Türkiye'ye yıllarca ambargo koyan ülkeden beklenmedik hamle: Her ay durmadan bunu yapmaya başladılar

Tütüncü, ROKETSAN'ın katkılarıyla hazırlanan Anadolu Ajansı (AA) Teknoloji Masası'na konuk oldu. 2015'te 27 firmayla kurulan SAHA İstanbul'un bugün 1400'ü aşkın üyesiyle Avrupa'nın en büyük savunma ve havacılık kümelenmesi haline geldiğini belirten Tütüncü, üyelerin yüzde 80'inden fazlasının KOBİ'lerden oluştuğunu söyledi.

Tütüncü, temel misyonlarının KOBİ'lerin hem yurt içi ekosistemde güçlenmesini hem de uluslararası tedarik zincirlerine entegre olarak küresel pazardan daha fazla pay almasını sağlamak olduğunu ifade etti. SAHA Akademi çatısı altında üyelere yönelik sektörel eğitimler verdiklerini aktaran Tütüncü, TÜBİTAK TÜSSİDE ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) ile iki ayrı MBA programı yürüttüklerini, Milli Havacılık Endüstrisi Kümelenmesi ile de yerli firmaları küresel havacılık sektörüne hazırladıklarını kaydetti.

Üye sayısındaki artışın aktif bir üye toplama çalışmasının değil, ekosistemin teveccühünün sonucu olduğunu vurgulayan Tütüncü, "SAHA İstanbul organik büyüyen bir yer. Sayının yüksekliği planlı ya da hormonlu bir büyüme değil, bilakis sektörün iç dinamikleriyle paralel bir süreç." diye konuştu. Türk savunma sanayisinin bugüne kadar kendi pazar koşullarında büyüdüğünü dile getiren Tütüncü, "Gerçekçi olmak gerekirse bunun gerilememesi ve daha ileri noktaya gitmesi için artık küresel pazardan pay alınması bir zaruret, bu bir tercih değil." ifadesini kullandı.

Savunma ihracatının 10 milyar dolar eşiğini aştığını hatırlatan Tütüncü, Defense News'un bu yılki sıralamasına giren 5 Türk firmasının tamamının SAHA İstanbul Yönetim Kurulu Üyesi olduğunu belirtti. Tütüncü, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının desteğiyle yürütülen Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesi (URGE) projesiyle KOBİ'lerin yurtdışı pazarlara açılmasına destek olduklarını da anlattı.

Rusya-Ukrayna Savaşı, ABD'deki Trump yönetiminin yarattığı belirsizlikler ve İran-İsrail-ABD gerilimi gibi gelişmelerin savunma sanayisini herkes için kritik hale getirdiğini söyleyen Tütüncü, "Savunma sanayi her ihtiyacınız olduğunda parasını verip alabileceğiniz bir şey değil." dedi. Tütüncü, "Düne kadar bize ambargo uygulayan, kabiliyetleri itibarıyla bu uluslararası tedarik programlarında fevkalade yer alabilecekken, maksatlı bir şekilde bunun dışında tutulan, buralara alınmayan, hatta ve hatta ihtiyaç duydukları ürünler konusunda gizli ve açık ambargolara maruz kalan firmalarımızın kapısında bugün bu ülkeler kuyruk oluşturuyorlar." ifadelerini kullandı.

Kanada'nın Suriye operasyonları sırasında İHA kameralarını Türkiye'den esirgemesinin ardından ASELSAN'ın ASELFLIR-500 ve ASELFLIR-600 kameralarını hızla geliştirdiğini hatırlatan Tütüncü, bugün sözkonusu ürünlerin dünyaya satıldığını bildirdi. Kanada'nın artık neredeyse her ay Türkiye'ye teknik ve bakan düzeyinde heyetler gönderdiğini aktaran Tütüncü, "Bugün Kanada ile savunma sanayisinde stratejik işbirliği müzakere ediliyor. Bu, Türkiye'nin geldiği noktayı göstermesi bakımından çok önemli bir veri." değerlendirmesinde bulundu.

Yurt dışı fuarlarda eskiden bazı firmalardan randevu bile alamadıklarını anlatan Tütüncü, "Son 1,5 yıldır biz randevu almaya çalışmıyoruz. Firmalar bizimle irtibata geçip yatırım ve ticaret yapmak istediklerini belirtiyorlar. Ve ben savunmadan bahsediyorum." diye konuştu.

Muttalip Tütüncü, bir firmanın savunma sanayisine girmesi için temel şartın "niyet ve azim" olduğunu belirterek, teknik tarafta uygun makine parkının, Milli Savunma Bakanlığının talep ettiği yeterlilik ve tesis güvenlik belgelerinin, Savunma Sanayii Başkanlığının Yetenek Envanteri (YETEN) programına kaydın gerekli olduğunu ifade etti.

Türkiye'de sektörün tıkanıklığının yetenek tarafında olmadığını vurgulayan Tütüncü, "Türk halkının pratik düşünce yeteneğini mühendislik eğitimiyle birleştirince ortaya harikalar çıkıyor. Temel kritik nokta, yeteneğinizi ne kadar satabildiğinizde düğümleniyor." dedi. Değişen savaş paradigmalarına değinen Tütüncü, eski tip güdümsüz mühimmatların sahada etkisini yitirdiğini anlattı.

Teknolojinin çok hızlı dönüştüğünü ifade eden Tütüncü, KOBİ'lerin yönelmesi gereken alanda yüksek teknolojili, maliyet etkin ve hızlı tüketilebilen ürünler yer aldığını, büyük platformların ise ana yüklenicilerin işi olduğunu kaydetti. Tütüncü, KOBİ'lerin ihracat hedeflerine ulaşması için stratejik bir yol haritası çizerek, şunları kaydetti: "Zaten konvansiyonel silahları, büyük platformları ana yüklenicilerimiz yapıyor. Bunlar çok büyük yetkinlikler gerektiriyor. Hem finansal anlamda hem teknolojik anlamda çok büyük yetkinlikler gerektiriyor. Dolayısıyla KOBİ'lerimizden kimse zaten platform üretmesini beklemiyor. KOBİ'lerimiz kendi ihracat alanlarını açmak anlamında, alt yüklenici kimliğinden yavaş yavaş ihracatçı kimliğine dönmek anlamında, uluslararası sahanın, savaş sahasının, uluslararası savunma sanayi piyasasının beklediği bu maliyet etkin çözümlere yönelebilirler."

Üyeler arasındaki rekabete de değinen Tütüncü, bu dengeyi "rekaberlik" (rekabet ve beraberlik) kavramıyla tanımladıklarını, yurt dışı ihalelerde Türk firmalarının birbirine rakip olmak yerine iş bölümüyle ortak hareket etmesi için koordinasyon sağlamaya çalıştıklarını söyledi. Dünyada satılan dronların yaklaşık yüzde 60-65'inin Türkiye'den ihraç edildiğini belirten Tütüncü, ihracatta nitelik ile niceliğin birlikte ilerlemesi gerektiğini vurguladı. Yapay zekanın gündeme oturduğu bir dönemde yalnızca mevcut ürünlere odaklanmanın risk taşıdığını ifade eden Tütüncü, "Dronda artık dünyayı domine ediyorum deyip arkanıza yaslanırsanız, mevcut teknolojik gelişim hızı içerisinde göz açıp kapayıncaya kadar geride kalabilirsiniz. Türkiye bu seviyeye göz açıp kapayıncaya kadar gelmedi ama elde ettiği seviyeyi çok hızlı kaybedebilir. Böyle bir lüksümüz yok." dedi.

Savunma sanayisinde yerlilik oranının yüzde 80'in üzerine çıktığını hatırlatan Tütüncü, bazı kritik teknolojilerde dış tedarik ihtiyacının sürdüğünü, "yerlileşme macerasının" devam etmek zorunda olduğunu dile getirdi. Yabancı sermaye yerine "uluslararası sermaye" kavramını tercih ettiğini belirten Tütüncü, dost ve müttefik ülkelerle kurulacak finansal iş birliklerinin savunma sanayisini bir diplomasi aracına dönüştürebileceğini ifade etti.

Antalya'nın 5-9 Ekim'de Uluslararası Astronotik Federasyonu'nun 77. Uluslararası Uzay Kongresi'ne ev sahipliği yapacağını hatırlatan Tütüncü, etkinliğin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansının ev sahipliği ve SAHA İstanbul'un eş ev sahipliğinde düzenleneceğini, açılışın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından yapılmasının beklendiğini söyledi. Savunma sanayisinde geliştirilen itki sistemleri, navigasyon sistemleri, radarlar ve görüntüleme araçlarının Türkiye'yi uzaya taşıyacağını belirten Tütüncü, "Uzay artık o kadar uzak değil. Türkiye bu yarıştan kendini geri çekemez, bu yarışta olmak zorundayız. Çünkü ulusal güvenlik artık sadece sınırlarınızı korumakla ilgili değil." diye konuştu. SAHA İstanbul bünyesindeki 10 endüstriyel komiteden birinin Milli Uzay ve Havacılık Komitesi olduğunu aktaran Tütüncü, KOBİ'lerin uzay sektörüne de ekonomik gerçeklik gözetilerek doğru ölçekte dahil edilmesi için çalıştıklarını kaydetti.

Firmalara ürün geliştirirken çift kullanımlı (dual use) çözümleri düşünmelerini tavsiye ettiklerini belirten Tütüncü, SİHA için kamera üretebilen bir firmanın aynı kabiliyetle ev güvenlik kamerası da üretebileceğini örnek verdi. Önemli firmaların savunma projelerini sivil havacılığa verdikleri ürünlerden elde ettikleri gelirle finanse ettiğini ifade eden Tütüncü, SAHA İstanbul'un üye sayısında Avrupa'nın en büyüğü olmasına karşın ciroda sivil uçak üretimi nedeniyle Toulouse'un önde olduğunu söyledi. Tütüncü, küresel uçak üreticilerinin sipariş yoğunluğunu karşılamak için hedeflediği üretim ülkelerinden birinin Türkiye olduğunu vurguladı. Tütüncü, SAHA İstanbul'un hedefini ilişkin, "Bizim için hikaye yeni başlıyor gibi hissediyoruz. Misyonumuz yetkinliği sınırın ötesine taşımak, refahı sınırın içine çekmek." dedi.