize yol açtı. Yunan analistler, Atina'nın bu denli Amerikan savunma ürünlerine bağlı kalmasını eleştiriyor.